Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Nijboer en Beckerman over lozingen op de Waddenzee

Antwoord van Minister Harbers (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen 29 november
2022).

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Toezicht op lozing door FrieslandCampina-fabriek Bedum
in Waddenzee rammelt»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Klopt het dat er jaarlijks tonnen fosfaten, stikstof en andere stoffen worden geloosd
op de Waddenzee door FrieslandCampina?

Antwoord 2

Ja, volgens de Emissieregistratie (emissieregistratie.nl) is er vanuit Friesland Campina
Bedum in 2020 13,8 ton stikstof en 13,4 ton fosfaat geloosd, in 2019 was dat 17,6
ton stikstof en 12,6 ton fosfaat.

Vraag 3

Klopt het dat de vergunning ernstig verouderd en niet in orde is?

Antwoord 3

Het beoordelingskader voor de omgevingsvergunning voor de indirecte lozing van FrieslandCampina
op de HoWa-leiding richt zich op de bescherming en verbetering van de chemische en
ecologische kwaliteit van de Waddenzee. Door middel van de vergunningverlening wordt
erop toegezien dat de best beschikbare technieken worden toegepast om emissies te
voorkomen of te beperken (emissietoets). Tevens wordt daarbij nagegaan of de dan nog
resterende lozingen binnen de voorgeschreven grenswaarden voor het ontvangende oppervlaktewater
blijven (immissietoets).

Er is navraag gedaan bij de Omgevingsdienst Groningen, die voor het bevoegd gezag
provincie Groningen de VTH-taken uitvoert, of de huidige vergunning voldoet aan bovenstaande
voorwaarden. Zij hebben aangegeven dat dit het geval is.

De Europese Commissie heeft de beste beschikbare technieken (BBT)-conclusies voedingsmiddelen
en zuivel gepubliceerd op 4 december 2019. Zowel het bedrijf als het bevoegd gezag
heeft vier jaar de tijd om dit te implementeren binnen de omgevingsvergunning. Indien
de huidige zuiveringsinstallatie van FrieslandCampina nog voldoet aan de BBT dan moeten
zij hier voor 4 december 2023 wel aan voldoen en kan dat een aanleiding vormen de
vergunning te herzien.

Vraag 4

Is er voldoende toezicht gehouden?

Antwoord 4

De omgevingsdienst Groningen geeft aan dat het bedrijf jaarlijks wordt gecontroleerd.

Vraag 5

Wat vindt u ervan dat de omgevingsdienst uitspreekt dat er sprake is van een zeer
onduidelijke vergunningssituatie en zij geen controles en inspecties kan terugvinden
in haar dossier?

Antwoord 5

Voorheen waren er meerdere bedrijven aangesloten op de HoWA-leiding; alleen FrieslandCampina
Bedum is nog aangesloten.

Bij navraag door het ministerie bij de Omgevingsdienst Groningen wordt aangegeven
dat de uitspraken zoals gedaan in het programma Pointer niet het juiste beeld geven.
Er is volgens de Omgevingsdienst wel degelijk informatie en correspondentie met betrekking
tot de uitgevoerde controles en inspecties in het archief. Voorts is aangegeven dat
bij de beantwoording van de vragen aan Pointer een deel van de uitgevoerde controles
en inspecties over het hoofd is gezien en niet aan Pointer is meegedeeld.

Vraag 6

Klopt de conclusie van Pointer dat er formeel sprake is van een illegale lozing omdat
het waterschap eigenaar is van de smeerpijp en hier geen lozingsvergunning voor heeft?

Antwoord 6

Voor de directe lozing op de Waddenzee door de HoWa-leiding is op grond van de Waterwet
een watervergunning nodig. Het ontbreekt op dit moment aan een watervergunning. Het
Waterschap heeft deze begin dit jaar aangevraagd bij Rijkswaterstaat. Rijkswaterstaat
verwacht de vergunning begin 2023 te kunnen verlenen.

Vraag 7

Hoe verhoudt zich de taak van Rijkswaterstaat om te zorgen voor een schone Waddenzee
tot zo’n ouderwetse smeerpijp? Wat zijn de plannen met betrekking tot deze smeerpijp?

Antwoord 7

De HoWa-leiding is een afvalwaterpersleiding die in 1968 is aangelegd om het afvalwater
van diverse industrieën in de omgeving van Groningen te lozen op de Waddenzee in plaats
van op de lokale kanalen. Nagenoeg alle bedrijven zijn in de loop der jaren afgekoppeld
van deze leiding, de lozing van Friesland Campina Bedum is de overblijver. FrieslandCampina
Bedum heeft een eigen zuivering om het afvalwater te zuiveren conform de in de vergunning
opgenomen eisen.

Vraag 8

Welke stappen gaat u zetten om te borgen dat de kwaliteit van de Waddenzee wel voorop
komt te staan?

Antwoord 8

Een goede kwaliteit van de Waddenzee is uiteraard erg belangrijk. Door middel van
herzieningen van vergunningen, en toezicht en handhaving ziet het bevoegd gezag toe
op de lozingen. Daarnaast moeten bedrijven regelmatig hun zuiveringsproces aanpassen
aan nieuwe technieken die als BBT worden beoordeeld. Zuiveringstechnieken worden steeds
geavanceerder en dat zorgt ervoor dat de hoeveelheden stikstof en fosfaat in afvalwaterstromen
steeds kleiner worden.

Vraag 9

Is er door de lozingen schade aangebracht aan de natuur? Zo ja, waarom is dat niet
voorkomen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 9

Er vinden in Nederland bedrijfsmatige activiteiten plaats die leiden tot afvalstromen.
Onze milieuwetgeving is erop gericht dat schade hierdoor waar mogelijk wordt vermeden
en waar onvermijdbaar, zoveel als mogelijk wordt beperkt. Door middel van een immissietoets
wordt bepaald wat een verantwoorde lozing is. Dat is ook bij FrieslandCampina gebeurd
en het bedrijf houdt zich, volgens de berichten van de omgevingsdienst Groningen,
aan de lozingseisen.

Vraag 10

Bent u bereid het bedrijf hierop aan te spreken en te voorkomen dat illegale lozingen
plaatsvinden?

Antwoord 10

Er is geen sprake van een illegale lozing op de HoWa-leiding door FrieslandCampina.
Het is aan het bevoegd gezag, in dit geval de provincie Groningen, om te beoordelen
of FrieslandCampina voldoet aan de in de vergunning opgenomen eisen.

Vraag 11

Kunt u deze vragen beantwoorden voor het wetgevingsoverleg Water op 21 november 2022?

Antwoord 11

Dat is helaas niet gelukt.