Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Edgar Mulder over het in de problemen komen van de teelt van frietaardappelen door nieuwe Haagse regels

Antwoord van Minister Adema (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) (ontvangen 31 mei
2023).

Vraag 1

Bent u bekend met de berichten «Frietaardappel in de knel door nieuwe regels» en «Boer
Evenhuis rooit niet eerder Dan maar strafkorting»?1, 2

Antwoord 1

Ja, ik ben hiermee bekend.

Vraag 2

Deelt u de mening dat aardappelen voldoende rijp en moeten zijn afgehard voor een
goede verwerking en het daarvoor noodzakelijk kan zijn dat ze in oktober nog in de
grond zitten? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 2

De ondernemer stelt zelf vast wat het goede moment is om de aardappelen te oogsten.
Het moment van oogsten zal onder andere worden bepaald met het oog op een goede verwerking
van de producten. Het kan dus voorkomen dat aardappelen in oktober nog in de grond
zitten. Uit de informatie die ik van de Commissie Deskundigen Meststoffenwet en de
sector ontving, blijkt echter dat het overgrote deel van de aardappelen voor of uiterlijk
in oktober wordt gerooid.

Vraag 3

Deelt u de mening dat door het koude en natte voorjaar de aardappels later de grond
in konden, daardoor de groei later begint en alles opschuift in de tijd?

Antwoord 3

Het kan inderdaad voorkomen dat door een koud en nat voorjaar aardappels later gepoot
kunnen worden en dat daardoor de groei later begint. Dit betekent echter niet per
definitie dat alles opschuift in de tijd. De weersomstandigheden gedurende het seizoen
zullen hiervoor medebepalend zijn.

Vraag 4

Vindt u het ook zeer onrechtvaardig dat boeren kunnen worden gestraft als gevolg van
weersomstandigheden?

Antwoord 4

De regeling ter stimulering van vanggewassen op zand- en lössgrond wordt opgesteld
met als doelstelling de verbetering van de waterkwaliteit. Vroege inzaai van vanggewassen
is noodzakelijk om tot een verbetering van de waterkwaliteit te komen. Daarom is de
maatregel in het 7e Actieprogramma Nitraatrichtlijn opgenomen en is daarmee onderdeel
van de afspraken tussen de Europese Commissie en Nederland waar Nederland aan gebonden
is. Uitgangspunt is dat ondernemers op uiterlijk 1 oktober een vanggewas inzaaien,
maar de ondernemer heeft de keuze om óf op uiterlijk 1 oktober een vanggewas in te
zaaien óf voor het jaar erna een korting op de stikstofgebruiksnorm te accepteren
bij het later dan 1 oktober inzaaien van een vanggewas. Hiermee is er voor de ondernemer
nog steeds de ruimte om weerseffecten te ondervangen en om het gewas ofwel in september
te oogsten en op uiterlijk 1 oktober een vanggewas in te zaaien ofwel na 1 oktober
te oogsten en een korting op de stikstofgebruiksnorm voor het volgende jaar toe te
passen. Deze korting loopt op naargelang het vanggewas later wordt ingezaaid. Indien
inzaai van het vanggewas tussen 2 oktober en 31 oktober plaatsvindt, volgt voor het
opvolgende kalenderjaar een korting op de stikstofgebruiksnorm (5 kg N/ha bij inzaai
vanggewas vanaf 2 oktober t/m 14 oktober, 10 kg N/ha bij inzaai vanggewas vanaf 15 oktober
t/m 31 oktober en 20 kg N/ha bij inzaai vanggewas vanaf 1 november). Indien geen vanggewas
wordt ingezaaid of dit na 31 oktober wordt ingezaaid, volgt de maximale korting. Deze
korting is nodig ter compensatie van de verminderde opname van stikstof door het vanggewas
indien het na 1 oktober wordt ingezaaid. Hiermee wordt beoogd de nadelige effecten
op de waterkwaliteit van het laat oogsten van het hoofdgewas en het niet tijdig inzaaien
van een vanggewas te corrigeren, zodat een verbetering van de waterkwaliteit kan worden
bereikt.

