Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden De Hoop en Mutluer over mbo-studenten die niet worden toegelaten in Utrechtse cafés, andere uitgaansgelegenheden en sportfaciliteiten

Antwoord van Minister Dijkgraaf (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap), mede namens de
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (ontvangen 7 september 2022).
Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3474.

Vraag 1

Hoe beoordeelt u dat mbo-studenten meermaals zijn geweigerd bij Utrechtse horecagelegenheden,
terwijl studenten van de hogeschool en de universiteit daar wel werden binnengelaten?1 Erkent u dat hier sprake is van discriminatoire gronden?

Antwoord 1

Het onnodig onderscheid maken in opleidingsniveau is ongewenst. Het mbo vormt samen
met het hbo en wo een brede waaier aan opleidingsmogelijkheden, ieder met zijn eigen
waarden en unieke kwaliteiten. Duidelijk moet zijn dat mbo’ers onmisbaar zijn voor
onze samenleving. Het vakmanschap en de innovatiekracht van de mbo’ers verdient waardering.
Ik zet me daarom nadrukkelijk in voor een gelijkwaardige behandeling van mbo-studenten
ten opzichte van ho- en wo-studenten.

In antwoord op de vraag of er sprake is van discriminatoire gronden verwijs ik u naar
de beantwoording van vraag 5.

Vraag 2

In hoeverre heeft u überhaupt zicht op de manieren waarop mbo-studenten in onze samenleving
zoal worden uitgesloten, bijvoorbeeld ook bij studentenkortingen?

Antwoord 2

Ik zet me in voor een gelijkwaardige behandeling van álle studenten in Nederland,
hierin zie ik nog vele mogelijkheden voor verbetering. Dat zit ook in bewustwording
van taalgebruik, waarbij soms nog onnodig onderscheid wordt gemaakt tussen mbo-, ho-
en wo-studenten.

De betrokkenheid van mbo-studenten in het studentenleven kan eveneens gelijkwaardiger.
Ik ben daarom blij dat sinds dit jaar ook een groep mbo-studenten welkom is bij de
algemene introductieweek in Utrecht. Ik hoop dat bestuurders van andere steden het
goede voorbeeld van Utrecht overnemen.

Een gelijkwaardige behandeling van mbo-studenten is ook een prioriteit en onderdeel
van de Werkagenda mbo waar ik de Kamer dit najaar over zal informeren. Het JOB MBO,
de organisatie die mbo-studenten vertegenwoordigt, werkt mee in de totstandkoming
van deze Werkagenda. Zo spreken we niet alleen over jongeren en studenten, maar vooral
ook met hen en houden we dankzij de signalen die zij afgeven zicht op de gelijkwaardige
behandeling van mbo-studenten.

Vraag 3

Zijn er inmiddels gesprekken gevoerd met de café-eigenaar? Zo ja, wat hebben deze
gesprekken opgeleverd?

Antwoord 3

Ik heb samen met wethouder Dennis de Vries op 5 juli een gesprek gevoerd met de café-eigenaar
in kwestie. Waar studenten van het hbo en de universiteit beschikken over een fysieke
studentenkaart, is dat voor een deel van de mbo-studenten niet het geval. Voorwaarde
om de kroeg binnen te komen volgens de eigenaar is het laten zien van een fysieke
studentenkaart.

Op dezelfde avond is er door mij samen met wethouder Dennis de Vries een positief
en constructief gesprek gevoerd met studenten van de Utrechtse mbo-studentenraad SR030.
Er zijn in Utrecht ook veel positieve ontwikkelingen rond de inclusiviteit van mbo-studenten,
zoals deelname aan de introductieweek voor studenten, de mogelijkheid om te sporten
bij de studentensportverenigingen en de eerste mbo-studentenvereniging in de stad.

Vraag 4

Klopt het dat het wettelijk niet verboden is om mbo-studenten te weigeren?

Antwoord 4

Dat klopt inderdaad. Het staat een café-eigenaar vrij een doelgroepenbeleid te voeren
waarbij het café op bepaalde momenten of structureel alleen toegankelijk is voor studenten
die staan ingeschreven bij een hoger onderwijsinstelling. Personen die niet tot de
doelgroep behoren kunnen dan de toegang worden geweigerd. Hoewel het wettelijk niet
verboden is, hoop ik door in gesprek te gaan met de betrokken personen, wel een maatschappelijke
norm te stellen en duidelijk te maken dat het weigeren van mbo-studenten op basis
van hun opleidingsniveau onwenselijk is.

Vraag 5

Zou discriminatie bij horecagelegenheden naar opleidingsniveau niet moeten vallen
onder «of op welke grond ook» in artikel 1 van onze Grondwet? Zo ja, welke consequenties
verbindt u hieraan?

Antwoord 5

Artikel 1 van de Grondwet verbiedt álle mogelijke vormen van discriminatie, ook discriminatie
naar opleidingsniveau. Artikel 1 van de Grondwet ziet echter in de eerste plaats op
verticale rechtsverhoudingen, dat wil zeggen op de relatie tussen overheid en burgers.
De burger die meent door een andere burger te worden gediscrimineerd vanwege zijn
opleidingsniveau, kan daarom niet rechtstreeks een beroep doen op artikel 1 van de
Grondwet.

In horizontale rechtsverhoudingen, waarmee de relatie tussen burgers onderling wordt
bedoeld, kunnen burgers wel een beroep doen op verschillende gelijke behandelingswetten
die op een aantal belangrijke maatschappelijke terreinen tot stand zijn gekomen, zoals
de arbeidsmarkt en het aanbieden van diensten. Een voorbeeld hiervan is de Algemene
wet gelijke behandeling (hierna: Awgb).

In deze gelijke behandelingswetten wordt het recht op gelijke behandeling afgewogen
tegen andere grondrechten, zoals de vrijheid van vereniging en de godsdienstvrijheid.
Die afweging is voor een aantal belangrijke persoonskenmerken zoals geslacht, ras
en godsdienst gemaakt, maar niet ten aanzien van onderscheid naar opleidingsniveau.
Dit betekent dat de burger die meent door een andere burger te worden gediscrimineerd
vanwege zijn opleidingsniveau geen beroep kan doen op de gelijke behandelingswetten.

Dit neemt niet weg dat ik een gelijkwaardige behandeling van studenten op basis van
hun opleidingsniveau een belangrijk onderwerp vind. Dat is de reden dat ik over deze
situatie het gesprek ben aangegaan, in de hoop dat het een bredere maatschappelijke
discussie op gang brengt over hoe wij opleidingen erkennen en waarderen.