Verslag houdende een lijst van vragen en antwoorden : Verslag houdende een lijst van vragen en antwoorden

Nr. 3
VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN

Vastgesteld 15 december 2021

De vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat, belast met het voorbereidend
onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer verslag uit te brengen in de vorm
van een lijst van vragen met de daarop gegeven antwoorden.

De vragen zijn op 6 december 2021 voorgelegd aan de Minister van Economische Zaken
en Klimaat. Bij brief van 13 december 2021 zijn ze door de Minister van Economische
Zaken en Klimaat beantwoord.

Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare behandeling van
het wetsvoorstel voldoende voorbereid.

De fungerend voorzitter van de commissie, Azarkan

Adjunct-griffier van de commissie, Reinders

1

In welke fase bevindt zich het betalingsconflict tussen de Nederlandse Aardolie Maatschappij
(NAM) en de Nederlandse Staat?

Antwoord

De NAM heeft pro-forma bezwaar aangetekend tegen de wettelijke heffing voor schade
over het derde kwartaal van 2020 (Kamerstuk 33 529, nr. 866). Bij dit bezwaar heeft de NAM een uitgebreid informatieverzoek gedaan. De afhandeling
van het bezwaar ligt stil in afwachting van de beslissing op het informatieverzoek.
NAM heeft conform de wettelijke termijn de heffing betaald.

De NAM heeft onder protest alle facturen voor schade uit de TCMG-periode betaald,
zoals ik heb aangegeven in mijn brief van 31 maart jl. (Kamerstuk 33 529, nr. 866). In deze brief heb ik ook aangegeven dat het kabinet zich voorbereidt op juridische
procedures. NAM heeft aangegeven dat een volgende stap conform de «Tijdelijke overeenkomst
inzake betaling voor schadeafhandeling Groningen» is om het geschil tussen de Staat
en de NAM in een arbitrageprocedure aan een onafhankelijk scheidsgerecht voor te leggen.

Ook de versterkingsfacturen zijn onder protest en daarmee onder voorbehoud deels betaald
(zie ook Kamerstuk 33 529, nr. 908), waarbij de NAM eveneens heeft aangegeven een arbitrageprocedure te overwegen over
de doorbelaste kosten. Zoals eerder aangegeven stelt het kabinet zich op het standpunt
dat de kosten conform de verantwoordelijkheid van de NAM en de bestaande overeenkomsten
zijn doorbelast aan de NAM en zal NAM aan zijn volledige betaalverplichting gehouden
worden.

2

Kan in een overzicht specifiek weergegeven worden hoeveel de NAM de Staat nog over
2020 en 2021 moet betalen voor (im-)materiële schade-afhandeling en versterking?

Antwoord

Alle aan de NAM doorbelaste kosten voor de schadeafhandeling tot en met het derde
kwartaal 2020 zijn door de NAM betaald. De zorgvuldige voorbereiding en onderbouwing
van de heffingsbesluiten voor het vierde kwartaal van 2020 en de kwartalen daarna
vergen meer tijd dan eerder werd verwacht. Deze heffingen worden daarom in 2022 opgelegd.
Het gaat hierbij over 2020 en 2021 om een bedrag van naar verwachting ca. 1,4 miljard
euro. Op 5 oktober jl. heeft de NAM laten weten 60% van de facturen voor versterking
te betalen (Kamerstuk 33 529, nr. 908). In totaal moet NAM nog ruim 123 miljoen euro betalen van de doorbelaste kosten
voor de versterkingsoperatie.

3

Kan exact worden weergegeven welke zorgvuldige onderbouwing van heffingsbesluiten
de NAM verlangt van het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) en de Nationaal Coördinator
Groningen (NCG)?

Antwoord

Ja. Ik zal uw Kamer begin volgend jaar uitgebreid informeren over de stand van zaken
van de procedures met de NAM. Daarbij zal ik ook weergeven om welke informatie de
NAM heeft gevraagd bij de doorbelasting van de kosten van schadeherstel en versterken.
Overigens wil ik benadrukken dat de discussies over de doorbelaste kosten door de
ministeries met de NAM gevoerd worden. Het IMG en de NCG leveren aan het Ministerie
van Economische Zaken en Klimaat (EZK) wel de informatie die benodigd is voor de onderbouwing
van de doorbelasting van de kosten.

