Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Haga over de 75th World Health Assembly van 22 tot 28 mei 2022

Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 19 mei
2022).

Vraag 1

Welke kabinetsleden zijn aanwezig bij de 75ste World Health Assembly (WHA)? Bij welke agendapunten levert Nederland een actieve inbreng? Kunt u deze inbrengen
vooraf met de Kamer delen?

Antwoord 1

Minister Kuipers is hoofd van de Nederlandse delegatie bij de WHA75.

Nederland praat in principe mee over alle agendapunten, al dan niet via een gemeenschappelijk
EU-statement. Vanuit een volksgezondheidsperspectief zijn voor mij o.a. de discussies
over de WHO Global Strategy for food safety en die over het werk van WHO in noodsituaties, van belang. De definitieve EU-statements
zullen live te volgen zijn en worden beschikbaar gemaakt op de WHO website.

Vraag 2

Is het juist dat tijdens de 75ste WHA gesproken wordt over het verhogen van de bijdragen
van de aangesloten landen? Hoeveel gaat de bijdrage van Nederland omhoog als dit voorstel
wordt aangenomen? Wat is het kabinetsstandpunt over het verhogen van onze bijdrage?
Heeft Nederland vetorecht over het verhogen van onze bijdrage? Hoe wordt een eventuele
verhoging gefinancierd?1

Antwoord 2

Na intensieve discussies in de WHO Working Group on Sustainable Financing (WGSF) staat op de aankomende WHA een voorstel op de agenda om de verplichte contributie
van de lidstaten met 20% te verhogen. Als het voorstel wordt aangenomen betekent dat
voor Nederland een jaarlijkse verhoging met

€ 1,1 mln. In de kabinetsreactie op het rapport van de Inspectie Ontwikkelings-samenwerking
en Beleidsevaluatie (IOB), met als titel «Voorkomen is beter dan genezen»2 uit 2016, spreekt het kabinet zich uit voor de verhoging van de verplichte contributie,
verwijzend naar de kwetsbare afhankelijkheid van de WHO van vrijwillige bijdragen
van een beperkt aantal donoren. Het huidige kabinet steunt deze nog lijn nog steeds.
Over de verhoging van de contributie wordt door alle lidstaten gestemd, zonder vetorecht.
De verhoging zal gefinancierd worden door de verhoging van het budget dat speciaal
voor de verplichte contributie aan WHO op de begroting van het Ministerie van Buitenlandse
Zaken gereserveerd is.

Vraag 3

Kunt u alle amendementen op de International Health Regulations (IHR, 2005) met spoed naar de Kamer sturen?3

Antwoord 3

Tijdens de 75ste World Health Assembly (WHA) zal één specifiek wijzigingsvoorstel op de Internationale
Gezondheidsregeling (IGR 2005) ter besluitvorming voorliggen.

Het gaat hierbij om een voorstel tot wijziging van artikel 59 lid 1 van de IGR, waarbij
de termijnen voor het maken van een voorbehoud of afwijzing van amendementen op de
IGR kenbaar moeten worden gemaakt, verkort worden van 18 naar 9 maanden. Daarnaast
wordt voorgesteld in artikel 59 lid 2, de termijn van inwerkingtreding van een amendement
op de IGR te verkorten van 24 naar 12 maanden. Wanneer de WHA dit amendement aanneemt
zullen artikelen 55, 61, 62 en 63 op dezelfde wijze bijgewerkt worden.

Naast dit concreet voorliggende amendement, zijn er door de Verenigde Staten en door
de Russische Federatie aanvullende wijzigingsvoorstellen ingediend. Deze worden tijdens
de WHA75 niet in stemming gebracht en zullen naar verwachting op een later tijdstip
door de lidstaten worden besproken, samen met eventueel nog in te dienen amendementen
vanuit andere WHO-lidstaten. De nadere beschouwing van deze en eventuele andere wijzigingsvoorstellen
moet echter nog plaatsvinden en worden meegenomen in een nog nader te bepalen proces.
Indien gewenst informeer ik uw Kamer graag nader over dit proces.

Vraag 4

Is het juist dat de IHR 2005 juridisch bindend is voor de landen aangesloten bij de
Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)? Klopt het dat eventuele wijzigingen die worden
aangenomen tijdens de 75ste WHA voor Nederland juridisch bindend zijn?

