Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Kuiken over het nieuws dat patiënten door heel Nederland geen huisarts kunnen vinden in hun eigen woonplaats

Antwoord van MinisterKuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 7 juni
2022).

Vraag 1

Bent u bekend met het nieuws dat patiënten door heel Nederland geen huisarts kunnen
vinden in hun eigen woonplaats?1

Antwoord 1

Ja, het is mij bekend dat er regio’s zijn waar mensen moeite hebben om zich in te
schrijven bij een huisartsenpraktijk.

Vraag 2

Vindt u ook dat iedereen in Nederland recht heeft op een huisarts in zijn/haar buurt?
Zo ja, wat kunt u doen om te zorgen dat mensen zich weer kunnen inschrijven bij de
huisarts in hun eigen woonplaats?

Antwoord 2

Ja, mensen hebben op basis van de zorgverzekeringswet recht op huisartsenzorg. Zorgverzekeraars
hebben een zorgplicht en moeten er dus voor zorgen dat deze zorg beschikbaar is. Dit
betekent onder meer dat een verzekeraar zich moet inspannen om voor voldoende aanbod
van huisartsenzorg te zorgen. Zo is in de handvatten voor zorgverzekeraars2 opgenomen dat in geval van mogelijke discontinuïteit van zorg de verzekeraar moet
«signaleren en anticiperen». Zoals de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) in de recente
monitor contractering huisartsenzorg en multidisciplinaire zorg constateerde3, is het een gezamenlijke opgave van huisartsen, regionale samenwerkingsverbanden
en zorgverzekeraars om de toegankelijkheid van de huisartsenzorg te garanderen. Hiervoor
is goede regionale samenwerking nodig.

Om te zorgen dat de huisartsenzorg nu en in de toekomst toegankelijk blijft, zet ik
in op verschillende sporen. Zo zijn in het coalitieakkoord middelen gereserveerd om
extra huisartsen op te leiden en om de organisatiegraad van de basiszorg te versterken.
Beide maatregelen moeten bijdragen aan het verminderen van de druk op de huisartsenzorg
en het creëren van meer tijd voor de patiënt in de huisartsenpraktijk. Desondanks
is het een grote opgave om de druk op de (huisartsen)zorg behapbaar te houden, met
een krappe arbeidsmarkt en vergrijzende bevolking. Over die opgave wil ik afspraken
maken met partijen in het integraal zorgakkoord.

Vraag 3

Wat kunnen de gevolgen zijn voor de gezondheid van mensen die niet bij een huisarts
staan ingeschreven?

Antwoord 3

Het is wenselijk dat mensen bij een huisarts staan ingeschreven. In sommige regio’s
is het lastig om een huisarts te vinden die nog ruimte heeft om nieuwe mensen in te
schrijven. In sommige gevallen kan de zorgverzekeraar – via zorgbemiddeling – helpen
bij het vinden van een (tijdelijke) oplossing. Als er geen andere mogelijkheden zijn
en acute of incidentele huisartsenzorg wel noodzakelijk is, kan iemand geholpen worden
als «passant» bij een huisarts waar iemand niet staat ingeschreven. Op deze wijze
kan medisch noodzakelijke zorg dus toch verleend worden. Uiteraard is het voor de
continuïteit van zorg niet behulpzaam als mensen niet bij een huisarts staan ingeschreven.

Vraag 4

Ziet u uitgestelde zorg als een reëel risico voor deze mensen? Zo ja, waarom? Zo nee,
waarom niet?

Antwoord 4

Het is mij niet bekend dat de druk op de huisartsenzorg op dit moment tot uitgestelde
zorg leidt. Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 2, zie ik het wel als belangrijke
opgave om samen met partijen te zorgen dat de huisartsenzorg ook in de toekomst beschikbaar
en toegankelijk blijft. Inschrijving bij een praktijk draagt uiteraard ook bij aan
de continuïteit van zorg, een van de kernwaarden van de huisartsenzorg.

Vraag 5

Wat is het gevolg van overbelasting van de huisarts voor de inzet op preventie, waar
juist de huisarts een belangrijke rol kan spelen?

Antwoord 5

Huisartsen dienen voldoende tijd te hebben voor het uitvoeren van hun kerntaken. Een
van die kerntaken is preventieve zorg. Huisartsen hebben een belangrijke taak bij
het signaleren en bespreekbaar maken van problemen op het gebied van gezondheid en
leefstijl en bij het voorkomen van (complicaties van) chronische ziekten. In sommige
gevallen vragen de gesprekken hierover meer tijd. Ik ben voornemens om met partijen
in het integraal zorgakkoord afspraken te maken over het verder opschalen van initiatieven
rondom «meer tijd voor de patiënt» en de inzet op preventieve zorg in het curatieve
domein.