4

Hoeveel fulltime-equivalent (fte) wordt besteed aan de onderbouwing van de heffingsbesluiten?
Wat zijn daar de kosten van?

Antwoord

De personeelskosten die gemoeid zijn met de onderbouwing van de heffingsbesluiten
worden niet apart geadministreerd. Bij de onderbouwing van de heffingsbesluiten zijn
zowel beleidsambtenaren als juristen van mijn ministerie en de Landsadvocaat betrokken.
Daarnaast zijn ten behoeve van de informatievoorziening ook medewerkers van het IMG
betrokken.

5

Kan inzage worden gegeven in het proces van het opleggen van heffingen bij de NAM?
Hoe ziet een tijdpad van deze heffingen er normaal gesproken uit? Welke vertraging
loopt dit proces op doordat de zorgvuldige onderbouwing onvoldoende blijkt?

Antwoord

Op grond van de Tijdelijke wet Groningen wordt achteraf een heffing opgelegd. Dit
vergt het vaststellen van een ministeriële regeling die het bedrag van de heffing
bevat, alsook het opstellen van een onderbouwing van het heffingsbesluit waarin conform
de Algemene wet Bestuursrecht wordt gemotiveerd waarom de NAM op basis van de Tijdelijke
wet Groningen de doorbelaste kosten moet betalen. De NAM kan binnen zes weken na het
opleggen van de heffing bezwaar aantekenen. Na het besluit op bezwaar kan de NAM beroep
aantekenen bij de bestuursrechter. Het aantekenen van bezwaar leidt niet tot uitstel
van betaling.

De NAM heeft een uitgebreid informatieverzoek ingediend naar aanleiding van de doorbelasting
van de kosten van het IMG in het derde kwartaal van 2020. Het kabinet bepaalt in overleg
met de Landsadvocaat welke informatie dient te worden verstrekt op grond van de van
toepassing zijnde wet- en regelgeving, waaronder de Algemene Wet Bestuursrecht en
de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Zodra duidelijk is welke informatie
aan de NAM verstrekt dient te worden, zal ik de Kamer hierover informeren. Nieuwe
heffingsbesluiten zal ik nemen nadat ik een beslissing heb genomen op het informatieverzoek.
Op die manier kan ik voor deze heffingen een gelijke lijn trekken met betrekking tot
de informatievoorziening aan de NAM.

6

Zijn de lessen die het Centraal Planbureau (CPB) en het kabinet hebben getrokken uit
eerdere coronasteunpakketten verwerkt in de nieuwe, aanvullende steunmaatregelen?
Indien ja, hoe?

Antwoord

In het voorjaar van 2020 zijn in hoog tempo ruimhartige steunregelingen opgetuigd.
Het CPB heeft onderzoek gedaan naar de economische effecten van dit steunpakket in
2020 en onderscheidt drie doelen, namelijk 1) het behoud van werk en het voorkomen
van een oploop van de werkloosheid, 2) het overeind houden van bedrijven en 3) het
beperken van vraaguitval en de negatieve gevolgen voor sectoren die niet door sluiting
zijn getroffen. Het CPB concludeert dat het coronasteunpakket van 2020 effectief was
in het realiseren van deze doelstellingen.

Daarnaast spelen nog andere motieven voor steun. Zo vindt het kabinet het belangrijk
om ondernemers te ondersteunen die door contactbeperkende maatregelen minder omzet
kunnen maken.

Inzet van deze steunpakketten kent tegelijk ook economische nadelen. Ze werken verstorend
voor de economie, komen niet altijd op de juiste plekken terecht en doen een groot
beroep op belastingmiddelen. Ook het CPB wijst op de nadelen en concludeert dat de
kosten van het generieke steunbeleid naarmate de tijd verstreek stegen, terwijl de
baten ervan afnamen. Dit komt doordat op langere termijn steunbeleid tot lagere productiviteit
kan leiden als gevolg van uitblijvende economische dynamiek en een verminderde reallocatie.

Het kabinet heeft deze voor- en nadelen in het vierde kwartaal opnieuw gewogen in
het licht van de oplopende coronabesmettingen en aanvullende maatregelen die genomen
zijn om het coronavirus onder controle te krijgen. Dit heeft geleid tot een steunpakket
in het vierde kwartaal.

7

Kan een overzicht worden gegeven van coronasteunmaatregelen die gedurende de pandemie
zijn verkend of overwogen, maar nooit zijn ingevoerd (inclusief reden van niet invoeren)?

