Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Van der Staaij en Segers over partijdigheid van de UNHRC-onderzoekscommissie naar eventuele oorlogsmisdaden door Israël en de Palestijnen

Antwoord van Minister Knapen (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 2 november 2021).

Vraag 1

Kent u het bericht «Israel critics comprise UNHRC’s permanent war-crimes probe»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Kunt u toelichten wat de samenstelling, het mandaat en de werkwijze van deze permanente
commissie is?

Antwoord 2

De onderzoekscommissie (commission of inquiry) doet onderzoek naar alle vermeende schendingen van het humanitair oorlogsrecht en
mensenrechten in de bezette Palestijnse gebieden en Israël in aanloop naar en sinds
13 april 2021. Conform resolutie S-30/1 van de Mensenrechtenraad, bestaat de commissie
uit drie deskundige leden, van wie er één als voorzitter fungeert, benoemd door de
voorzitter van de Mensenrechtenraad. De commissie richt zich op het onderzoeken, verzamelen
en analyseren van alle onderliggende oorzaken van terugkerende spanningen, instabiliteit
en aanhoudende conflicten, inclusief systematische discriminatie en repressie op basis
van nationale, etnische, raciale of religieuze identiteit. Daarbij identificeert de
commissie, waar mogelijk, de verantwoordelijken van deze schendingen en doet de commissie
aanbevelingen over te nemen maatregelen m.b.t de strijd tegen straffeloosheid. De
commissie rapporteert twee keer per jaar, eenmaal aan de Mensenrechtenraad en eenmaal
aan de Algemene Vergadering van de VN.

Vraag 3, 4, 5

Erkent u dat de commissieleden zich in het verleden fel, en soms op ronduit discutabele
wijze, tegen Israël hebben uitgesproken of opgesteld?2

Beaamt u dat deze leden hiermee op zijn minst de schijn van partijdigheid hebben?

Deelt u de mening dat dergelijke partijdigheid onwenselijk is en voorkomen moet worden
met het oog op een zuiver, objectief en geloofwaardig onderzoeksresultaat?

Antwoord 3, 4, 5

De commissieleden zijn conform het mandaat van de onderzoekscommissie door de voorzitter
van de Mensenrechtenraad benoemd. De voorzitter dient hierbij zorg te dragen voor
het waarborgen van de onpartijdigheid, objectiviteit en kunde van de leden. Nederland
heeft vertrouwen in de professionaliteit van de voorzitter van de Mensenrechtenraad
om hiervoor zorg te dragen en bemoeit zich niet inhoudelijk met de aanstelling van
de afzonderlijke leden.

Het onderzoek van de commissie moet worden uitgevoerd volgens internationale standaarden
voor bewijsvergaring, onafhankelijkheid, onpartijdigheid en expertise. Met deze maatstaf
zal het kabinet de rapporten van de commissie beoordelen.

Vraag 6

Deelt u tevens de mening dat het mandaat van deze onderzoekscommissie te algemeen
en onbepaald is, en dat van dit mandaat misbruik kan worden gemaakt?

Antwoord 6

Zoals gesteld in de beantwoording van Kamervragen van het Lid Van Dijk (nr. 3437, Vergaderjaar 2020–2021), omvat het mandaat van de onderzoekscommissie gedragingen
van alle partijen, is het niet specifiek gericht op de gebeurtenissen van mei jl.,
en heeft het een permanent karakter. Dit is niet in lijn met vergelijkbare onderzoekscommissies
van de Mensenrechtenraad en riep bij Nederland ook zorgen op over overlap met het
mandaat van de VN-Rapporteur voor de Palestijnse Gebieden en met het in maart 2021
door het Internationaal Strafhof (ICC) geopende strafrechtelijke onderzoek. Nederland
heeft zich vanwege deze redenen samen met 13 andere leden van de Mensenrechtenraad3 onthouden van stemming en dit tijdens de Mensenrechtenraad toegelicht in een Explanation of Vote. Nederland heeft op dit moment evenwel geen redenen om aan te nemen dat misbruik
zal worden gemaakt van het mandaat.

Vraag 7, 8

Erkent u daarom dat de huidige samenstelling en het mandaat van de onderzoekscommissie
gewijzigd dient te worden, en dat de commissie zou moeten bestaan uit mensen zonder
een bewezen geschiedenis in het bekritiseren van Israël?

Zo ja, bent u bereid de partijdigheid van de commissieleden en het problematische
mandaat van de commissie publiekelijk kenbaar te maken in VN-verband, waaronder jegens
de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten en de voorzitter van de VN-Mensenrechtenraad?

Antwoord 7, 8

Met een meerderheid van stemmen voor de resolutie is het mandaat van de onderzoekscommissie
aangenomen en definitief. Hoewel Nederland zich heeft onthouden van stemmen worden
besluiten van de Mensenrechtenraad gevolgd en geaccepteerd. Zie het antwoord op vragen
3, 4 en 5 betreffende de samenstelling van de commissie.

Vraag 9

Zo niet, hoe groot acht u de kans dat er een volledig objectief en op feiten gebaseerd
onderzoek geproduceerd zal worden dat niet gebruikt zal worden om Israël nog verder
tot een internationale paria te maken?

Antwoord 9

Nederland kan niet vooruit lopen op de rapportages van de onderzoekscommissie. Alle
onderzoeksrapporten, ook die van deze commissie, zullen met grote zorgvuldigheid worden
gelezen en beoordeeld; bij twijfel wordt ook op basis van andere bronnen beoordeeld
hoe de mensenrechtensituatie in een land is.

Vraag 10

Wilt u ook rondom de in deze vragen geschetste problematiek uw afwegingen verantwoorden
in het licht van de aangenomen motie van het Eerste Kamerlid Schalk (Kamerstuk 35 403, J) en de aangenomen motie-Van der Staaij (Kamerstuk 21 501-02, nr. 2374), zoals ook uiteengezet in uw brief «Nederlandse inzet MOVP-resoluties in VN-fora»
van 5 oktober 2021?

Antwoord 10

Nederland zet zich in VN-verband in tegen disproportionele aandacht voor Israël, zoals
ook uiteengezet in de brief aan uw Kamer van 5 oktober jl. (Kamerstuk 23 432, nr. 85). Ook bij de beoordeling van toekomstige rapportages van de onderzoekscommissie zal
het kabinet een scherp oog houden voor mogelijk eenzijdige anti-Israëlische standpunten,
conform de motie Van der Staaij (Kamerstuk 21 501-02, nr. 2374). Daarbij geldt ook dat er in VN-verband ruimte moet zijn voor gefundeerde kritiek
op alle VN-lidstaten.