Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid De Kort over de arbeidsparticipatie van blinden en slechtzienden

Antwoord van Minister Schouten (Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen) (ontvangen
15 juni 2022).

Vraag 1

Bent u op de hoogte van de uitkomsten van het onderzoek arbeidsparticipatie «Visueel
in beeld»?1

Antwoord 1

Ja, de uitkomsten van het onderzoek arbeidsparticipatie «Visueel in beeld» zijn bekend.

Vraag 2

Bent u bekend met het feit dat de arbeidsparticipatie van blinden en zeer slechtzienden
van 37% naar minder dan 30% is gedaald? Vindt u dit ook zorgelijk?

Antwoord 2

Het onderzoek Visueel in beeld uit 2020 geeft aan dat onderzoek naar de arbeidsparticipatie
van mensen met een visuele beperking wisselende resultaten laat zien. We kennen in
Nederland geen nationaal registratiesysteem voor mensen met een (visuele) beperking.
Uit eerder onderzoek van de Universiteit van Maastricht uit 2013 onder 500 deelnemers
in de leeftijd van 15 tot 65 jaar met een visuele beperking blijkt dat 37% een betaalde
baan heeft. Het recente onderzoek «Visueel in beeld» komt op basis van microdata tot
een arbeidsdeelname van 29% in de periode 2015 tot en met 2018.

Hoewel de verschillen mogelijk verklaard kunnen worden door een andere onderzoeksmethodiek
acht ik dit met de heer De Kort zorgelijk. Het kabinet zet zich ervoor in dat mensen
met een beperking, ook met een visuele beperking, zoveel mogelijk kunnen deelnemen
aan de arbeidsmarkt en de samenleving.

Vraag 3, 4 en 5

Bent u ervan op de hoogte dat er specifieke kennis nodig is voor zowel werkgevers,
onderwijsinstellingen als participanten/de doelgroep om mensen met een zware visuele
handicap naar werk te begeleiden?

Bent u op de hoogte van de pilot «Zichtbaar in Werk» en hoe beoordeelt u deze?

Wanneer mag de Kamer meer informatie ontvangen over het vervolg van deze pilot?

Antwoord 3, 4 en 5

Deze vragen hebben onderlinge samenhang en worden daarom in samenhang beantwoord.

Tijdens de behandeling van het voorstel voor een Invoeringswet Participatiewet in
de Tweede Kamer heeft de toenmalige Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Klijnsma het belang benadrukt van behoud van de voorheen opgebouwde expertise voor
het op weg helpen en houden van een duurzame plek op de arbeidsmarkt voor mensen met
een visuele beperking. In een aantal arbeidsmarktregio’s is het pilotproject Zichtbaar
in Werk gehouden.2 De pilot richtte zich op jongeren die een opleiding volg(d)en resulterend in een
startkwalificatie. Binnen de pilot werd in 2017 en 2018 geëxperimenteerd met het borgen
van expertise en het begeleiden van blinde en slechtziende jongeren naar werk. De
Tweede Kamer is over de pilot geïnformeerd.3 Over de uitkomsten van de pilot is een eindrapport «Zichtbaar in Werk» uitgebracht.
Het eindrapport deed diverse aanbevelingen om de dienstverlening aan visueel beperkten
in de Participatiewet te verbeteren. De toenmalige Staatssecretaris van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid Van Ark heeft de Tweede Kamer hierover geïnformeerd bij brief van
15 november 2019.4 Met betrekking tot de aanbeveling voor één permanent landelijk servicepunt en een
verbetertraject voor hulpmiddelen bij gemeenten is met gemeenten en betrokkenen (sector,
UWV) nader overlegd over verbetermogelijkheden.

De uitkomsten van dat overleg zijn door de toenmalige Staatssecretaris van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid Van ’t Wout gemeld in de brief van 11 december 2020.5 Conclusie was dat de ondersteuning van mensen met een visuele beperking verbetering
behoeft. Het gaat om een beperkte doelgroep waarvoor veelal gespecialiseerde expertise
nodig is. Het voornaamste knelpunt is dat die expertise niet bij alle gemeenten beschikbaar
is en daarin ook niet altijd kan worden voorzien. UWV heeft veel expertise en ervaring
met het beoordelen en verstrekken van noodzakelijke technische voorzieningen voor
mensen met een visuele beperking. Bovendien is de uitvoering van deze voorzieningen
bij UWV gecentraliseerd. Om die redenen is thans een wetsvoorstel in voorbereiding
om het beoordelen en verstrekken van noodzakelijke werkvoorzieningen voor mensen met
een visuele beperking uit de Participatiewet over te dragen aan het UWV, op een vergelijkbare
manier als bij de centralisatie van de tolkvoorziening is gebeurd. Over het wetsvoorstel
heeft inmiddels een internetconsultatie plaatsgevonden en zijn uitvoeringstoetsen
uitgebracht. Het wetsvoorstel zal nog worden voorgelegd aan de Afdeling advisering
van de Raad van State. Ik streef ernaar het wetsvoorstel eind dit jaar bij de Tweede
Kamer in te dienen. Streefdatum van invoering is 1 januari 2024. Daarnaast wordt met
de sector en betrokkenen gewerkt aan de uitwerking van een mogelijk servicepunt voor
deze groep.

Vraag 6

Ziet u nog andere doelgroepen met een beperking waarvoor specifieke kennis en een
loket is vereist?

Antwoord 6

Er is een zekere gelijkenis met auditief beperkten. Hiervoor is eveneens specifieke
deskundigheid nodig; UWV beschikt hierover. Met de Wet centraliseren tolkvoorzieningen
is de verstrekking van de tolkvoorziening voor auditief beperkten uit de Participatiewet
en voor het leefdomein vanaf 1 juli 2019 overgegaan van de gemeenten naar UWV6. Zoals hiervoor vermeld is het streven van het wetsvoorstel inzake overheveling van
werkvoorzieningen voor visueel beperkten om die voorzieningen zoveel mogelijk op een
vergelijkbare manier over te dragen.