Antwoord

Gedurende de pandemie is het generieke deel van het steunpakket in aard en omvang
regelmatig aangepast. Zo is veelvuldig verkend met welke aanpassingen van parameters
binnen regelingen het mogelijk was om bedrijven beter te ondersteunen. Denk hierbij
aan omzetdrempels, subsidiepercentages, minimale en maximale bedragen en referentieperiodes.
Deze beleidsopties zijn in alle gevallen gewogen op doelmatigheid en budgettair beslag,
uitvoerbaarheid en vereisten die volgen uit het verruimde Europese staatssteunkader.

Naast het generieke instrumentarium heeft het kabinet op meerdere momenten onderzocht
hoe coronasteunmaatregelen toegesneden op specifieke sectoren ingezet konden worden.
Hier hebben in veel gevallen uitvoeringsbezwaren een grote rol in de afweging gespeeld.
Zo wordt een sectorale afbakening binnen de TVL uitvoeringstechnisch en juridisch
niet haalbaar geacht. De enige bestaande bedrijfsindeling is gebaseerd op de SBI-codes
voor hoofdactiviteiten in het Handelsregister. Een SBI-code geeft weer welke activiteiten
een ondernemer verricht, maar niet tot welke sector hij of zij (primair) behoort.
Daarbij zijn veel sectoren (bijvoorbeeld de evenementensector) niet vast te omlijnen
aan de hand van SBI-codes.

8

Wat voor steunmaatregelen passen bij de Nederlandse economie, indien de coronapandemie
langer aanhoudt en nog jaren onder ons is?

Wordt er nagedacht over een andere vormgeving van dergelijke maatregelen, bijvoorbeeld
in het licht van de motie-Amhaouch c.s. (Kamerstuk 35 420, nr. 388) over een overzicht maken met mogelijke maatregelen voor toekomstige crises?

Antwoord

Het is niet uitgesloten dat het coronavirus nog geruime tijd bij ons blijft. De ontwikkelingen
rondom het virus blijven onzeker en moeilijk te voorspellen. Het is in dat licht van
belang dat we meer fundamenteel nadenken over hoe we op lange termijn duurzaam leven
en werken in een samenleving waarin het coronavirus bestaat. Belangrijke onderdelen
hierbij zijn een langetermijnvisie op onder meer het vaccinatiebeleid, het verlichten
van de druk op de zorg en een afbouw van de ruimhartige steunpakketten. Het steunpakket
houdt bedrijvigheid en banen in stand. Tegelijkertijd bestaan er echter ook economische
nadelen aan deze vorm en omvang van steun, die naarmate corona langer bij ons blijft
ook steeds evidenter zullen worden. Dit zien we onder meer terug in de oplopende krapte
op de arbeidsmarkt, de uitblijvende gezonde economische dynamiek en de overheidsfinanciën.

Gegeven deze nadelen kan steunbeleid in de ogen van dit kabinet niet oneindig zijn.
Een combinatie van sluitingen én ruimhartige compensatie is op termijn onhoudbaar,
zeker wanneer de coronaepidemie lang aanhoudt. Er is daarom een nieuw perspectief
nodig, op bewegingsvrijheid voor mensen en bedrijven, op een zorgsector die niet permanent
onder hoge spanning staat en op een situatie waarin niet langer grootschalige financiële
ondersteuning vanuit de overheid nodig is en helder is wat tot het normale ondernemersrisico
behoort en wat niet. Dan kan ook een nieuwe balans worden gevonden in de verdeling
van lasten tussen overheid en bedrijfsleven. Het kabinet voert hierover de komende
tijd breed het gesprek, met onder meer uw Kamer en sociale partners.

Specifiek ten aanzien van genoemde motie Amhaouch het volgende. Momenteel wordt nagegaan
of en op welke wijze er, op basis van de huidige en voorgaande crises, lessen te trekken
zijn die kunnen bijdragen aan een weerbaar en responsief industriebeleid. Deze zullen
een plek krijgen in de industriebrief die in het eerste kwartaal van 2022 aan uw Kamer
zal worden gestuurd.

9

Bent u bereid onderzoek te doen naar hoe om te gaan met de oplopende belastingschulden
van bedrijven en de afhandeling daarvan?

