Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Haga over overlastgevende asielzoekers in het Budel

Antwoord van Staatssecretaris Van der Burg (Justitie en Veiligheid) (ontvangen 9 maart
2023).

Vraag 1

Bent u bekend met bericht «Ook azc’ers balen van overlast in bus»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Deelt u de mening dat gaan schelden, dreigen en spugen omdat je aangesproken wordt
op het feit dat je zonder kaartje in de bus wil stappen niet in Nederland past en
dat het een zeer slecht signaal is als dat wordt getolereerd? Zo ja, wilt u de asielprocedure
van het tuig dat buschauffeurs heeft bedreigd en bespuugd, hetgeen heeft gezorgd voor
het (tijdelijk) opheffen van de bushalte en het overslaan van twee bushaltes, per
direct stoppen en zorgen dat de overlastgevers het land worden uitgezet en een enkele
reis richting het land van herkomst krijgen?

Antwoord 2

Overlastgevend of agressief gedrag is volstrekt onacceptabel. Dergelijk gedrag wordt
niet getolereerd. Hoewel het gaat om een in omvang beperkte groep asielzoekers die
overlast veroorzaakt in het OV en meer specifiek op deze buslijn, ondermijnt dit gedrag
het draagvlak voor de asielopvang. De tijdelijke opheffing van de bushalte en het
overslaan van twee bushaltes raakt niet alleen de kleine groep overlastgevende asielzoekers,
maar ook de andere bewoners van het AZC die zich naar behoren gedragen.

Ik vind dat daadkrachtig moet worden opgetreden tegen wetsovertredingen door iedereen,
dus ook asielzoekers. Asielzoekers die in Nederland een misdrijf plegen, worden daar
voor vervolgd. Het uitgangspunt van het openbare orde-beleid is dat vreemdelingen
die misdrijven plegen niet in aanmerking komen voor verblijf in Nederland. Een veroordeling
voor een (bijzonder) ernstig misdrijf kan dan ook grond zijn om geen verblijfsvergunning
te verlenen.

Het is aan het Openbaar Ministerie en de rechtspraak om te beoordelen of het veroorzaken
van overlast zoals schelden, dreigen en spugen in individuele gevallen leidt tot strafrechtelijke
vervolging en/of veroordeling. Indien het Openbaar Ministerie besluit over te gaan
tot strafrechtelijke vervolging en/of veroordeling, betrekt de IND dit bij een eventuele
weigering of intrekking van een verblijfsvergunning.

Bij verblijfsbeëindiging start de DT&V het terugkeerproces.

Vraag 3

Welke inzet gaat u leveren om de overlastgevende asielzoekers op te sporen en uit
te zetten en gaat u daarbij te rade bij welwillende azc’ers die zeggen ook te balen
van de situatie en de groep te kunnen aanwijzen omdat zij er «allemaal last van hebben,
ook op het terrein van het azc zelf»? Graag een gedetailleerd antwoord.

Antwoord 3

Samen met het Ministerie van IenW, vervoerders, politie, OM en COA werk ik aan een
integraal plan van aanpak om de overlast die wordt veroorzaakt door asielzoekers in
het openbaar vervoer terug te dringen. Hiermee zet ik in op een stevige aanpak van
asielzoekers die overlast of agressie in het openbaar vervoer veroorzaken. Daarnaast
werk ik samen met deze partijen aan verschillende preventieve maatregelen, zodat overlast
zoveel mogelijk voorkomen kan worden. Daarbij merk ik echter wel op dat nooit alle
incidenten voorkomen kunnen worden.

Een van de maatregelen die ik reeds heb getroffen is de inzet van straatcoaches in
stationsgebieden. Deze straatcoaches kunnen ov-personeel ondersteunen en voorkomen
dat een situatie uit de hand loopt. Verder kan aan veelplegers een reis- en verblijfsverbod
opgelegd worden. Daarnaast werk ik samen met de verschillende partijen aan het verbeteren
van de mogelijkheden voor dossieropbouw en gegevensdeling, zodat overlastgevers sneller
en effectiever aangepakt kunnen worden. Tevens werk ik samen met het COA aan het verbeteren
van de voorlichting die asielzoekers ontvangen over de werking van het openbaar vervoer
in Nederland.

Tenslotte wil ik benoemen dat sinds 6 maart jl. een speciaal toezichtteam in de gemeente
Cranendonck wordt ingezet. Het team van vier toezichthouders zal zich tot en met het
einde van het jaar laten zien op plekken waar overlast het meeste voorkomt, zoals
op de locatie van het COA in Budel, het winkelgebied en in het openbaar vervoer. Eenzelfde
team is eind vorig jaar in de gemeente Westerwolde gestart.