Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Maeijer over het bericht dat vergoeding van het medicijn Kaftrio tegen taaislijmziekte (CF) opnieuw is uitgesteld

Antwoord van Staatssecretaris Blokhuis (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen
12 november 2021).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Besluit over Kaftrio opnieuw uitgesteld»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2, 3

Wat is de precieze reden voor dit uitstel?

Waarom duurt het zo lang voordat Kaftrio in Nederland beschikbaar komt voor Cystic
Fibrosis (CF)-patiënten, aangezien Kaftrio al in zestien landen wordt vergoed, waaronder
Kroatië?

Antwoord 2, 3

Het Zorginstituut Nederland oordeelde positief over de werking van Kaftrio maar concludeerde
ook dat de kosteneffectiviteit van Kaftrio zeer ongunstig is en dat de prijs die de
fabrikant vraagt onverklaarbaar hoog is2. Daarmee legt het middel een groot beslag op het totale Nederlandse zorgbudget waardoor
verdringing van andere zorg dreigt. Om die redenen ben ik met de fabrikant in onderhandeling
getreden over de prijs van Kaftrio. Tot op heden heb ik met de fabrikant nog geen
overeenstemming kunnen bereiken over de prijs.

Een overheidsinterventie met een beoordeling en een onderhandeling is helaas een noodzakelijk
kwaad, dat tijd kost en daarmee op gespannen voet staat met het patiëntbelang. Dat
steekt mij ook. Echter ben ik van mening dat niet deze interventie maar de hoge prijzen
die geneesmiddelenfabrikanten vragen een drempel vormen voor directe patiënttoegang.
De fabrikant van Kaftrio is dus wat mij betreft voornamelijk verantwoordelijk voor
de situatie dat Nederlandse patiënten moeten wachten op toegang tot het geneesmiddel.

Het klopt dat Kaftrio in een aantal Europese landen reeds beschikbaar is. In een deel
van de Europese landen waar Kaftrio reeds beschikbaar is vonden de afgelopen maanden
onderhandelingen over de prijs van het middel plaats waarna besloten is om het middel
te vergoeden. Daarnaast is het verschil tussen de beschikbaarheid in Nederland en
andere landen ook ten dele terug te voeren op verschillen in de beoordelingssystematiek
en het al of niet onderhandelen voorafgaand aan een vergoedingsbesluit. In Duitsland
bijvoorbeeld, wordt een geneesmiddel vanaf het moment van Europese marktregistratie
automatisch vergoed en volgen prijsonderhandelingen na een jaar. In andere landen
waar Kaftrio reeds beschikbaar is, zijn ten tijde van de onderhandelingen over één
van de eerdere CF middelen van deze fabrikant, al prijsafspraken over Kaftrio gemaakt,
waardoor Kaftrio snel beschikbaar kon komen. Kaftrio is namelijk het vierde CF geneesmiddel
van dezelfde fabrikant. Voor de drie eerdere middelen van deze fabrikant (Kalydeco,
Orkambi en Symkevi) is ook in Nederland onderhandeld over de prijs, omdat het Zorginstituut
Nederland oordeelde dat deze te duur waren. Na prijsonderhandelingen zijn deze middelen
ingestroomd in het basispakket. Tot slot zijn er ook landen waar Kaftrio nog niet
beschikbaar is omdat de onderhandeling of beoordeling nog loopt.

Vraag 4, 5

Kunt u zich voorstellen dat dit voor CF-patiënten een ongelooflijke tegenslag is?

Beseft u dat CF-patiënten door dit uitstel gezondheidsschade oplopen? Waarom laat
u dat toe?

Antwoord 4, 5

Ik kan me goed voorstellen dat het voor patiënten een ongelooflijke tegenslag is om
te zien dat er een effectief geneesmiddel is voor hun ziekte dat vanwege de prijs
niet (direct) beschikbaar is. Ik vind dat in het geval van Kaftrio vooral de zeer
hoge vraagprijs van de fabrikant een barrière vormt voor opname in het basispakket.
Dergelijke hoge prijsstellingen belemmeren een duurzame toegang van nieuwe geneesmiddelen
voor CF patiënten, maar ook voor patiënten met andere aandoeningen. Vanwege hoge en
vaak niet gemotiveerde prijzen van nieuwe geneesmiddelen ben ik genoodzaakt om te
onderhandelen over de vergoedingsprijs. Zo streven we ernaar om deze dure medicijnen
betaalbaar te maken en kunnen we het ons veroorloven om ze duurzaam toegankelijk te
maken voor patiënten.

Ik vraag fabrikanten om tijdens de prijsonderhandeling hun geneesmiddel gratis beschikbaar
te stellen voor patiënten die niet kunnen wachten. Ik houd fabrikanten van geneesmiddelen,
gezien hun keuzes met betrekking tot de prijsstelling van hun geneesmiddelen, primair
verantwoordelijk voor het beschikbaar stellen van het geneesmiddel tijdens de onderhandelingen.
De fabrikant stelt Kaftrio momenteel beschikbaar voor ernstig zieke patiënten die
voor 21 augustus 2021 met een behandeling gestart zijn. Ik heb de fabrikant gevraagd
om Kaftrio tijdens de onderhandeling voor alle patiënten die voor het geneesmiddel
in aanmerking komen beschikbaar te stellen. Ik ben, onder voorwaarde, ook bereid om
de kosten voor de beschikbaarheidsstelling mee te wegen in mijn onderhandelingen met
de fabrikant. De fabrikant is tot op heden niet ingegaan op mijn voorstel.

Vraag 6

Waarom bent u onbereikbaar voor de CF-patiëntenvereniging Nederlandse Cystic Fibrosis
Stichting(NCFS)? Vindt u het uitstel en de gevolgen voor patiënten zo onbelangrijk?

Antwoord 6

Ambtenaren van het Ministerie van VWS hebben tijdens de onderhandeling meermaals contact
gehad met de NCFS. In de communicatie is de NCFS door de ambtenaren op de hoogte gesteld
over de voortgang van de onderhandeling. Half oktober heeft de NCFS het Ministerie
van VWS benaderd met de vraag of ik persoonlijk in gesprek wil treden over de vergoeding
van Kaftrio. In reactie daarop heb ik de NCFS uitgenodigd voor een gesprek. Dit gesprek
heeft 11 november jl. plaatsgevonden.

Vraag 7

In antwoord op eerdere Kamervragen gaf de Minister voor Medische Zorg aan: «Ik ga
met de fabrikant in gesprek over het tijdens de onderhandelingen ter beschikking stellen
van Kaftrio aan patiënten.» Hoe staat het met die toezegging?3

Antwoord 7

Zie antwoord op vraag 4 en 5.

Vraag 8

Deelt u de mening dat levensreddende medicijnen beschikbaar moeten zijn al tijdens
de onderhandelingen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wanneer gaat u dat bewerkstelligen?

Antwoord 8

Ik ben ook van mening dat patiënten zo snel mogelijk toegang moeten krijgen tot levensreddende
medicijnen. Ik ben echter niet bereid om een, naar het oordeel van het Zorginstituut,
te duur geneesmiddel als Kaftrio uit de basisverzekering te vergoeden zonder dat eerst
acceptabele prijsafspraken worden overeengekomen. Zoals ik in mijn antwoord op vraag
4 en 5 reeds heb toegelicht, vraag ik fabrikanten om hun geneesmiddelen tijdens de
onderhandeling beschikbaar te stellen en ben ik bereid deze verstrekking mee te wegen
in de prijsonderhandeling.