Antwoord

Het kabinet ondersteunt ondernemers om de aflossingen van hun belastingschuld opgebouwd
tijdens de coronacrisis zo soepel mogelijk te laten verlopen. De datum waarop ondernemers
uiterlijk beginnen met het aflossen van de opgebouwde belastingschuld is vastgesteld
op 1 oktober 2022. Zo hebben ondernemers een adempauze voordat de aflossingsverplichting
begint. De aflossingstermijn is vijf jaar, wat betekent dat de opgebouwde belastingschuld
pas uiterlijk op 1 oktober 2027 volledig moet zijn afgelost. Door de aflossing over
een langere periode te spreiden, hebben ondernemers meer financiële ruimte.

Tegelijkertijd begrijpt het kabinet de wens van de Kamer om hen te informeren over
de ontwikkelingen van de belastingschulden en de afhandeling daarvan. Eerder is al
toegezegd periodiek een overzicht te sturen van de afwikkeling van verschillende coronasteunmaatregelen;
daarin zal ook specifiek worden ingegaan op de belastingschulden en de afhandeling
daarvan. Het eerste overzicht zal in het eerste kwartaal van 2022 worden verstuurd.
Met vertegenwoordigers van enkele belangrijke schuldeisers is eveneens afgesproken
om de komende tijd gezamenlijk de economische ontwikkelingen in het algemeen en de
ontwikkelingen ten aanzien van de groep ondernemers met uitstel van betaling voor
belastingschulden in het bijzonder te monitoren en te analyseren. Hiertoe is een periodiek
schuldeisersoverleg ingesteld. Eventuele knelpunten in de praktijk worden dan snel
zichtbaar, zodat partijen bij het overleg aanbevelingen kunnen doen voor wenselijke
en mogelijke acties. De deelnemers aan het overleg zullen daarnaast verkennen of en
zo ja, hoe de samenwerking tussen Belastingdienst en private schuldeisers kan worden
versterkt teneinde zo efficiënt en effectief mogelijk herstructurering en schuldhulpverlening
te bieden. Te denken valt daarbij bijvoorbeeld aan expertisedeling, korte communicatielijnen
en eenduidige communicatie richting ondernemers.

10

Kunnen de lagere uitgaven van 100 miljoen euro ten aanzien van de Regeling tegemoetkoming
schade 2021 onder de Wet tegemoetkoming schade (Wts) worden toegelicht (Limburg tegemoetkoming
schade)?

Antwoord

Bij het vaststellen van de benodigde middelen voor 2021 is een schatting gemaakt aan
de hand van de uitkeringen als gevolg van eerdere regelingen onder de Wts, die op
de begroting van het Ministerie van J&V staat, en de omvang van het schadegebied.
De lagere uitgaven op de Wts hebben enkel betrekking op het jaar 2021 en zijn het
gevolg van de doorlooptijd die nodig is voor de beoordeling van de schade. De huidige
inzichten zijn dat de grootste betalingen, aan ondernemers, in 2022 zullen plaatsvinden.
Daarom is de raming voor 2021 aangepast.

11

Hoeveel Bijzondere Situaties zijn er bij de Commissie aangemeld? Hoeveel van die situaties
zijn inmiddels opgelost? Op welke gronden zijn situaties niet opgelost en worden verder
ook niet behandeld?

Antwoord

De Commissie Bijzondere Situaties is nog bezig met het opstellen van haar jaarverslag,
de volgende cijfers zijn daarom nog niet definitief. In 2021 zijn zeven nieuwe aanmeldingen
geweest, twee hiervan zijn afgerond. Er lopen nu in totaal nog zeven zaken. Dit brengt
het totaal afgeronde zaken van de Commissie Bijzondere Situaties op 315. Het komt
voor dat een bepaalde situatie niet binnen de criteria van de regeling vallen, deze
zaken worden niet in behandeling genomen. Deze criteria staan in artikel 1 van het
Tijdelijk besluit mandaat, volmacht en machtiging IMG voor hulp in bijzondere situaties.

12

Kan de onderuitputting op de Mkb-innovatiestimulering Regio en Topsectoren (7,8 miljoen
euro) worden toegelicht?

Antwoord

Deze verwachte onderbenutting van het kasbudget wordt voor een klein deel veroorzaakt
door een aantal intrekkingen bij de MIT-vouchers en R&D-samenwerkingsprojecten. Het
grootste deel van de onderbenutting betreft een eenmalige extra decentralisatie naar
de provincies van bijna 7 miljoen euro voor de uitvoering van de MIT. De verplichting
hiervan is volledig in 2021 aangegaan, maar de kasbetaling verloopt verspreid over
drie jaar (in een ritme van 40-30-30, zoals afgesproken met de provincies). Hierdoor
blijft een deel van het kasbudget onbenut in 2021.

