Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Nijboer over het bericht dat ABN AMRO kosten in rekening gaat brengen voor opname van contant geld

Antwoord van Minister Hoekstra (Financiën) (ontvangen 16 juni 2021).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «ABN AMRO-klanten betalen om meer dan 12.000 euro per
jaar op te nemen»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Klopt het dat ABN AMRO kosten in rekening zal brengen voor de opname van contant geld?
Wat vindt u hiervan?

Antwoord 2

ABN AMRO heeft aangekondigd per 1 juli 2021 gewijzigde tarieven te zullen hanteren
voor particulieren die contant geld opnemen en storten. Ik begrijp dat ABN AMRO vanaf
1 juli 2021 extra kosten in rekening zal brengen wanneer iemand meer dan € 12.000
aan contant geld opneemt per jaar. Het gaat om een bedrag van € 5 per opname plus
0,5% over het opgenomen bedrag. Voor jongeren en studenten ligt de grens op respectievelijk
2.000 en 6.000 euro. Momenteel worden er geen extra kosten in rekening gebracht voor
het opnemen van contant geld.

De afgelopen jaren is het aandeel contante betalingen sterk gedaald, wat gevolgen
heeft voor de chartale dienstverlening en infrastructuur. Voor mensen die afhankelijk
zijn van het betalen met contant geld, zoals sommige ouderen of mensen met een beperking,
is het belangrijk dat zij met contant geld kunnen blijven betalen. Momenteel loopt
er in opdracht van De Nederlandsche Bank (DNB) een onderzoek naar hoe de infrastructuur
voor contant geld er in de toekomst uit moet zien en wat de kosten hiervan zijn. Op
basis van de uitkomsten van dit onderzoek, die in juli worden verwacht, zal in overleg
met de relevante partijen, waaronder banken, bezien worden of aanvullende afspraken
of maatregelen wenselijk zijn. Hoewel banken zelf kunnen bepalen welke tarieven zij
hanteren, vind ik het teleurstellend dat ABN AMRO niet heeft gewacht op de uitkomsten
en de opvolging van dit onderzoek en eenzijdig deze stap heeft gezet.

Vraag 3

Om hoeveel geldopnames gaat het en hoeveel daarvan zijn verdacht?

Antwoord 3

ABN AMRO geeft aan met deze tariefwijziging het, naar inschatting van ABN AMRO, bovenmatig
gebruik van contant geld te willen ontmoedigen. ABN AMRO wijst daarbij op de kosten
van extra controles die de bank noodzakelijk acht bij grote contante bedragen in het
kader van de poortwachtersfunctie die de bank heeft op basis van de Wet ter voorkoming
van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft). Volgens ABN AMRO treft deze maatregel,
op basis van gegevens over 2020, ongeveer 2% van haar klanten. Daarnaast meldt ABN
AMRO in 2020 7.680 meldingen van ongebruikelijke transacties te hebben gedaan waarbij
de hoofdtransactie contant geld was. In 1.231 gevallen werden deze door de Financial
Intelligence Unit-Nederland (FIU-NL) vervolgens als verdacht aangemerkt.

Vraag 4

Waarom maakt ABN AMRO onderscheid tussen jongeren, studenten en overige klanten, en
waar is dit verschil op gebaseerd? Geldt in het bijzonder voor studenten niet dat
zij volwassen zijn, en dezelfde rechten zouden moeten hebben als andere klanten?

Antwoord 4

Financiële instellingen zijn op grond van de Wwft verplicht maatregelen te nemen om
witwassen en terrorismefinanciering te voorkomen en deze af te stemmen op de risico’s.
Dit betekent onder andere dat zij bijzondere aandacht moeten besteden aan ongebruikelijke
transactiepatronen. ABN AMRO geeft aan dat voor de genoemde groepen andere verwachtingen
bestaan van het transactiepatroon. Op basis daarvan kan een transactie binnen een
bepaalde klantengroep meer opvallen dan wanneer deze binnen een andere klantengroep
zou hebben plaatsgevonden. De grenzen die ABN AMRO hanteert zijn afhankelijk van het
type betaalpakket. Bij een studentenrekening zijn er ook op andere vlakken verschillen
ten opzichte van andere betaalpakketten.