Vraag 6

Wat is het gevolg van de overbelasting van de huisarts op zijn capaciteit om als poortwachter
te functioneren voor de tweedelijnszorg? Leidt dit tot een hogere werkdruk in de tweedelijnszorg?

Antwoord 6

Het is niet bekend of de huidige druk op de huisartsenzorg leidt tot meer druk op
de tweedelijnszorg. Wel zien we in het land al goede voorbeelden hoe «meer tijd voor
de patiënt» bij de huisarts kan leiden tot minder (onnodige) doorverwijzingen naar
de tweede lijn.

Vraag 7

Is het realistisch om een beroep te doen op de huisartsenzorg om de druk op de geestelijke
gezondheidszorg (GGZ) te verlichten als ook de druk op de huisartsen nu al zo hoog
is? Zo ja, waarom?

Antwoord 7

U constateert terecht dat zowel de ggz als huisartsenzorg onder druk staan. Hierover
spreek ik ook met partijen in het kader van het af te sluiten integraal zorgakkoord.
Ik ben voornemens afspraken te maken over een betere samenwerking tussen de huisartsenzorg,
de ggz en het sociaal domein. Een deel van de druk ontstaat doordat deze domeinen
onvoldoende van elkaars kennis gebruik (kunnen) maken en doordat er nog niet altijd
sprake is van de juiste zorg of ondersteuning op de juiste plek. Door betere samenwerkingsafspraken
te maken en vanuit de overheid samenwerking beter te faciliteren, verwacht ik dat
de druk in het gehele zorgpad voor mensen met psychische klachten vermindert. Daar
plukken zowel de huisartsenzorg als ggz de vruchten van.

Vraag 8

Hoe beoordeelt u het nieuws dat 50% van de huisartsen twijfelt over zijn toekomst
in de gezondheidszorg4 en dat steeds minder huisartsen ervoor kiezen om praktijkhouder te worden?5

Antwoord 8

Ik vind het een ernstig signaal dat een groot deel van de huisartsen twijfelt of zij
in de gezondheidszorg werkzaam willen blijven. Het is belangrijk dat huisartsen hun
werk met plezier kunnen uitvoeren. De vraag hoe huisartsen plezier hebben en houden
in hun werk raakt aan de basis van hoe de huisartsenzorg georganiseerd is. Hierover
spreek ik met partijen in het kader van het integraal zorgakkoord.

Ook vanuit het programma «Toekomstbestendige Arbeidsmarkt Zorg en welzijn; Samen anders
leren en werken» zal ik met partijen in gesprek gaan over het belang van goed werkgeverschap
en de noodzaak om de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit en continuïteit van de
huisartsenzorg door meer schouders te laten dragen. Ook onderzoek ik hierbij graag
hoe we kunnen komen tot een verlichting van de werkdruk, bijvoorbeeld via herijking
van taken of functies. Samenwerking in de regio, tussen huisartsen en waar relevant
met andere zorgaanbieders, zal daarbij mogelijk kunnen bijdragen.

We zien al jaren een verschuiving in de verhouding tussen het aandeel praktijkhouders
en waarnemers. Dit legt een onevenredig grote druk bij de praktijkhouders, voor wie
het ook steeds moelijker wordt om een opvolger te vinden. Dit vraagt om een gesprek
over de toekomst van de huisartsenzorg en de (verantwoordelijkheids)verdeling tussen
praktijkhouders en huisartsen met andere dienstverbanden. Primair vind ik dat aan
de beroepsgroep van de huisartsen zelf, maar ik ga hierover graag met hen in gesprek.

Vraag 9

Hoe ziet u de toekomst van de huisartsgeneeskunde voor u? Wilt u blijven sturen op
een systeem met praktijkhouders? Of zou de huisartsengeneeskunde in de toekomst anders
moeten worden vormgegeven?

Antwoord 9

Met een blijvend krappe arbeidsmarkt, een vergrijzende bevolking, de toename van (leefstijlgerelateerde)
chronische ziekten en de ambitie om kwetsbare mensen steeds langer thuis te laten
wonen, zal de druk op de huisartsenzorg – en basiszorg in den brede – de komende jaren
niet afnemen. Dit vraagt om een stevige transformatie binnen de basiszorg om tot een
passende organisatie van zorg te komen die toekomstbestendig is. Hierover wil ik met
betrokken partijen afspraken maken in het integraal zorgakkoord. De vraag hoe de huisartsenzorg
als onderdeel van de basiszorg vormgegeven moet worden, is hierbij expliciet onderwerp
van gesprek. Op de uitkomsten van deze gesprekken wil ik niet vooruitlopen. Wel kan
ik aangeven dat de principes van passende zorg en een versterking van de organisatiegraad
van de basiszorg wat mij betreft belangrijke elementen zijn om de huisartsenzorg toekomstbestendig
te organiseren.