Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Kwint en El Yassini over het bericht dat een kwart van de scholen geen terugkoopregeling heeft

Antwoord van Minister Dijkgraaf (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) (ontvangen 28 januari
2022).

Vraag 1

Wat is uw reactie op het gegeven dat slechts 22% van de scholen zichtbaar informatie
over de terugkoopregeling op hun website heeft staan?1

Antwoord 1

Met de invoering van de terugkoopregeling voor ongebruikte leermiddelen in schooljaar
2021 – 2022, is afgesproken dat instellingen op een heldere wijze informatie verstrekken
aan studenten over hoe deze terugkoopregeling binnen de desbetreffende instelling
is georganiseerd. Het is aan de school om te bepalen hoe zij hieromtrent met de studenten
communiceren. Ik vind het belangrijk dat de informatievoorziening door alle scholen
op een goede en transparante manier gebeurt. Dat lijkt op basis van het onderzoek
van JOB nu niet het geval te zijn. Naar aanleiding van het signaal dat JOB geeft,
zal ik met de sector hierover in gesprek gaan.

Vraag 2

Hoeveel mbo-scholen hebben nu een terugkoopregeling? Bent u bereid om met scholen
in gesprek te gaan om ervoor te zorgen dat iedere school een terugkoopregeling heeft?

Antwoord 2

Uit de analyse van JOB blijkt dat 14 instellingen van de 59 instellingen op dit moment
een terugkoopregeling op hun site hebben gepubliceerd. In het onderzoek van JOB zijn
de externe websites van de scholen betrokken. Nu hebben scholen ook andere communicatiemiddelen
richting studenten. Het is mogelijk dat instellingen de terugkoopregeling op een andere
wijze hebben gepubliceerd (bijvoorbeeld in het studentenportaal) of gecommuniceerd
(bijvoorbeeld met flyers of door personeel). De MBO Raad heeft onder haar leden uitgevraagd
of zij een terugkoopregeling hebben en hoe deze is gecommuniceerd. Ik zal de uitkomsten
van deze uitvraag bespreken met JOB en de MBO Raad.

Vraag 3

Hoe gaat u ervoor zorg dragen dat studenten actief geïnformeerd worden over de terugkoopregeling
op hun school?

Antwoord 3

Zie het antwoord op vraag 1 en 2.

Vraag 4

Wat wordt er bedoeld met «Voor alle onderwijsbenodigdheden geldt dat ze voldoende
intensief in het onderwijs en leerproces gebruikt worden – anders mag de school niet
aan de student vragen om over deze benodigdheden te beschikken», zoals in het Servicedocument
Schoolkosten staat? Wanneer wordt iets voldoende intensief gebruikt?

Antwoord 4

Het is op dit moment aan de instelling om in de terugkoopregeling uit te leggen wanneer
een leermiddel onvoldoende intensief is gebruikt. In het servicedocument schoolkosten
is opgenomen dat de studentenraad instemming heeft op het schoolkostenbeleid. Het
ligt in de rede dat instellingen de terugkoopregeling en daarmee een nadere definiëring,
ter instemming hebben voorgelegd. De MBO Raad heeft deze vraag meegenomen in haar
uitvraag onder haar leden.

Vraag 5

Kunt u een sluitende definitie geven van «ongebruikte leermiddelen»? Bent u van mening
dat iedere school dezelfde definitie zou moeten hanteren zodat er geen verschillen
tussen scholen kunnen bestaan?

Antwoord 5

Iedere individuele instelling bepaalt wat er onder het begrip «ongebruikte leermiddelen»
valt. Ik vind het hierbij belangrijk dat instellingen komen tot een definitie die
op draagvlak kan rekenen van de studenten. Studentenraden hebben instemmingsrecht
op het schoolkostenbeleid. De terugkoopregeling is onderdeel van het schoolkostenbeleid.
Daarom dient de terugkoopregeling aan de studentenraad te worden voorgelegd ter instemming.
De JOB en de MBO Raad vinden het wenselijk om inzicht te krijgen wat de oorzaken,
aard en omvang van de problematiek omtrent ongebruikte leermiddelen is. In mijn gesprek
met de JOB en de MBO Raad zal ik de voortgang bespreken en hen oproepen om hun achterban
te verzoeken om daar waar er op hun scholen de beelden over ongebruikte leermiddelen
uiteenlopen, te werken aan een definitie.

Vraag 6

Hoe gaat u ervoor zorg dragen dat de lijsten met boeken en onderwijsbenodigdheden
kritisch worden bekeken en boeken die niet of nauwelijks worden gebruikt eraf worden
gehaald?

Antwoord 6

Dit is primair aan de instellingen zelf. Met JOB en de MBO Raad is de afspraak gemaakt
dat instellingen leermiddelenlijsten periodiek opschonen. Leermiddelen die onvoldoende
worden gebruikt zullen niet langer worden gevraagd. De verplichting om ongebruikte
leermiddelen terug te kopen moet ervoor zorgen dat instellingen kritisch zijn over
welke boeken en lesmaterialen worden gevraagd. Ik zal in mijn gesprek met JOB en de
MBO Raad de voortgang van deze afspraak bespreken.

Vraag 7

Wat zijn de redenen dat er nog steeds ongebruikt lesmateriaal op deze lijsten te vinden
is?

Antwoord 7

In de evaluatie servicedocument schoolkosten mbo worden hiervoor drie redenen genoemd. Ten eerste lijken opleidingsteams hier niet
scherp genoeg op te zijn. Ook zijn boeken en licenties vaak alleen samen te koop.
Het boek wordt bijvoorbeeld niet of nauwelijks gebruikt, maar de licenties wel. Tot
slot blijkt soms dat gaandeweg de opleiding dat de gevraagde boeken en lesmaterialen
niet aansluiten bij het verloop van de opleiding. De laatste reden hangt mogelijk
samen met de coronapandemie, waardoor een groot deel van het onderwijs digitaal heeft
plaatsgevonden.