Vraag 5

Wat is uw reactie op de constatering uit de aardappelverwerkende industrie dat er
geen capaciteit is om ineens alle aardappelen in september te verwerken?

Antwoord 5

Uit de informatie die ik van de aardappelverwerkende industrie ontving, leid ik af
dat 30–40% van het areaal aardappelen op zand- en lössgrond wordt geteeld. De aardappelverwerkende
industrie geeft aan dat een deel daarvan nu niet voor 1 oktober geoogst wordt en een
klein deel daarvan pas na 1 november wordt geoogst. Dit heeft met name te maken met
de planning van de verwerking van de aardappelen door de verwerkende industrie. Vervroeging
van de oogst heeft consequenties voor directe verwerking ofwel tijdelijke opslag van
de aardappelen. Afhankelijk van de bedrijfsvoering hebben boeren echter opties om
aardappelen te bewaren. Dit zorgt ervoor dat de aardappelverwerking verspreid kan
worden over de tijd en niet alles in september verwerkt hoeft te worden. Zoals eerder
aangegeven is het uitgangspunt dat ondernemers een vanggewas inzaaien op uiterlijk
1 oktober, maar hebben de ruimte, onder het accepteren van een korting op de stikstofgebruiksnorm
in het volgende jaar, voor een latere inzaai te kiezen.

Vraag 6

Is er voor het vaststellen van de betreffende regelgeving overleg geweest met de sector?
Zo ja, kunt u dat toelichten? Zo nee, waarom niet?3

Antwoord 6

Tijdens het voorbereiden van het 7e Actieprogramma Nitraatrichtlijn, het opstellen
en de consultatie van de lijsten met vanggewassen en winterteelten is op verschillende
momenten afstemming geweest (met een aantal) sector- en ketenpartijen.

Vraag 7

Vindt u dit ook een naar voorbeeld van regelgeving, bedacht door praktijkkennis ontberende
ambtenaren, dat vooral lijkt bedoeld om boeren weg te treiteren? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 7

De maatregel ter stimulering tot de inzaai van een vanggewas is onderdeel van het
7e Actieprogramma Nitraatrichtlijn, dat op 26 november 2021 is vastgesteld. Ter voorbereiding
van het opstellen van de invulling van de betreffende regelgeving is advies gevraagd
aan de Commissie Deskundigen Meststoffenwet (CDM). De CDM verstrekt onafhankelijke
wetenschappelijke adviezen aan het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.
Met de adviezen van de CDM zijn de lijsten met vanggewassen en winterteelten opgesteld.
Deze lijsten zijn vervolgens geconsulteerd en er is ook met een aantal sectorpartijen
gesproken over de invulling van de gewaslijsten. Dit traject heeft op een aantal punten
tot aanpassingen in de lijsten geleid. De aldus tot stand gekomen lijsten heb ik de
Tweede Kamer doen toekomen. Met het stimuleren van het tijdig inzaaien van vanggewassen
beoog ik een effectieve maatregel vast te stellen die een bijdrage levert aan de verbetering
van de waterkwaliteit.

Vraag 8

Wat gaat u aan dit beleid veranderen, zodat de akkerbouwsector niet zo zwaar wordt
getroffen?

Antwoord 8

Ik ben niet voornemens wijzigingen aan te brengen in de maatregel ter stimulering
van de teelt van vanggewassen die volgt uit het 7e Actieprogramma Nitraatrichtlijn.
De uitwerking van de bepaling heeft geleid tot een invulling van deze maatregel die
proportioneel is en bijdraagt aan de verbetering van de waterkwaliteit.

Vraag 9

Kunt u deze vragen beantwoorden voor het commissiedebat over Mestbeleid, dat staat
ingepland op 1 juni?

Antwoord 9

Ja.