Vraag 5 en 6

Bent u het eens dat contant geld een wettig betaalmiddel is, en als mensen met contant
geld willen betalen dat in principe mogelijk moet zijn? Deelt u voorts de mening dat
mensen recht hebben op toegang tot hun geld, en dat het niet aan de bank is daar belemmeringen
tegen op te werpen of geld voor te vragen?

Contant geld, en in het bijzonder het 500-eurobiljet, brengt een verhoogd risico op
fraude en witwassen met zich mee en banken dienen hierop toezicht te houden, maar
deelt u de mening dat gewone mensen die te goeder trouw zijn hier niet onnodig de
dupe van mogen worden?

Antwoord 5 en 6

Contant geld is een wettig betaalmiddel en vervult een belangrijke rol in onze samenleving.
Ik hecht er grote waarde aan dat iedereen mee kan doen in onze maatschappij. Voor
een deel van de consumenten is de mogelijkheid om contant te betalen daarvoor van
groot belang. Deze mensen mogen niet buitenproportioneel opdraaien voor de kosten
wanneer zij contant betalen. Tegelijkertijd daalt het gebruik van contant geld en
zijn er voor toegang tot het chartale betalingsverkeer voorzieningen nodig. In het
in antwoord op vraag 1 aangehaalde onderzoek in opdracht van DNB wordt ook de verdeling
van de kosten van het betalingsverkeer onderzocht. Hieronder valt ook het plaatsen
en beheren van geldautomaten en de kosten van banken die voortvloeien uit de verplichtingen
op grond van de Wwft in relatie tot contant geld. Ik wil nu niet vooruitlopen op de
afspraken en maatregelen die kunnen volgen na afronding van het onderzoek.

Vraag 7

Wat vindt u ervan dat ABN AMRO met deze stap contant geld verder uit het maatschappelijk
verkeer duwt? Zou het niet aan consumenten en overheden moeten zijn om te bepalen
in welk tempo dit gebeurt, aangezien de taak van een bank nou juist is om goed op
het geld van klanten te passen?

Antwoord 7

Mede als gevolg van de bevordering van het pinnen en van andere digitale betaalmethoden
is het aantal contante transacties de afgelopen jaren flink gedaald. Ik vind het belangrijk
dat de gevolgen daarvan goed in beeld zijn en daarom is het teleurstellend dat ABN
AMRO met deze aankondiging vooruitloopt op het genoemde onderzoek naar een maatschappelijk
efficiënte en veilige chartale infrastructuur op de middellange termijn. Naar aanleiding
van de resultaten van het onderzoek kunnen banken, winkeliers en andere gebruikers
van contant geld bezien of afspraken gemaakt moeten worden voor de middellange termijn.
Ook zal ik overwegen of aanvullende maatregelen nodig zijn.

Vraag 8

Deelt u de mening dat ABN AMRO met deze stap het vertrouwen in de waarde van geld
aantast, nu zij het alternatief voor chartaal geld aantast? Deelt u de mening dat
banken zich juist zouden moeten inspannen om vertrouwen in de waarde van geld te borgen?

Antwoord 8

In Europese wetgeving is vastgelegd dat contant geld een wettig betaalmiddel is en
de waarde daarvan is gegarandeerd door de Europese Centrale Bank en de nationale centrale
banken van de eurolanden. Ik deel de mening dat banken zich moeten inspannen om het
vertrouwen in het betalingsverkeer en in het gebruik van contant geld te borgen.

Vraag 9

Bent u bereid om te verbieden dat banken geld in rekening brengen voor contante opnames
in euro’s van betaalrekeningen van klanten, gelet op het feit dat het om hun eigen
geld gaat?

Antwoord 9

Na afronding van het eerdergenoemde onderzoek, dat in opdracht van DNB wordt uitgevoerd,
kan worden beoordeeld welke afspraken en maatregelen nodig zijn.