Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Koekkoek over het artikel 'Landbouwminister in de clinch met Brussel over teruggave fraudemiljoenen'

Antwoord van Minister Staghouwer (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) (ontvangen
17 februari 2022).

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Landbouwminister in de clinch met Brussel over teruggave
fraudemiljoenen»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Kunt u aangeven waarom de Kamer wel is geïnformeerd over de eerdere juridische geschillen
tussen de Europese Commissie en het Ministerie van LNV die ontstonden rondom de Gemeenschappelijke
Marktordening?

Antwoord 2

De eerdere juridische geschillen waren afgerond tot aan een uitspraak door het Europese
Hof. In dat kader werd de Kamer in 2013 geïnformeerd over de uitspraak van het hof.
Deze zaak heeft (nog) niet geleid tot Europese Hof procedures en er lopen nog civielrechtelijke
en strafrechtelijke procedures. Hierover vindt ook nog overleg en discussie met de
Europese Commissie plaats.

Vraag 3

Kunt u aangeven, waarom een aantal jaar later bij eenzelfde soort situatie, de Kamer
niet tijdig werd geïnformeerd?

Antwoord 3

Zie antwoord op vraag 2.

Vraag 4

Kunt u een reflectie geven op de rol van onderzoeken van de Europese Commissie over
de besteding van Europese middelen en waarom deze onderzoeken niet actief met de Kamer
worden gedeeld?

Antwoord 4

Deze audits van de Europese Commissie zijn gericht op rechtmatigheidsfouten en kunnen
vrij gedetailleerd en technisch van aard zijn. Deze rapporten worden wel gedeeld met
de Auditdienst Rijk (ADR) die in opdracht van de Europese Commissie jaarlijks een
certificerend rapport uitbrengt. De belangrijkste uitkomsten uit dit rapport worden
opgenomen in het Departementale jaarverslag van de betrokken ministeries.

Vraag 5

Zou u bereid zijn de uitkomsten van dergelijke onderzoeken, zoals audits, in het vervolg
actief met de Kamer te delen?

Antwoord 5

Zie ook antwoord op vraag 4. Het actief delen van deze rapporten zal in overleg met
de eigenaren van deze rapporten (ADR en de Europese Commissie) moeten gaan.

Vraag 6

Klopt het dat u er al maanden op aandringt om de financiële schade ten laste te brengen
van het EU-fonds voor landbouwsubsidies?

Antwoord 6

De zaak FresQ heeft betrekking op uitbetaalde EU subsidies in de jaren 2009 tot en
met 2012 aan de producentenorganisatie FresQ. In 2013 is geconstateerd dat FresQ zich
niet hield aan de subsidievoorwaarden en zijn er terugvorderingen ingesteld voor de
uitbetaalde bedragen (nu € 52 miljoen, inclusief rente). Vorig jaar september verliep
de voor EU geldende 8-jaars termijn van terugvordering.

Onder de vorige Minister van LNV is de Europese Commissie (DG AGRI) in kennis gesteld
dat FresQ failliet is, en is conform de EU regels voor terugvorderingen een verzoek
gedaan om het niet geïncasseerde bedrag ten laste van het EU-fonds voor landbouw te
brengen. Conform de Europese regelgeving kan de lidstaat bij faillissement, en als
de lidstaat er alles aan gedaan heeft om dit bedrag terug te vorderen, een verzoek
indienen om deze vordering ten laste van het fonds te brengen.

Vraag 7

Kunt u aangeven wat de gevolgen zijn van het ten laste te brengen van het EU-fonds
voor landbouwsubsidies van de financiële schade voor de uitkeringen van subsidies
in Nederland? Wat betekent dit voor boeren?

Antwoord 7

Dit heeft geen gevolgen voor overige landbouwsubsidies. Het ten laste brengen van
het EU-fonds zou betekenen dat Nederland dit bedrag niet hoeft terug te betalen aan
Brussel. Dit heeft geen effect op het jaarlijkse budget wat Nederland toekomt.

Hoofdregel is dat als de terugvordering na acht jaar niet heeft plaatsgevonden, de
uitgaven voor 50% voor rekening van de EU en voor 50% voor rekening van de lidstaat
komen. Ingeval van een faillissement van de begunstigde en als de lidstaat kan onderbouwen
dat zij er alles aan heeft gedaan om het bedrag terug te vorderen kan de lidstaat
de uitgaven volledig ten laste van het fonds brengen. Hier zet ik op in.

