Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Ginneken over het bericht 'reizigersorganisaties keren zich tegen beperkte dienstregeling NS'

Antwoord van Staatssecretaris Heijnen (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen 12 december
2022).

Vraag 1

Wat vindt u van de nieuwe dienstregeling van de NS?1

Antwoord 1

Ik zie het als één van mijn belangrijkste taken om een robuust en betrouwbaar openbaar
vervoernetwerk te behouden en te versterken. Ik vind het dan ook erg vervelend dat
reizigers in de nieuwe dienstregeling te maken krijgen met een lager vervoersaanbod.
NS geeft aan zich hiertoe genoodzaakt te zien vanwege het huidige personeelstekort.
Ik vind het cruciaal dat NS, zoals zij zelf ook aangeeft, de dienstregeling weer opschaalt
zodra zij meer personele capaciteit heeft.

Vraag 2

Deelt u de opvatting van reizigers- en consumentenorganisaties dat de nieuwe dienstregeling
beneden het acceptabele niveau zakt?

Antwoord 2

Het is begrijpelijk dat consumentenorganisaties zich kritisch uitlaten over de aangepaste
dienstregeling van 2023 en dat zij NS oproepen om alle maatregelen te treffen om zo
snel mogelijk weer op te schalen. Ook ik vind het afschalen van de dienstregeling
zeer onwenselijk vanuit het perspectief van de reiziger. Ik verwacht dan ook van NS
dat zij er écht alles aan doet om de hinder voor reizigers te beperken.

Vraag 3

Stemt u in met deze dienstregeling? Zo ja, waarom?

Antwoord 3

De dienstregeling wordt conform artikel 42 van de concessie ter consultatie voorgelegd
aan de decentrale overheden en de consumentenorganisaties. NS stuurt de voorgenomen
dienstregeling ten minste twee maanden voor de ingangsdatum aan de concessieverlener.
NS voegt hierbij de door consumentenorganisaties en decentrale overheden geleverde
adviezen en een toelichting op de wijze waarop zij hiermee is omgegaan. Het is aan
de NS om de dienstregeling vast te stellen.

Vraag 4

Zo nee, welke stappen heeft u gezet en gaat u zetten om de dienstregeling op een acceptabel
niveau te krijgen?

Antwoord 4

Als concessieverlener van het hoofdrailnet voer ik regelmatig intensieve gesprekken
met NS over haar personeelstekorten en de daarop volgende impact op de dienstregeling.
In deze gesprekken benadruk ik dat ondanks de personeelstekorten de dienstverlening
aan de reizigers zo goed mogelijk moet zijn. Ik verwacht dan ook van NS dat zij er
alles aan doet om de negatieve effecten van het personeelstekort voor de reiziger
zo veel als mogelijk te beperken. Ook verwacht ik van NS dat zij indien mogelijk de
dienstregeling weer opschaalt. NS monitort de drukte in de treinen. Dit heeft er in
geresulteerd dat NS binnen de huidige dienstregeling op meerdere drukke trajecten
inmiddels treinen verlengt, zodat er meer reizigers mee kunnen.

Vraag 5

Wat zullen volgens u de effecten op de drukte op de weg zijn van een onvoorspelbaardere
treindienstregeling en vollere treinen?

Antwoord 5

Over dit onderwerp zijn eerder Kamervragen beantwoord.3 Afgelopen zomer schatte het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) in dat het
aantal autokilometers van een autobestuurder door de afschaling van de treindienstregeling
in het najaar van 2022 met 0,07% toeneemt en in 2023 met 0,1%. Daarmee is de stijging
van het autogebruik als gevolg van de afschaling van de treindienstregeling enigszins
beperkt. Het KiM merkt op dat deze eerste inschatting een globale is, gebaseerd op
vereenvoudigende aannames en daarom met onzekerheid omgeven. In november komt er een
nieuwe prognose van het KiM voor het openbaar vervoer inclusief de effecten van deze
afschaling.

Vraag 6

Welke oplossingen heeft de taskforce van NS om het personeelstekort het hoofd te bieden,
waarover u eerder schreef (Kamerstuk 29 984, nr. 981), opgebracht om dit te voorkomen of op te lossen?

Antwoord 6

NS is met een integrale aanpak gestart om de prangende personeelsproblematiek te verlichten.
De hoofdlijnen van de integrale aanpak met betrekking tot het werven en behouden van
personeel, zoals ik op 23 augustus jl. aan uw Kamer heb gecommuniceerd4, zijn:

1) het vergroten van het personeelsbestand, met name door het intensiveren van de werving
en extra aandacht voor behoud.

2) het verhogen van de inzetbaarheid van conducteurs en machinisten.

3) het verhelpen aan het ziekteverzuim en bieden van aantrekkelijk werk voor medewerkers;
en

4) het aanpassen van de dienstregeling in het najaar van 2022 en in 2023, waardoor NS
ondanks de tekorten een voorspelbare en betrouwbare dienstregeling kan rijden. Juist
door de dienstregeling op lange termijn aan te passen kan NS dit zo efficiënt en voorspelbaar
mogelijk doen.

