Mededeling (uitstel antwoord) : Uitstel beantwoording vragen van de leden Piri, Van der Lee, Jasper van Dijk, Boswijk, Ceder, Belhaj, Kuzu, Van der Plas, Sylvana Simons, Dassen en Christine Teunissen over de evacuatie van lokale (oud-) medewerkers van de Nederlandse missie in Afghanistan

Mededeling van Minister Ollongren (Defensie) (ontvangen 7 september 2023).

Vraag 1

Bent u bekend met het NRC-artikel «Voor 210 dollar per maand waagden Afghaanse bewakers
hun leven, nu staan ze op de dodenlijst van de Taliban»?1

Vraag 2

Kunt u bevestigen dat reeds voor de machtsovername van de Taliban in Afghanistan bewakers
die voor de Nederlandse troepen hebben gewerkt in aanmerking kwamen voor de «tolkenregeling»
mits zij konden aantonen dat zij persoonlijk gevaar liepen vanwege het werk dat zij
voor het Ministerie van Defensie (Defensie) deden?

Vraag 3

Hoeveel (oud-)bewakers hebben er voor en hoeveel na 15 augustus bescherming gekregen
in Nederland? Is er hierbij onderscheid gemaakt tussen mensen die rechtstreeks een
dienstverband hadden met Defensie en tussen bewakers of tolken die via contractors
waren ingehuurd? Zo ja, waarom?

Vraag 4

Deelt u de mening dat als sinds het vertrek van het Nederlandse leger uit de Afghaanse
provincie Uruzgan in 2010 minstens vijftien medewerkers van de zogeheten Afghan Security
Guards (ASG) zijn vermoord, het zeer aannemelijk is dat de anderen in dezelfde functies
ook levensgevaar lopen vanwege het werk dat zij voor Defensie hebben gedaan?

Vraag 5

Bent u op de hoogte van het feit dat de Kamer heeft gevraagd om de Nederlandse tolkenregeling
in lijn te brengen met de adviezen van het Asielagentschap van de Europese Unie (EUAA),
waarin staat dat voor personen die worden geassocieerd met de buitenlandse troepen,
waaronder bewakers, in het algemeen een gegronde vrees voor vervolging kan worden
aangenomen?

Vraag 6

Waarom worden verzoeken van Defensiebewakers om te worden geëvacueerd toch afgewezen,
terwijl het overduidelijk is dat zij groot gevaar lopen?

Vraag 7

Klopt het dat Afghan Security Guards (ASG) en andere inleenbedrijven voornamelijk
zijn gebruikt door Defensie om snel mensen te werven, maar ondertussen Defensie zelf
hun salaris heeft uitbetaald, hun training heeft verzorgd, er rechtstreeks verantwoording
werd afgelegd aan de kampcommandant en er ook rechtstreeks contracten met bewakers
werden afgesloten zoals ook blijkt uit de eindevaluatie van de Nederlandse missie
in Afghanistan?

Vraag 8

Als nu ook blijkt dat van iedere medewerker de contact- en persoonsgegevens in de
administratie werd bijgehouden, toegangspassen werden uitgedeeld, de beveiligers direct
en individueel werden uitbetaald en de kampcommandant alles heel precies controleerde,
deelt u dan de mening dat het overduidelijk is dat de overheid wel degelijk een werkgeversrol
had en dus ook een zorgplicht heeft?

Vraag 9

Kunt u bevestigen dat er geen einddatum is gesteld aan de tolkenregeling, waar individueel
bedreigde beveiligers ook onder vallen, gezien het feit dat er bewakers zijn afgewezen
voor evacuatie met het criterium «te laat gemeld»?

Vraag 10

Kunt u aangeven op basis van welke criteria de overheid deze beoordeling maakt, zeker
nu is gebleken dat meerdere oud-beveiligers die voor Nederland hebben gewerkt door
de Taliban zijn vermoord, gezien het feit dat er bewakers zijn afgewezen voor evacuatie
met het criterium «onvoldoende kunnen aantonen dat zij individueel gevaar lopen»?

Vraag 11

Klopt het dat u deze criteria ook toepast op medewerkers van «European Union Police
Mission in Afghanistan» (EUPOL) en zelfs tolken, en tolken die niet rechtstreeks in
dienst waren alsnog worden afgewezen? Zo ja, wanneer is er besloten om de criteria
voor tolken te verscherpen?

