Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Bouchallikh over het bericht 'Supermarkten verkopen massaal flessen frisdrank zonder statiegeld, onderzoek inspectie'

Antwoord van Staatssecretaris Van Weyenberg (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen
15 december 2021).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Supermarkten verkopen massaal flessen frisdrank zonder
statiegeld, onderzoek inspectie»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2 en 3

Wat vindt u ervan dat supermarkten massaal sjoemelen en frisdranken zonder statiegeld
verkopen?

Vindt u het ook problematisch dat het lijkt alsof supermarkten hun eigen merk bevoordelen
door daar geen statiegeld op te heffen?

Antwoord 2 en 3

In de uitzending van het TV-programma Kassa van 27 november jl. werd naar voren gebracht
dat er verschillende plastic flessen met frisdrank op de markt komen zonder statiegeld,
waar volgens de regelgeving statiegeld op hoort te zitten. De Inspectie Leefomgeving
en Transport is een onderzoek gestart. Daaruit moet blijken wat er feitelijk aan de
hand is. Ik wacht die conclusies af voordat ik een oordeel vorm.

Vraag 4

Deelt u de mening dat het huidige systeem tot veel verwarring leidt bij consumenten
en slecht is voor het draagvlak en daarmee het milieu?

Antwoord 4

Nee, die mening deel ik niet. Het statiegeldsysteem is met ingang van 1 juli van start
gegaan. Mijn beeld is dat het draagvlak voor het systeem groot is.

Vraag 5

Mogen onder de huidige wetgeving niet alleen plastic flessen met 100% sap (en zuivel)
worden uitgezonderd? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 5

De regelgeving bepaalt dat statiegeld verplicht is voor alle plastic flessen waar
water of frisdrank in is verpakt. Een frisdrank staat in de regelgeving gedefinieerd
als water met suiker of zoetstoffen, waaraan koolzuur, aroma’s, eetbare bestanddelen
van vruchten of planten, vruchten- of plantensappen, technische hulpstoffen, of additieven
kunnen zijn toegevoegd. Zodra een drank aan deze definitie voldoet is statiegeld verplicht.
Deze verplichting wil uiteraard niet zeggen dat statiegeld op andere dranken verboden
is.

Naast de verplichting om statiegeld te heffen op plastic flessen voor frisdrank en
water, heeft het bedrijfsleven de verplichting 90% van alle plastic drankflessen gescheiden
in te zamelen. Flessen voor sap en zuivel tellen mee bij deze doelstelling.

Vraag 6

Op welke termijn heeft de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) het onderzoek
afgerond? Per wanneer liggen er geen plastic flessen met frisdrank zonder statiegeld
meer in de winkel?

Antwoord 6

De ILT heeft aangegeven minimaal 8 weken nodig te hebben om een eerste onderzoek te
doen en te bepalen of tot handhaving moet worden overgegaan.

Op plastic flessen met frisdrank hoort sinds 1 juli statiegeld te worden geheven.
Uitgangspunt is dat bedrijven zich nu en in de toekomst aan de regelgeving houden.
De inzet van de ILT is er nu in de eerste plaats op gericht om te achterhalen of de
regels worden overtreden. Ik kan geen garanties geven op welke termijn er geen overtredingen
meer zijn.

Vraag 7

Deelt u de observatie dat deze discussie en inzet van de schaarse capaciteit bij de
ILT niet nodig waren geweest als er op alle dranken in plastic flessen statiegeld
zou worden geheven?

Antwoord 7

Nieuwe regelgeving vraagt een periode van gewenning waarin de reikwijdte en de praktische
uitwerking moet worden afgetast. In deze periode kan zich ook casuïstiek en indien
nodig jurisprudentie vormen. Capaciteit voor onafhankelijke controle en inspectie
op de wijze waarop nieuwe regelgeving door marktpartijen wordt uitgelegd, is mijn
inziens daarbij een haast onontkoombaar gegeven. De inzet van de inspectie is er nu
in de eerste plaats op gericht om te achterhalen of de regels worden overtreden.

Vraag 8

Wist u dat er meerdere Europese landen zijn die statiegeld heffen op sap en zuivel?
Waarom zou dat in uw optiek niet mogelijk zijn in Nederland?

Antwoord 8

In Nederland is destijds bij het opstellen van de regelgeving voor statiegeld op plastic
flessen door het kabinet besloten om deze regelgeving specifiek te richten op frisdrank
en water. De redenen om sap en zuivel geen onderdeel van de verplichting te maken
waren dat productrestanten van sap en zuivel voor meer vervuiling zorgen en om extra
reiniging vragen en daarmee leiden tot hogere reinigingskosten. Tevens leiden deze
productrestanten tot hygiëneproblemen in de winkel. Ook worden voor het verpakken
van sap en zuivel andere soorten kunststof gebruikt. Ten slotte werd aangevoerd dat
ook in het destijds reeds bestaande statiegeldsysteem voor kunststof flessen groter
dan 1 liter evenals in veel andere landen met een statiegeldsysteem, flessen voor
sap en zuivel zijn uitgezonderd.

Strekking van deze redenen is mijn inziens niet dat het meenemen van flessen voor
sap en zuivel in het statiegeld in absolute zin niet mogelijk zou zijn. Er is alleen
destijds om de genoemde redenen besloten sap en zuivel niet mee te nemen. Het is bekend
dat Duitsland heeft aangekondigd de statiegeldregelgeving aan te passen en dat de
daar geldende uitzondering voor sap en zuivel met ingang van 2022 en respectievelijk
2024 komt te vervallen.

In 2024 wordt het statiegeldsysteem in Nederland geëvalueerd. Daarin kan bekeken worden
of de destijds gemaakte afweging rond sap en/of zuivel moet worden herzien. Daarbij
kunnen de ervaringen uit andere landen waaronder Duitsland worden betrokken.

Vraag 9

Deelt u de opvatting dat de uitzonderingen voor sap en zuivel uit de statiegeldwet
moeten worden gehaald om het draagvlak voor statiegeld te behouden? Zo nee, waarom
niet?

Antwoord 9

Nee, het statiegeldsysteem is met ingang van 1 juli van start gegaan en mijn beeld
is dat het draagvlak voor het systeem groot is.