Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Van Weyenberg, Romke de Jong en Kat over de Tozo

Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen 21 juni
2021).

Vraag 1

Klopt het dat de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (TOZO) en
het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (BBZ)-krediet beide voor zelfstandige
ondernemers bedoeld zijn, beide een lening zijn uitgevoerd door gemeenten, maar beide
wel een ander rentepercentage kennen?

Antwoord 1

Ja. Volledigheidshalve merk ik op dat beide vormen van kredietverstrekking, behalve
overeenkomsten, ook belangrijke verschillen kennen. Zo kent de Tozo-lening bijvoorbeeld
een beperkter doel van de lening en een beperktere doelgroep, een beperktere omvang
van de maximale lening en een beperktere looptijd dan de lening op grond van het Besluit
bijstandverlening zelfstandigen 2004 (Bbz).

Vraag 2

Kunt u toelichten waarom het rentepercentage voor de TOZO-lening op 2% is gesteld?

Antwoord 2

Bij de invoering van de Tozo is toegelicht waarom de hoogte van de rente is bepaald
op 2% (Staatsblad 2020, 118). Bij de keuze voor de rente van 2% in het kader van geldleningen op grond van de
Tozo is aangesloten bij het rentepercentage dat Qredits Microfinanciering Nederland
(Qredits) hanteert voor het Corona Overbruggingskrediet in het kader van de tijdelijke
noodmaatregelen. Qredits ondersteunt – gesubsidieerd vanuit het Rijk – in aanmerking
komende ondernemingen via het Corona Overbruggingskrediet, waarbij de rente het eerste
jaar 2% is en daarna 5,75%.

Vraag 3

Kunt u toelichten waarom het rentepercentage voor BBZ-krediet op 8% is gesteld?

Antwoord 3

Bij de hoogte van de rente in het Bbz geldt als uitgangspunt dat deze rente marktconform
is en het niveau van de bankrente voor zakelijke kredieten volgt. De bijstand is aanvullend
op voorliggende voorzieningen. Voor de zelfstandig ondernemer betekent dit dat een
beroep op bijstand in de vorm van een lening voor bedrijfskapitaal niet mogelijk is
indien via andere regelingen of instellingen, waaronder banken en Qredits, leningen
kunnen worden aangetrokken. Het Bbz geldt als laatste vangnet. Het gaat hierbij om
hoge risico’s en er zijn veelal geen mogelijkheden tot het stellen van zekerheden
dat wordt terugbetaald. In artikel 15 van het Bbz is de hoogte van de rente marktconform
vastgesteld op 8 procent. Het in het Bbz voorgeschreven rentepercentage is ongeveer
gelijk aan het rentepercentage dat Qredits hanteert bij leningen voor bedrijfskapitaal.

Vraag 4

In hoeverre bent u van mening dat het verschil tussen die twee rentepercentages moeilijk
uit te leggen is aan een ondernemer?

Antwoord 4

Zie de antwoorden op de vragen 2 en 3 voor een toelichting op het verschil. Het Bbz
is een structurele regeling voor zelfstandigen die door specifieke omstandigheden
omtrent hun bedrijf geen krediet bij banken kunnen krijgen. Een lagere rente hanteren
in het Bbz zou leiden tot bezwaren inzake staatssteun en concurrentievervalsing. De
Tozo is een tijdelijke noodregeling voor zelfstandigen die als gevolg van de coronacrisis
worden geconfronteerd met een liquiditeitsprobleem. De Tozo dient ter overbrugging
van de coronacrisis die niet als normaal ondernemersrisico kan worden aangemerkt.
Ik acht het daarom goed uitlegbaar dat alleen in de Tozo een lagere, niet marktconforme
rente wordt gehanteerd.

Vraag 5

In hoeverre bent u van mening dat een rentepercentage van 8% disproportioneel is in
een markt waarin rentepercentages onder de 0 duiken?

Antwoord 5

Negatieve rentepercentages komen op de markt van zakelijke bedrijfskredieten met hoge
risico’s zonder zekerheden niet voor. Een marktconforme rente van 8% acht ik niet
disproportioneel.

Vraag 6

In hoeverre bent u van mening dat het voor ondernemers die een BBZ-krediet hebben
enorm wrang is om te constateren dat zij met een TOZO-lening slechts 2% hadden kunnen
betalen?

Antwoord 6

Bbz-gerechtigden kunnen, indien zij als gevolg van de coronacrisis worden geconfronteerd
met een liquiditeitsprobleem, net als andere zelfstandig ondernemers in aanmerking
komen voor een lening voor bedrijfskapitaal op grond van de Tozo met een rente van
2%.

Vraag 7

Bent u bekend met het feit dat BBZ-kredieten vaak door gemeenten als gift worden toegekend
en om die reden een percentage van 8% nog minder verdedigbaar is?

Antwoord 7

Het in de vraagstelling geschetste beeld dat gemeenten «vaak» Bbz-kredieten verstrekken
als gift herken ik niet. In de regel gaat het bij Bbz-kredieten om rentedragende leningen,
waarbij de hoogte van de rente wettelijk is vastgesteld op 8 procent. Verstrekking
van een Bbz-krediet in de vorm van bedrag om niet, ofwel een gift, kan slechts plaatsvinden
in de situatie zoals beschreven in artikel 22 van het Bbz 2004. Het gaat daarbij om
een relatief klein Bbz-krediet, namelijk tot maximaal 10.271 euro, dat uitsluitend
kan worden verstrekt aan een gevestigde zelfstandige van wie het inkomen duurzaam
lager is dan het toepasselijke sociaal minimum en van wie het vermogen minder bedraagt
dan 197.687 euro.

Vraag 8

Klopt het dat gemeenten verplicht zijn om 8% rente in rekening te brengen bij het
verstrekken van BBZ-krediet?

Antwoord 8

Ja. De hoogte van de rente op rentedragende leningen op grond van het Bbz bedraagt
in alle gevallen 8%.

Vraag 9

Bent u bereid het rentepercentage van het BBZ-krediet te verlagen naar het percentage
van de TOZO-lening van 2%?

Antwoord 9

Ik hecht eraan dat er in het kader van het reguliere Bbz een marktconforme rente wordt
gehanteerd voor rentedragende leningen. Het structureel hanteren van een lagere, niet
marktconforme rente dient te worden aangemerkt als staatssteun en kan leiden tot concurrentievervalsing.

Bovendien kent het Bbz, anders dan de Tozo, reeds de mogelijkheid om in beperkt aantal
situaties over te gaan tot de verlening van bijstand in de behoefte aan bedrijfskapitaal
als renteloze lening of als bijstand om niet.