Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Stoffer over het bericht "Ministerie kan niets doen tegen bedrijven die vaccinatiebewijs eisen"

Antwoord van Staatssecretaris Wiersma (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen
1 oktober 2021).

Vraag 1

Hebt u kennisgenomen van het bericht «Ministerie kan niets doen tegen bedrijven die
vaccinatiebewijs eisen» op NU.nl van 30 september jl.?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Kunt u herbevestigen dat het op dit moment verboden is voor werkgevers van hun werknemers
een vaccinatiebewijs te eisen om toegang te verkrijgen tot hun fysieke werkomgeving?

Antwoord 2

Zoals ook aangegeven in de brief van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
van 14 september jl.2 kunnen werkgevers in dat kader van personen die beroeps- of bedrijfsmatig werkzaamheden
verrichten niet eisen dat zij beschikken over een coronatoegangsbewijs (art. 58ra
lid 8 Wpg). Dat komt doordat werknemers op dit moment zijn uitgezonderd van de verplichting
een coronatoegangsbewijs te tonen. Dit geldt ook voor de sectoren die per 25 september
jl. door de overheid zijn verplicht om voor toegang van bezoekers en klanten een coronatoegangsbewijs
te vragen (de sectoren horeca, evenementen, kunst/cultuurvoorstellingen en sportwedstrijden).

Tegelijkertijd begrijp ik de dilemma’s die zich kunnen voordoen in de werksituatie
tussen werkgevers en werknemers in het zorgen voor een veilige en gezonde werkomgeving.
Ik probeer daarbij steeds het hele verhaal te laten zien: van wat er wel kan en ook
wat er niet kan of nog in verkenning is.

Vaccineren is belangrijk, ter bescherming van jezelf en van anderen om je heen. In
Nederland is en blijft vaccinatie vrijwillig. Het kabinet gaat niet toe naar een vaccinatieplicht.
Een werkgever mag hier dan ook niet toe dwingen of dit vereisen. Werkgevers die een
moreel appèl doen op hun werknemers mogen dat natuurlijk altijd doen. Wij als overheid
doen dat ook. Een werkgever mag als daar een goede reden voor is, vragen of iemand
is gevaccineerd. Die goede reden is er als er bijvoorbeeld geen alternatieven zijn
om een gezonde en veilige omgeving te creëren. Een werknemer is niet verplicht te
antwoorden. Een werkgever mag wel in samenspraak met de werknemer afspreken om thuis
te werken of om beschermingsmiddelen te dragen. Het is daarom belangrijk dat werkgevers
en werknemers met elkaar het gesprek voeren over gezondheid en veiligheid op de werkvloer
en tot afspraken komen die voor iedereen goed werken. De bedrijfsarts kan daarbij
ingeschakeld worden voor advies en borging van de veiligheid en gezondheid op de werkvloer.

Dit neemt niet weg dat er dilemma’s blijven en er situaties kunnen ontstaan die op
gespannen voet staan met het goede gesprek voeren op de werkvloer. Daarom houden we
bij werkgever- en werknemersorganisaties de vinger aan de pols, bijvoorbeeld bij knelpunten
of excessen als die blijken, en betrekken deze signalen bij de lopende verkenning
naar het gebruik van het coronatoegangsbewijs in de werkomgeving. Zoals in bovengenoemde
brief aangegeven, en door de Minister van VWS toegezegd in het debat met uw Kamer
op 18 augustus, verkent het kabinet of de uitzondering in de Tijdelijke Wet Coronatoegangsbewijzen
voor toepassing op de werkvloer kan vervallen en onder welke voorwaarden. Die verkenning
moet duidelijkheid geven over de noodzaak en wenselijkheid om coronatoegangsbewijzen
in de werkomgeving toe te passen en hoe dat vervolgens geregeld kan worden. Als blijkt
dat het noodzakelijk en wenselijk is, vergt het een wetswijziging om het onder voorwaarden
mogelijk te maken een coronatoegangsbewijs te vragen aan werknemers. Bijvoorbeeld
werknemers in die sectoren waar het coronatoegangsbewijs voor gasten verplicht is
zoals bijvoorbeeld horeca, musea of evenementen. Dit vraagt echter om een zorgvuldige
afweging waarbij – net zoals dat de werkgever dat nu moet doen – noodzaak, proportionaliteit
en subsidiariteit moeten worden afgewogen.

Vraag 3

Klopt het dat u, vanwege het ontbreken van een wettelijke basis daarvoor, niet kunt
optreden tegen werkgevers die toch een vaccinatiebewijs van hun werkgevers eisen?

Antwoord 3

Handhaven vereist een wettelijke basis, in de verkenning naar de mogelijke toepassing
van de coronatoegangsbewijzen in bepaalde sectoren, zal dit worden meegenomen. Het
streven is de verkenning begin november af te ronden.

Vraag 4

Bent u bereid om per spoedwet een dergelijke juridische basis te creëren zodat u wel
kunt optreden tegen werkgevers die een vaccinatiebewijs eisen van hun werknemers

Antwoord 4

Zoals in mijn antwoorden op de vragen 2 en 3 aangegeven, verkent het kabinet – zoals
toegezegd aan uw Kamer – op dit moment juist het omgekeerde. Namelijk of een aanpassing
van de Tijdelijke Wet Coronatoegangsbewijzen noodzakelijk en wenselijk is om het onder
voorwaarden mogelijk te maken coronatoegangsbewijzen te gebruiken voor werknemers.
In deze verkenning bespreek ik met de vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers
tevens of en zo ja, welke knelpunten en dilemma’s er in de praktijk zijn en of een
aanpassing van de wet daarvoor een oplossing kan bieden. Het kabinet zet die verkenning
voort en zal de uitkomsten te zijner tijd met uw kamer bespreken.

Vraag 5

Bent u tevens bereid werkgevers er in de tussentijd nadrukkelijk op te wijzen dat
het eisen van een vaccinatiebewijs van werknemers verboden is?

Antwoord 5

Vanwege het belang van vaccinatie ter bescherming van jezelf en van anderen om je
heen, maak ik me er juist sterk voor om in de communicatie het hele verhaal te vertellen,
zoals dat ook in essentie in het antwoord op vraag 2 is opgenomen. Dat gaat zowel
over wat er wél kan, als over wat er niet kan.

Een werkgever mag namelijk wél een moreel appèl doen. Een werkgever mag ook – als
daar een goede reden voor is – vragen of iemand is gevaccineerd. Een werknemer hoeft
daar echter niet op te antwoorden. Een werkgever mag een werknemer niet dwingen tot
vaccinatie. In Nederland kiezen we er voor dat dat vrijwillig is en blijft. Een werkgever
en een werknemer moeten conform de Arbowet wel onderlinge afspraken maken over hoe
ze de veiligheid en gezondheid op de werkvloer borgen. Zo mag een werkgever in sommige
gevallen wel in samenspraak met de werknemer afspreken om thuis te werken of beschermingsmiddelen
te dragen.

Daarbij is ook duidelijk dat zolang in de Tijdelijke Wet Coronatoegangsbewijzen werknemers
uitgezonderd zijn, het vragen van een coronatoegangsbewijs op de werkvloer niet tot
de wettelijke mogelijkheden behoord. Bij de vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers
met wie ik regelmatig in overleg ben is dit volstrekt duidelijk. Via de communicatiekanalen
die tot mijn beschikking staan wordt deze volledige lijn expliciet uitgedragen3.

Vraag 6

Kunt u deze vragen, gegeven de urgentie, per ommegaande beantwoorden?

Antwoord 6

Ja.