Vraag 7

Wat zijn tot op heden de opbrengsten van de wervingscampagne waarover u schrijft in
diezelfde brief?

Antwoord 7

NS heeft mij laten weten dat de intensivering van de werving een substantiële stijging
in het aantal sollicitanten heeft opgeleverd. Na de eerste geïntensiveerde campagneperiode
(juni 2022) hebben circa 2.500 sollicitanten zich aangemeld, dit is een stijging van
circa 250% ten opzichte van de periode daarvoor. In de daarop volgende campagneperiode
hebben ruim 3.000 sollicitanten zich aangemeld.

Er worden op dit moment gemiddeld 150 sollicitatiegesprekken per week gevoerd. In
de periode juni tot en met september 2022 zijn er ongeveer 134 conducteurs en 213
machinisten aangenomen. Daarbij zit een aanzienlijk deel van de sollicitanten nog
in de procedure.

Vraag 8

Hoeveel mensen zijn aangetrokken door een beroep te doen op gepensioneerd personeel?

Antwoord 8

NS heeft mij laten weten dat er momenteel 8 gepensioneerde medewerkers zijn die zich
hebben gemeld om weer in de rijdende dienst te gaan werken. Daarnaast hebben er ook
medewerkers, die tegen pensioenleeftijd aanzitten, aangegeven langer door te willen
werken en zo hun pensioen nog even uitstellen.

Vraag 9

Zijn de parttime contracten inmiddels uitgebreid?

Antwoord 9

Ja, medewerkers van NS kunnen op vrijwillige basis parttime contracten uitbreiden.
Inmiddels hebben circa 35 medewerkers in het rijdende proces daar gebruik van gemaakt.
Daarnaast maken circa 280 medewerkers hier tot het eind van het jaar gebruik van.

Vraag 10

Wat vindt u van het idee om kantoor- en winkelpersoneel slimmer in te zetten op stations
bij het in- en uitstapproces?

Antwoord 10

NS overweegt dit en is hierover in overleg met Medezeggenschap en vakbonden. Daarbij
wil ik wel meegeven dat rollen in logistieke processen specifieke expertise, en daarmee
opleiding vereisen. Vanzelfsprekend moedig ik NS aan om alle mogelijke opties te onderzoeken.

Vraag 11

Bent u bereid de regels aan te passen waardoor ook langere treinen kunnen rijden met
één conducteur?

Antwoord 11

Er zijn geen wettelijke normen ten aanzien van de beschikbaarheid van personeel en
de lengte van treinen. Ook stelt de concessie geen eisen ten aanzien van het aantal
conducteurs op een trein. Daarmee maakt NS in beginsel zelf keuzes over de inzet van
haar materieel en personeel. NS onderzoekt momenteel alle mogelijke opties om langere
treinen te kunnen rijden. Daarbij is veiligheid natuurlijk een belangrijk aandachtspunt.

Vraag 12

Wat is uw appreciatie van het voorstel om een slimmere en andere dienstregeling te
maken in plaats van te snijden in de bestaande, zoals het Landelijk Overleg Consumentenbelangen
Openbaar Vervoer (Locov) voorstelt?

Antwoord 12

Bij de aanpassing van de dienstregeling heeft NS geprobeerd om zo goed als mogelijk
aan te sluiten bij de (veranderde) reizigersvraag. NS heeft mij laten weten ervoor
gekozen te hebben de basisstructuur van de dienstregeling zo veel mogelijk in stand
te houden. Hierdoor blijven lange lijnvoeringen zo veel mogelijk in stand. Hiermee
voorkomt NS dat reizigers onnodig extra hoeven over te stappen. Ook blijven aansluitingen
zoveel mogelijk gehandhaafd. Daarnaast draagt het in stand houden van de basisstructuur
ook bij aan een herkenbare dienstregeling voor reizigers. Door de dienstregeling niet
opnieuw te ontwerpen kan NS de dienstregeling snel opschalen indien er voldoende personeel
beschikbaar is.

Vraag 13

Kampen andere landen ook met personeelstekorten in het openbaar vervoer?

Antwoord 13

Ja, ook andere landen kampen met personeelstekorten in het openbaar vervoer. Denk
hierbij onder meer aan onze buurlanden België en Duitsland.

Vraag 14

Resulteert dit in deze landen ook tot afschaling van het openbaar vervoer en treindiensten?

Antwoord 14

Ja, ook in andere landen resulteert dat in uitval van treindiensten.

Vraag 15

Welke maatregelen hebben deze landen getroffen in antwoord op personeelstekorten en
welke lessen trekt u hieruit?

Antwoord 15

Ik heb hier geen concreet overzicht van. Wel zal ik mijn collega’s in EU verband hierop
nader bevragen.