Antwoord 4

De Internationale Gezondheidsregeling (IGR 2005) is momenteel het belangrijkste mondiale
instrument voor de samenwerking tussen WHO-lidstaten op het vlak van ernstige grensoverschrijdende
gezondheidsbedreigingen. De Regeling omvat aanbevelingen, afspraken en regels rondom
het detecteren, anticiperen op en bestrijden van internationale ernstige gezondheidsbedreigingen.
De IGR is gebaseerd op artikel 21 onder a van de WHO-statuten. Op basis van artikel
22 van de statuten, zijn regelingen die aangenomen worden ingevolge artikel 21 juridisch
bindend. Op grond van artikel 59 lid 2 (IGR 2005) zijn eventuele amendementen, 24
maanden na het WHA-besluit van kracht, tenzij een lidstaat een voorbehoud maakt of
een amendement afwijst, hetgeen binnen 18 maanden na aanvaarding van een amendement
door de WHA aan de WHO gecommuniceerd moet worden. Het enige amendement op de IGR
2005 dat waarschijnlijk in stemming gebracht gaat worden tijdens de 75ste WHA betreft een voorstel van de Verenigde Staten om deze termijnen te verkorten.

Vraag 5

Kunt u aangeven hoe het parlement betrokken is geweest bij de voorbereidingen van
het kabinet op de 75ste WHA? Bent u van mening dat het parlement goed geïnformeerd
is over wat er allemaal besloten gaat worden en de kabinetsstandpunten daarover, gegeven
het feit dat de WHA het besluitvormend orgaan is van de WHO en de IHR 2005 juridisch
bindend is?

Antwoord 5

In de regel wordt uw Kamer achteraf geïnformeerd over de uitkomsten van de WHA en
in sommige gevallen op specifiek verzoek, soms ook vooraf. Tot op heden heeft uw Kamer
niet aangegeven dat deze werkwijze niet volstond. Ik kan me voorstellen dat in het
licht van de Covid-crisis, uw Kamer meer interesse heeft gekregen in het werk van
de WHO en dat een proces zoals we dat kennen van de EU raden-van ministersbijeenkomsten,
waarbij er vooraf een geannoteerde agenda aan uw kamer wordt gezonden, nu wellicht
passend is. Indien gewenst kunnen we een dergelijke werkwijze invoeren.

Vraag 6

Kunt u een toelichting geven op het voorstel van de Verenigde Staten tot het oprichten
van een «Nalevingscommitee» (Compliance Committee)? Is het juist dat zo’n Nalevingscommitee toezichthouder wordt of Nederland (en andere
landen) de IHR 2005 naleeft? Wat houdt dat precies in de praktijk in? Wat is het kabinetsstandpunt
op dit voorstel?4

Antwoord 6

De Verenigde Staten (VS) hebben in januari 2022 een aantal amendementen voorgesteld
op de Internationale Gezondheidsregeling (IGR 2005). Een van voorstellen betreft een
toevoeging onder artikel 53 van de IGR 2005, met als doel een Compliance Committee
in te stellen. Op hoofdlijnen lijkt het hierbij te gaan om een adviserend comité dat
Lidstaten zou kunnen ondersteunen bij het implementeren van de IGR 2005.

De bespreking van dit concrete voorstel moet nog plaatsvinden en zal niet in stemming
worden gebracht tijdens de WHA75, maar worden meegenomen in een nog nader te bepalen
proces, samen met een aantal andere voorstellen. Het Kabinet zal zijn standpunt bepalen
over bovengenoemd en eventuele andere standpunten, wanneer deze concreet ter bespreking
voor zullen liggen in de nog nader te bepalen WHO-gremia.

Vraag 7

Kunt u een toelichting geven op het voorstel van de Verenigde Staten om het tweede
lid van artikel 12 van de IHR 2005 te wijzigen?5 Klopt het dat met deze wijziging de WHO eenzijdig kan besluiten of er sprake is van
een noodsituatie? Kan de WHO straks de noodsituatie uitroepen over Nederland? Wat
is uw standpunt daarover?

Antwoord 7

Een ander amendement dat door de VS is voorgesteld, betreft een wijziging in artikel
12 lid 2 van de IGR 2005, waarbij de wijze waarop wordt vastgesteld of er sprake is
van een internationale gezondheidscrisis, wordt aangepast. De nadere beschouwing van
dit concrete voorstel moet nog plaatsvinden. Het voorstel zal niet in stemming worden
gebracht tijdens de WHA75, maar mogelijk worden meegenomen in een nog nader te bepalen
proces waarbij er verschillende amendementen zullen worden uitgewerkt.

Het Kabinet zal zijn standpunt bepalen over bovengenoemd en eventuele andere standpunten,
wanneer deze concreet ter bespreking voor zullen liggen in de nog nader te bepalen
WHO-gremia.

