Mededeling (uitstel antwoord) : Uitstel beantwoording vragen van het lid Piri over het bericht dat militairen zelf moeten boeten voor de misstanden die ze melden

Mededeling van Staatssecretaris Van der Maat (Defensie) (ontvangen 30 mei 2023).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Militairen die misstanden melden moeten daar vaak zelf
voor boeten. «Ik moest naar de ggz. Maar ik ben niet gek»»?1

Vraag 2

Op welke manier worden melders actief ondersteund in het melden van een misstand bij
Defensie? Hoe worden zij na de melding ondersteund?

Vraag 3

Wat zijn de gevolgen voor de verdere carrière van een militair wanneer deze een melding
doet over een misstand? Op welke manier wordt erop toegezien dat er geen consequenties
zijn voor diens carrière?

Vraag 4

Hoe wordt er opgetreden tegen het (dreigen met) doen van aangifte en andere vormen
van «straffen» zoals het afnemen van de vaste slaapplek van een militair die een melding
doet van een misstand of een andere militair daarin ondersteunt?

Vraag 5

Hoe beoordeelt u dat de Centrale Organisatie Integriteit Defensie (COID) een melder
advies heeft gegeven over het doorzetten van een melding in relatie tot diens ontslagregeling?
Is het COID voldoende onafhankelijk in haar rol als integriteitsorgaan?

Vraag 6

Hoe verklaart u dat er uit het jaarverslag van de COID uit 2021 blijkt dat slechts
bij 11 van de 216 gemaakte meldingen van vermoedelijke integriteitsschendingen onderzoek
werd gedaan?

Vraag 7

Waarom wordt er in beginsel voorkeur gegeven aan minder ingrijpende maatregelen dan
een onderzoek, zoals blijkt uit het jaarverslag van de COID uit 2021? Doet dit recht
aan de gemaakte meldingen?

Vraag 8

Is het feit dat een behandelaar van de COID dezelfde baas heeft als de melder wiens
casus wordt behandeld wat u betreft in alle gevallen een onzuiverheid van de behandeling?
Maakt het deel uit van het reglement van de COID dat de behandelaar niet dezelfde
baas mag hebben als de melder?

Vraag 9

Wat is er gedaan met de aanbevelingen van commissie-Giebels? Op welke manier wordt
het effect van de maatregelen gemonitord?

Vraag 10

Hoe gaat de procedure van een melding bij het externe meldpunt op dit moment in zijn
werk? Worden meldingen die bij het externe meldpunt gemaakt worden ook extern onderzocht?
Kunnen meldingen net zo makkelijk bij het externe meldpunt gedaan worden als bij de
COID? Hoe kunnen militairen het externe meldpunt vinden?

Vraag 11

Waarom wordt er niet voor alle meldingen gebruikgemaakt van het externe meldpunt?
Wat is de meerwaarde van een interne integriteitsorganisatie zoals de COID?

Vraag 12

Tot in hoeverre zijn de onderzoekscommissies die meldingen onderzoeken onafhankelijk?
Wat zijn hier de vereisten voor?

Vraag 13

Hoe verklaart u dat er de afgelopen vijf jaarverslagen van de COID 1224 meldingen
zijn gedaan bij het meldpunt, en er slechts zeven militairen zijn erkend als klokkenluider?

Vraag 14

Wat zijn de vereisten om officieel aangemerkt te worden als klokkenluider, en zijn
deze vereisten in verhouding met een realistisch profiel van een klokkenluider? Waarin
wijken de vereisten van Defensie af van de vereisten die het Huis voor Klokkenluiders
hanteert?

Vraag 15

Hoe beoordeelt u de beschreven situatie dat klokkenluiders van Defensie een schadevergoeding
krijgen in ruil voor een verdere zwijgplicht (ook als de casus niet wordt opgelost)?
Wanneer is de laatste vaststellingsovereenkomst met daarin een geheimhoudingsclausule
gesloten?

Vraag 16

Wat is de standaardprocedure als er melding wordt gemaakt over een fysieke veiligheidssituatie
door een militair?

Vraag 17

Worden leidinggevenden geïnstrueerd over de te hanteren procedure bij een melding?
Op welke manier wordt erop toegezien dat deze wordt gevolgd?

Vraag 18

Wordt er zorgvuldig omgegaan met de vertrouwelijkheid van een melding? Hoe kunt u
ervoor zorgen dat militairen er zeker van kunnen zijn dat een melding in alle vertrouwelijkheid
gedaan kan worden?

Vraag 19

Wordt er na het doen van een melding (over veiligheid) ook op geacteerd als dit het
nadrukkelijke verzoek van de melder is? Hoe wordt een melding vervolgens (anoniem)
besproken door leidinggevenden?

Vraag 20

Wordt er pas iets met een melding gedaan wanneer de misstand iets illegaals betreft
(zie de uitspraak van de commandant in het genoemde NRC-artikel)? Wordt de veiligheid
van militairen op die manier voldoende gewaarborgd volgens u?

Vraag 21

Is het actief ophalen van feedback van militairen over de veiligheid van hun werk
standaard deel van het plan van aanpak voor (sociale) veiligheid bij Defensie? Zo
nee, waarom niet?

Vraag 22

Hoe gaat u ervoor zorgen dat het doen van een melding bij Defensie in de toekomst
wel veilig is voor de melder?

Mededeling

Op 9 mei 2023 stelde het lid Piri (PvdA) schriftelijke vragen over het bericht dat
militairen zelf moeten boeten voor de misstanden die ze melden (kenmerk 2023Z08021).

Gezien de hoeveelheid en de complexiteit van de vragen is het niet mogelijk om binnen
de gebruikelijke termijn tot een zorgvuldige beantwoording te komen. De antwoorden
op de vragen worden zo spoedig mogelijk aan uw Kamer aangeboden.