Vraag 12

Kunt u de tekst van de tolkenregeling, zoals deze reeds gold voor de Kamer de motie
van het lid Belhaj (Kamerstuk 27 925, nr. 788) aannam in augustus 2021, en de bijbehorende criteria die door de overheid worden
gehanteerd delen met de Kamer?

Vraag 13

Bent u zich ervan bewust dat wanneer andere NAVO-landen ruimhartiger omgaan met lokale
werknemers zoals tolken en beveiligers, dit voor de toekomst een veiligheidsrisico
met zich meebrengt voor missies en Nederlandse militairen, omdat Defensie een minder
aantrekkelijke werkgever is voor lokale werknemers dan andere coalitielanden?

Vraag 14

Wat moeten we ons voorstellen bij het onderbrengen van de werkzaamheden van het overbrengingsproject
binnen de staande organisaties van het Ministerie van Buitenlandse Zaken en Defensie
gezien het feit dat op de valreep, vlak voor het reces, de Kamer via een brief (Kamerstuk
27 925, nr. 942) op 4 juli 2023 is geïnformeerd over de stopzetting van het overbrengingsproject
met ingang van 1 augustus 2023? Wat wordt de taak- en rolverdeling tussen de ministeries
en wie is waar (eind)verantwoordelijk voor? Hoe wordt de Kamer geïnformeerd over de
voortgang?

Vraag 15

Hoe staat het met uw toezegging aan de Kamer dat Defensiepersoneel te allen tijde
overgebracht kan worden en er expliciet voor deze groep géén afspraken zijn gemaakt
om te stoppen met de overbrenging? Hoe denkt u deze afspraak in de toekomst te effectueren
en hoe gaat dat binnen de staande organisatie worden gefaciliteerd?

Vraag 16

Kunt u bevestigen dat de tolkenregeling nog steeds openstaat en dat EUPOL-medewerkers
er ook voor in aanmerking komen, zoals op de website Nederland Wereldwijd staat vermeld:
«Afghaanse tolken die in het kader van een internationale militaire of politiemissie
werkzaam zijn geweest voor Nederland, kunnen een verzoekindienen om in aanmerking
te komen voor de tolkenprocedure. [...] Het verzoek kan ook worden ingediend door
andere Afghaanse medewerkers die in het kader van een internationale militaire of
politiemissie voor Nederland hoog-profiel werkzaamheden hebben verricht en nu vanwege
die werkzaamheden worden bedreigd.»2

Vraag 17

Heeft het Ministerie van Buitenlandse Zaken en/of Defensie zelf gebruikgemaakt van
de mogelijkheid om Afghanen voor evacuatie of overbrenging in Brussel bij de Europese
dienst voor extern optreden (EDEO) aan te melden? Zo ja, om hoeveel mensen gaat het
en uit welke beroepsgroepen komen zij? Zo nee, waarom niet?

Vraag 18

Wat was de reden voor de afwijzing van een aantal EUPOL-medewerkers, terwijl:

– De Nederlandse overheid wél verantwoordelijkheid heeft genomen voor een aantal EUPOL-collega's
in precies dezelfde functies;

– Van al deze afgewezen EUPOL-medewerkers onomstotelijk vaststaat dat ze voor EUPOL
hebben gewerkt en dat zij veelal zeer lange dienstverbanden hadden;

– Demissionair Minister-President Rutte in de Europese Raad in het vroege voorjaar van
2022 akkoord is gegaan met de afspraak dat álle EUPOL-medewerkers moesten worden geëvacueerd
en dat daaraan géén aanvullende criteria zijn verbonden.

Vraag 19

Weet u wanneer de commissie Ruys met haar evaluatierapport komt?

Vraag 20

Kunt u deze vragen individueel beantwoorden voor 1 september?

Mededeling

Op 16 augustus jl. zijn schriftelijke vragen gesteld door de leden Piri (PvdA), Van
der Lee (GroenLinks), Jasper van Dijk (SP), Boswijk (CDA), Ceder (CU), Belhaj (D66),
Kuzu (DENK), Van der Plas (BBB), Sylvana Simons (Bij1), Dassen (VOLT) en Christine
Teunissen (PvdD) over de evacuatie van lokale oud-medewerkers van de Nederlandse missie
in Afghanistan. De interdepartementale afstemming over de beantwoording van de vragen
loopt nog. Uw Kamer ontvangt zo spoedig mogelijk de antwoorden op de vragen.