Tot slot is het ook mogelijk dat de uitgaven geheel voor rekening van de lidstaat
komen, als de Europese Commissie van oordeel is dat de lidstaat ten onrechte heeft
besloten de terugvordering (vanwege faillissement) stop te zetten of indien sprake
is van onregelmatigheden of nalatigheden aan de zijde van de lidstaat, waardoor de
niet-inning aan de lidstaat te wijten is.

Over de financiële gevolgen moet de Europese Commissie nog een besluit nemen en daartegen
staat vervolgens beroep open bij het Europese Hof.

Vraag 8

Kunt u uiteenzetten welke stappen u zal zetten om de Nederlandse tuinder te ondersteunen
in hun aanvragen voor subsidies bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO)?

Antwoord 8

Bij RVO worden periodiek sessies belegd met producentenorganisaties om de EU subsidievoorwaarden
toe te lichten. Gedurende de subsidieperiode kan een subsidieaanvrager altijd terecht
met hun vragen bij RVO.

Vraag 9

Klopt het dat uw ambtsvoorganger door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA)
op de hoogte werd gesteld van het onjuist inzetten van Europese landbouwsubsidies,
nog voor 2015?

Antwoord 9

Het Productschap Tuinbouw (de voorloper van RVO) heeft de NVWA in augustus 2012 ingeschakeld
om onderzoek te verrichten in deze kwestie vanwege een vermoeden dat de producentenorganisatie
FresQ zich niet had gehouden aan de erkenningsvoorwaarden (producentenorganisaties
moeten voldoen aan de EU erkenningsvoorwaarden om in aanmerking te kunnen komen voor
subsidie). Op 16 januari 2013 is de toenmalige Staatssecretaris geïnformeerd door
haar beleidsambtenaren dat de erkenning van FresQ wordt geschorst.

Vervolgens heeft RVO in 2015 aangifte gedaan bij het Functioneel Parket Rotterdam
van het Openbaar Ministerie (OM) over mogelijk frauduleus handelen van oud-bestuurders
van FresQ. Die aangifte is opgenomen door de NVWA-IOD (Inlichtingen-en Opsporingsdienst)
en op basis daarvan is onder gezag van het OM het strafrechtelijk onderzoek gedaan.
Dit strafrechtelijk onderzoek is afgerond en het dossier is ingeleverd bij het Openbaar
Ministerie.

Vraag 10

Kunt u aangeven waarom uw ambtsvoorganger op dit moment niet handelde?

Antwoord 10

Mijn voorganger heeft op dat moment ook gehandeld door de erkenning van FresQ in te
trekken en de verstrekte subsidie terug te vorderen. Door het faillissement van FresQ
is het echter niet gelukt het geld volledig terug te vorderen.

Vraag 11

Kunt u aangeven waarom u weigert het gefraudeerde bedrag terug te storten?

Antwoord 11

Er is geen sprake van een weigering om het bedrag terug te storten. Het bedrag kan
vanwege het faillissement van FresQ niet binnen de daarvoor geldende termijn van acht
jaar worden teruggevorderd. De discussie met de Europese Commissie gaat nu over de
vraag of verlenging van de termijn van acht jaar mogelijk is en zo nee, wie de financiële
gevolgen van de niet-inning moet dragen, de EU, de lidstaat of beide (50-50).

Vraag 12

Kunt u een reflectie geven van de reputatieschade van Nederland als gevolg van deze
fraudezaak binnen de EU en het effect daarop aan de onderhandelingstafel?

Antwoord 12

Deze kwestie is aan het licht gekomen door onderzoek van RVO. De lidstaat Nederland
heeft deze zaak zelf aangemeld als onregelmatigheid binnen het EU fonds voor landbouw.
Het geschil met de EC is vooral een juridische kwestie. Mocht dit verschil in inzicht
blijven bestaan dan zal Nederland deze kwestie voorleggen aan het Europese Hof. Uiteindelijk
is het aan de rechter om daar een oordeel over te geven.

Toelichting:

Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid Van

Haga (Groep Van Haga), ingezonden 28 januari 2022 (vraagnummer

2022Z01409).