Vraag 8

Kunt u een toelichting geven op het voorstel van de Verenigde Staten om een zesde
lid toe te voegen aan artikel 12 van de IHR 2005? Klopt het dat met deze toevoeging
een lokale uitbraak door de WHO (eenzijdig) kan worden uitgeroepen tot een «noodsituatie
van internationaal belang»? Kan het betreffende land vervolgens alleen maar een verzoek
indienen om die noodsituatie te beëindigen?

Antwoord 8

De VS hebben ook voorgesteld artikel 12 lid 6 van IGR 2005 te wijzigen, waarbij er
wordt voorzien in een mogelijkheid tot het uitroepen van een staat van verhoogde waakzaamheid
en mogelijke internationale maatregelen wanneer er nog geen internationale gezondheidscrisis
is uitgeroepen. De nadere beschouwing van ook dit concrete voorstel moet nog plaatsvinden.
Het voorstel zal niet in stemming worden gebracht tijdens de WHA75, maar mogelijk
worden meegenomen in een nog nader te bepalen proces waarbij er verschillende amendementen
zullen worden uitgewerkt. Het Kabinet zal zijn standpunt bepalen over bovengenoemd
en eventuele andere standpunten, wanneer deze concreet ter bespreking voor zullen
liggen in de nog nader te bepalen WHO-gremia.

Vraag 9

Hoe verhouden deze twee voorgestelde wijzigingen van artikel 12 zich tot onze parlementaire
democratie? Worden parlement en kabinet op een zijspoor gezet indien de WHO besluit
dat een uitbraak in Nederland internationale proporties heeft?

Antwoord 9

De door de VS voorgestelde wijzigingen van artikel 12 lid 2 resp. lid 6, lijken tot
doel te hebben de WHO in staat te stellen sneller en in een vroegtijdiger stadium
te bepalen of er sprake is van een ernstige internationale gezondheidscrisis of een
situatie waarbij een verhoogde staat van paraatheid is gewenst. Naar verwachting zullen
deze voorstellen niet ingrijpen in de nationale bevoegdheid van lidstaten waar zo’n
situatie zich voordoet, om zelf maatregelen te nemen via hun nationale besluitvorming-
en parlementaire processen. Conform de IGR 2005 kan de WHO lidstaten in zo’n situatie
adviseren welke maatregelen daarbij effectief zouden kunnen zijn. Zoals gesteld, moet
de nadere beschouwing van de door de VS onder artikel 12 voorgestelde wijzigingen
nog plaatsvinden. Het voorstel zal niet in stemming worden gebracht tijdens de WHA75,
maar mogelijk worden meegenomen in een nog nader te bepalen proces waarbij er verschillende
amendementen zullen worden uitgewerkt. Het Kabinet zal zijn standpunt bepalen over
bovengenoemd en eventuele andere standpunten, wanneer deze concreet ter bespreking
voor zullen liggen in de nog nader te bepalen WHO-gremia.

Vraag 10

Wilt u de garantie geven niet akkoord te gaan met het amendement van de Verenigde
Staten? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 10

Op dit moment zal naar verwachting alleen de door de VS voorgestelde wijziging van
artikel 59 in stemming worden gebracht tijdens de WHA75. Het gaat daarbij om een aanpassing
van de termijn waarbinnen door de WHA aangenomen wijzigingsvoorstellen op de IGR 2005
in werking treden, alsmede de termijnen waarbinnen het maken van een voorbehoud en/
of afwijzing van een amendement dienen te worden ingediend door lidstaten. Bij wijziging
van artikel 59, zullen de artikelen 55, 61, 62 en 63 in dezelfde zin aangepast worden.

Eventuele andere door de VS voorgestelde amendementen zullen worden meegenomen in
een nog nader te bepalen proces waarbij er verschillende amendementen zullen worden
uitgewerkt. Het Kabinet zal zijn standpunt bepalen over bovengenoemd en eventuele
andere standpunten, wanneer deze concreet ter bespreking voor zullen liggen in de
nog nader te bepalen WHO-gremia.

Het is daarom nog te vroeg om te bepalen wat de positie van het Kabinet op de VS-voorstellen
in artikel 12 genoemde voorstellen zal zijn. Het Kabinet heeft eerder aangegeven voorstander
te zijn van verbetering en versterking van het internationale systeem van pandemische
paraatheid. Eventuele wijzigings-voorstellen rondom de IGR 2005 zullen zoveel mogelijk
in samenhang worden bekeken en beoordeeld (IOB, 2016). Ik zal uw Kamer daar te zijner
tijd nader over informeren.

Vraag 11

Bent u bereid deze vragen per omgaande te beantwoorden, in verband met het feit dat
de 75ste WHA op 22 mei 2022 van start gaat?

Antwoord 11

Ja.