13

Wat is de reden dat de behandeling van een deel van de aanvragen voor Tijdelijke regeling
subsidie evenementen COVID-19 (TRSEC) niet meer in 2021 wordt afgerond? Hoeveel organisatoren
van evenementen moeten hierdoor langer wachten op een tegemoetkoming? Wat wordt gedaan
om deze vertraging in te lopen?

Antwoord

De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) verwacht, als uitvoerder van de TRSEC,
alle aanvragen in 2021 te kunnen afhandelen. De uitbetaling van de subsidie zal deels
nog begin 2022 plaatsvinden. Dit is binnen de wettelijke termijnen, uiteraard onder
voorwaarde dat de ondernemer het vaststellingsverzoek volledig indient. Doordat ondernemers
soms geruime tijd nodig hebben voor dit verzoek, bijvoorbeeld vanwege het leveren
van een controleverklaring door een accountant of andere derde, kan uitbetaling wat
langer duren.

14

Kan de verlaging van het budget voor de Tegemoetkoming Vaste Lasten (TVL) startersregeling
met 70 miljoen euro, in verband met een lager dan verwacht beroep op de regeling,
worden verklaard? Als het niet aan de communicatie ligt, waaraan dan mogelijk wel?

Antwoord

Aan de hand van het aantal starters in het Handelsregister was het van te voren moeilijk
te voorspellen hoeveel starters daadwerkelijk omzetverlies zouden gaan leiden. Met
de signalen die we hadden ontvangen van de Ombudsman en een onderzoek in samenwerking
met Ondernemend Nederland (ONL) is een inschatting gemaakt. Omdat het een onbekende
groep is, waar RVO nog geen cijfers over ter beschikking heeft, was van te voren ook
lastig in te schatten hoeveel starters aan de voorwaarden zouden voldoen, bijvoorbeeld
of ze geen eigen opgang hadden of onderdeel zouden uitmaken van een reeds bestaande
groep waardoor ze niet aanmerking konden komen. Achteraf bleek dat minder starters
dan verwacht een aanvraag hebben ingediend of aan de voorwaarden konden voldoen.

15

Kan worden verklaard waarom op de garantieregeling Klein Krediet Corona (KKC) en de
coronamodule van de Borgstelling MKB-kredieten (BMKB-C) een lager beroep is gedaan
dan verwacht? Wat heeft u gedaan om de bekendheid en toegankelijkheid van deze regelingen
te vergroten?

Antwoord

De KKC en BMKB-C hebben zich qua gebruik vooral bewezen in de beginperiode na de eerste
lockdown in 2020. In de tweede helft van 2020 en in 2021 is het gebruik van de regelingen
sterk afgenomen. Dit heeft vooral te maken met de introductie van andere steunmaatregelen,
zoals NOW, TVL en belastinguitstel, die voor vele miljarden aan liquiditeit hebben
gezorgd.

Vanwege het oorspronkelijke plan om de NOW en TVL per 1 oktober 2021 niet te verlengen,
werd er rekening mee gehouden dat de kredietvraag en daarmee ook het gebruik van de
coronaregelingen in het vierde kwartaal zou kunnen toenemen. Echter, ook in oktober
en november was het gebruik van de regelingen zeer beperkt en voor december wordt
geen verandering verwacht.

De lage financieringsvraag in deze fase van de coronacrisis heeft zeer waarschijnlijk
ook te maken met een verschuiving van liquiditeits- naar solvabiliteitsuitdagingen
door verslechterde balansen van bedrijven. Veel ondernemers hebben al een verhoogde
schuldenpositie en zijn dan ook gebaat bij subsidieregelingen.

Ondernemers die voor 2022 nog een liquiditeitsbehoefte voorzien als gevolg van corona
kunnen hiervoor tot eind 2021 nog krediet afsluiten onder de coronaregelingen. Daarmee
kunnen zij desgewenst de financieringsbehoefte voor heel 2022 afdekken. Alle financiers
en VNO-NCW en MKB-Nederland zijn hierover in oktober door het Ministerie van Economische
Zaken en Klimaat geïnformeerd.