Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Haga over het plan om af te willen van overstappassagiers op Schiphol

Antwoord van Minister Harbers (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen 30 augustus
2022).

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Harbers wil af van overstappers: «Sloopkogel voor KLM-netwerk»»
van De Telegraaf?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2, 3, 4, 5 en 6

Is het standpunt dat u verwoordt in het interview met persbureau Bloomberg (26 juli
jl.), namelijk dat u afwilt van «goedkope» overstappassagiers, het officiële kabinetsstandpunt?
Zo ja, wanneer heeft de Kamer dit voorstel ontvangen? Zo nee, hoe kan uw uitspraak
hierover dan geïnterpreteerd worden?

Bent u het ermee eens dat KLM zonder overstappers bijna geen direct intercontinentaal
netwerk kan onderhouden? Zo nee, waarom niet?

Hoeveel banen zullen er verloren gaan? Graag een uitgebreide onderbouwing.

Hoe verhouden uw uitspraken zich tot het regeerakkoord van januari dit jaar waarin
de nieuwe coalitie nog stelde dat Nederland goed verbonden zou moeten blijven en daarom
een sterke hub wilde behouden?

Waarom heeft u veel belastinggeld in KLM gestoken, terwijl het ontdaan moet gaan worden
van het internationale overstapnetwerk wat een substantieel onderdeel van de waarde
van KLM uitmaakt?

Antwoord 2, 3, 4, 5 en 6

Nee, het standpunt dat wordt verwoord in het Bloomberg-interview is noch mijn eigen
standpunt, noch een officieel kabinetsstandpunt. Ik heb in het interview aangegeven
dat in het verleden een laag kostenniveau op Schiphol een belangrijke doelstelling
is geweest en dat we nu andere keuzes maken. Dit is in lijn met de Luchtvaartnota
waarin het kabinet heeft aangegeven dat kwaliteit centraal komt te staan in het luchtvaartbeleid.

In het interview heb ik, net als in het commissiedebat van 1 juni jl., onder andere
de hogere luchthaventarieven en de komende verhoging van de vliegbelasting genoemd,
alsook de nieuwe CAO-afspraken op Schiphol. Ik heb aangegeven dat de kosten voor de
passagiers zullen stijgen, daarbij heb ik ook overstappende passagiers benoemd. Ik
heb niet de indruk willen wekken dat nu ook voor overstappende passagiers de vliegbelasting
van toepassing wordt, zoals wordt gesuggereerd in het Telegraafartikel dat is geschreven
naar aanleiding van het Bloomberg-interview.

Ik heb eveneens niet de indruk willen wekken dat ik van «goedkope overstappende passagiers»
af wil. Ik vind het transfersegment van belang om op Schiphol een uitgebreid netwerk
van (inter) continentale bestemmingen in stand te kunnen houden. In het coalitieakkoord
is aangegeven dat het kabinet de sterke hubfunctie van Schiphol in stand wil houden.
Ook in de hoofdlijnenbrief Schiphol van 24 juni jl.2 wordt duidelijk gemaakt dat een toereikend verbindingennetwerk met de rest van de
wereld van belang is.

Vraag 7

Wat zullen de gevolgen voor het Nederlandse vestigingsklimaat zijn als ons land zijn
internationale hubfunctie verliest?

Antwoord 7

Zoals ik heb aangegeven bij het antwoord op vraag 2 is in het coalitieakkoord aangegeven
dat het kabinet de sterke hubfunctie van Schiphol in stand wil houden. Ook in de hoofdlijnenbrief
Schiphol van 24 juni jl. wordt het belang van de hubfunctie en een toereikend verbindingennetwerk
met de rest van de wereld benadrukt.

Vraag 8

Klopt het dat op basis van de eigen marktvraag alleen Suriname, Caribisch Nederland
en New York als directe verre bestemmingen over zouden blijven, zoals directeur mainport
strategie Pieter Cornelisse eerder dit jaar zei in een gesprek met De Telegraaf?

Antwoord 8

Economisch onderzoeksbureau SEO heeft in 2015 het onderzoek «Economisch belang van
de hubfunctie van Schiphol»3 uitgevoerd, met daarin onder andere de beschrijving van een scenario waarin de operatie
op Schiphol alleen zou draaien op de lokale vraag en al het transferverkeer op de
nationale luchthaven zou wegvallen. In een dergelijk scenario zou het Europees bestemmingenetwerk
op Schiphol grotendeels intact blijven, met waarschijnlijk wel lagere frequenties.
Op de intercontinentale routes zal home carrier KLM volgens het onderzoek alleen nog
actief blijven naar bestemmingen met veel lokale vraag, waarbij New York, Paramaribo
en bestemmingen in Caribisch Nederland worden genoemd. SEO geeft daarbij aan dat een
deel van de bestemmingen die KLM en SkyTeam partners in dit scenario niet meer direct
kunnen bedienen, zal worden gecontinueerd of overgenomen door concurrenten.

Vraag 9

Wat is uw reactie op het feit dat de ondernemingsraad van KLM uw uitspraken «onbegrijpelijk
en ongehoord» heeft genoemd?

Antwoord 9

Ik heb hier kennis van genomen. Ik ben in goed overleg met KLM om de overwegingen
en keuzes in de hoofdlijnenbrief Schiphol toe te lichten om misverstanden te voorkomen.