Schriftelijke vragen : Het klachtenmechanisme voor de naleving van duurzaamheidsafspraken in handelsverdragen

Vraag 1

Bent u bekend met de brief van FNV, CNV & CNVI, VCP, Handel Anders, SOMO en Milieudefensie
over het klachtenmechanisme voor de naleving van duurzaamheidsafspraken in handelsverdragen,
het zogenaamde Single Entry Point (SEP)?1

Vraag 2

Kunt u bevestigen dat het klachtenmechanisme niks verandert aan het vrijhandelsakkoord
tussen de EU en Canada (CETA)? Kunt u deze vraag met ja of nee beantwoorden?

Vraag 3

Kunt u bevestigen dat het klachtenmechanisme voor CETA hooguit kan leiden tot formele
consultaties met Canada en bij een negatieve uitkomst tot het voorleggen van de klacht
aan een expertpanel, dat alleen een niet-bindend advies kan geven? Kunt u deze vraag
met ja of nee beantwoorden?

Vraag 4

Klopt het dat de «duurzaamheidsafspraken» waar klachten over ingediend kunnen worden
via het SEP niet-afdwingbare afspraken zijn? Kunt u bevestigen dat bij bestaande handelsverdragen
het klachtenmechanisme dus ook geen sancties kan opleggen als de afspraken worden
overtreden? Bent u het ermee eens dat het mechanisme dus in feite een tandeloos instrument
is?

Vraag 5

Kunt u bevestigen dat de Europese Commissie zelf bepaalt welke klachten het in behandeling
neemt zonder raadpleging van externe deskundigen? Hoe wordt er dan gegarandeerd dat
klachten die raken aan het economisch belang van de EU niet kunnen worden afgewimpeld?

Vraag 6

Kunt u bevestigen dat het klachtenmechanisme geen toegevoegde waarde heeft wanneer
de afspraken waar een klacht over ingediend kan worden in eerste instantie al boterzacht
en niet toereikend zijn om het milieu, mensen- en arbeidsrechten en dierenwelzijn
te beschermen, zoals het geval is in bestaande handelsverdragen?

Vraag 7

Klopt het dat er geen tijdslijnen zijn vastgesteld waarbinnen de Europese Commissie
moet reageren? Kunt u deze vraag met ja of nee beantwoorden?

Vraag 8

Klopt het dat er geen richtlijnen zijn vastgesteld waar de onderbouwing van het besluit
om een klacht wel of niet in behandeling te nemen aan moet voldoen en indieners geen
mogelijkheden hebben om een besluit aan te vechten? Vindt u dit getuigen van transparantie?

Vraag 9

Waarom kunnen ngo’s, vakbonden of burgers van buiten de EU niet zelfstandig een klacht
indienen bij het mechanisme, terwijl het klachtenmechanisme juist alleen betrekking
heeft op landen buiten de EU? Is dit omdat het maatschappelijk middenveld binnen de
EU minder zicht heeft op wat er buiten de EU speelt binnen lokale gemeenschappen?

Vraag 10

Waarom kunnen er geen klachten ingediend worden als de EU of een EU-lidstaat zelf
een duurzaamheidsafspraak schendt? Bent u van mening dat de EU of EU-lidstaten nooit
duurzaamheidsafspraken schenden?

Vraag 11

Kunt u bevestigen dat de Trade Barrier Regulation waar het klachtenmechanisme onderdeel
van is wel procedurele rechten toekent aan bedrijven die klachten indienen bij de
Commissie over opgelegde handelsbarrières, maar niet aan burgers of organisaties die
klachten indienen met betrekking tot duurzaamheid? Bent u het ermee eens dat dit tekenend
is voor het constant prioritair stellen van handels- en investeringsbelangen boven
de bescherming van mens, dier en milieu?

Vraag 12

Klopt het dat u de Sociaal Economische Raad (SER) heeft gevraagd een aantal bijeenkomsten
te organiseren met het maatschappelijk middenveld over het klachtenmechanisme? Hoeveel
bijeenkomsten zijn er geweest en wie waren er bij deze gesprekken? Wat was uw rol
bij deze bijeenkomsten?

Vraag 13

Waarom heeft u de SER niet om een formeel advies gevraagd, maar hebt u uw eigen conclusies
getrokken uit de gesprekken?

Vraag 14

Waarom was er tijdens de bijeenkomsten van de SER geen ruimte voor een discussie over
de belangrijkste kritiekpunten van het maatschappelijk middenveld op handelsverdragen,
namelijk de scheve balans tussen de bescherming van investeerders enerzijds en de
bescherming van mens, dier en milieu anderzijds? Waarom is het ministerie niet alsnog
bereid geweest deze kritiek mee te nemen?

Vraag 15

Bent u het eens met de stelling dat de slagkracht van het SEP beperkt is zolang mensenrechten,
arbeidsrechten en duurzaamheid slechts als niet-afdwingbare duurzaamheidshoofdstukken
in handelsverdragen worden opgenomen?

Vraag 16

Klopt het dat het klachtenmechanisme al in november 2020 gelanceerd is en sindsdien
ook in werking is getreden? Kunt u toelichten waarom u in uw communicatie met de Eerste
Kamer spreekt van een «verdere uitwerking» als het mechanisme al uitgewerkt en operationeel
is?2

Vraag 17

Loopt er een officiële procedure voor het «verder uitwerken» van het klachtenmechanisme
bij de Europese Commissie of is Nederland door de Europese Commissie gevraagd na de
lancering inbreng te leveren over het mechanisme? Zo nee, zijn de suggesties voor
een verdere uitwerking die u op 24 juni jl. naar de Eurocommissaris van Handel hebt
verstuurd op eigen initiatief geweest?3

Vraag 18

Is er een eindpunt of -datum voor de «verdere uitwerking» van het mechanisme? Zo ja,
wanneer is dit?

Vraag 19

Hoeveel klachten zijn er sinds de lancering van het klachtenmechanisme al ingediend?
Waar gingen deze klachten over?

Vraag 20

Aan hoeveel van de binnengekomen klachten heeft de Europese Commissie besloten opvolging
te geven? Wat was de onderbouwing hiervoor?

Vraag 21

Hoeveel van de binnengekomen klachten zijn er naar tevredenheid van de indiener opgelost?

Vraag 22

Wat bedraagt de gemiddelde doorlooptijd momenteel voor het afronden van de behandeling
van een klacht?

Vraag 23

Bent u bereid om zowel de eventueel ingediende klachten als de reactie daarop van
de Europese Commissie openbaar te maken? Zo nee, waarom niet?

Vraag 24

Bent u het eens met het kritiekpunt van de CNV & CVNI, FNV, Handel Anders, SOMO, VCP
en Milieudefensie dat het klachtenmechanisme de problemen van verdragen zoals CETA
niet oplost?