Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Geurts over het alarm rond het beheer en onderhoud van wegen

Antwoord van Minister Van Nieuwenhuizen Wijbenga (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen
10 juni 2021).

Vraag 1

Kent u het bericht «Alarm Bouwend Nederland, Belgische gatenweg dreigt»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Kunt u aangeven of het klopt dat het geld op is voor nieuwe opdrachten voor beheer
en onderhoud van weg- en waterbouw en hierdoor 17.000 banen op de tocht staan? Zo
ja, wat is hiervan de reden? Zo nee, wat klopt er niet?

Antwoord 2

Nee, het geld voor nieuwe opdrachten is niet op. RWS kan uiteraard voor 2021 nog verplichtingen
aangaan. Het beschikbare budget in de begroting voor beheer en onderhoud is voor 2021
hoger dan de voorgaande jaren. Met een centrale toets op de verplichtingen zorgt RWS
dat ze binnen het kader van de begroting blijft. Nu in 2021–2023 juist meer budget
voor onderhoud beschikbaar is dan in voorgaande jaren herkent RWS niet dat 17.000
banen op de tocht zouden staan.

Vraag 3

Hoe kijkt u aan tegen het voorstel van Bouwend Nederland dat de schotten tussen de
verschillende potten moeten worden weggehaald om zo de sector aan de gang te houden
en onderhoud niet uit te stellen?

Antwoord 3

Het heeft grote consequenties om budget dat bestemd is voor nieuwe (aanleg)projecten,
in te zetten om de budgettaire spanning bij beheer en onderhoud op te vangen. Het
inzetten van deze gelden bij projecten die reeds in realisatie zijn, betekent dat
deze projecten daadwerkelijk moeten worden gestopt. Los van de kapitaalvernietiging
die dat met zich meebrengt, is dat veelal niet mogelijk vanwege de juridische en/of
bestuurlijke afspraken die aan deze projecten ten grondslag liggen. In het bestuurlijk
overleg MIRT zijn over deze projecten met de decentrale overheden bestuurlijke afspraken
gemaakt, denk hierbij bijvoorbeeld aan Kornwerderzand en de A50 Bankhoef-Paalgraven.
Deze zijn daarna in het Nota overleg MIRT met uw Kamer besproken. Dat geldt ook voor
aanlegprojecten die weliswaar nog niet juridisch en/of bestuurlijk zijn gecommitteerd,
maar in een eerder stadium verkeren. In de spelregels MIRT is bepaald dat om deze
projecten door te kunnen zetten 75% van het benodigde budget beschikbaar moet zijn.
Demografische ontwikkelingen (zoals de Nederlandse bevolking die in 2040 groeit naar
19 miljoen inwoners) en de economische ontwikkeling leiden tot een stevige groei aan
mobiliteit en bereikbaarheidsvragen die om oplossingen vragen. Voor verschillende
nieuwe aanlegprojecten die moeten beschermen tegen water op de langere termijn geldt
eenzelfde noodzaak.

Vraag 4

Kunt u aangeven wat voor soort onderhoud met onmiddellijke ingang is stopgezet dat
goed is voor 450 miljoen euro per jaar en kunt u hierbij aangeven op projectniveau
om welk onderhoud het precies gaat?

Antwoord 4

Deze stellingen in het krantenartikel zijn niet juist. Er is geen werk met onmiddellijke
ingang stopgezet. Het beheer en onderhoud aan het areaal van RWS gaat regulier door.

Vraag 5

Hoe kijkt u aan tegen de situaties dat de Haringvlietbrug niet meer open kan door
achterstallig onderhoud en eerder bijvoorbeeld de Merwedebrug dicht ging omdat deze
niet meer veilig zou zijn? Ziet u een structureel probleem ontstaan?

Antwoord 5

Het is vervelend als er storingen ontstaan en mensen daar hinder door ondervinden.
Om het benodigde kwaliteitsniveau voor een veilig, bereikbaar en leefbaar Nederland
vast te houden zal een steeds groter deel van de fondsen besteed moeten worden aan
de instandhouding van de netwerken. Om de veiligheid te borgen investeert RWS in constructieve
maatregelen en indien nodig in andere beheersmaatregelen. Die opgave is een forse
taak die de komende decennia veel aandacht vraagt. De afgelopen jaren heb ik samen
met de Staatssecretaris uw Kamer geïnformeerd over de toenemende instandhoudingsopgave.
Parallel aan deze Kamerbrief wordt uw Kamer per separate brief geïnformeerd over de
laatste stand van zaken.

Vraag 6

Kunt u aangeven of het klopt dat provincies en gemeenten stevig bezuinigen op onderhoud
van hun wegen en kades? Zo ja, hoe groot zijn deze bezuinigen ongeveer?

Vraag 7

Hoe kijkt u aan tegen het onderzoek van EenVandaag in samenwerking met de VNG «Gemeenten
in problemen door coronacrisis» uit mei 2020 dat 41% van de gemeenten verwacht dat
zij (verder) zal moeten bezuinigen op wegen en fietspaden?2

Antwoord 6 en 7

De decentrale overheden hebben een zelfstandige verantwoordelijkheid voor de infrastructuur
in hun beheer. De afwegingen die zij hierbij maken zijn aan de gemeenten en provincies.

Voor verbeteringen van de infrastructuur of betere benutting van de infrastructuur
zijn er diverse gezamenlijke programma’s en kunnen decentrale overheden een beroep
doen op specifieke regelingen van I&W, bijvoorbeeld ten aanzien van digitalisering
of op het terrein van verkeersveiligheid.

Met betrekking tot het door u aangehaalde onderzoek van Eén Vandaag, merk ik op dat
het kabinet met medeoverheden afspraken heeft gemaakt over compensatie van de extra
kosten en inkomstenderving als gevolg van corona, zo is voor 2020 ruim € 1,8 mld.
beschikbaar gesteld (35 420, nr.207).

Vraag 8

Kunt u aangeven of u een land voorziet dat steeds meer achter de feiten aan gaat lopen
rond onderhoud en beheer van de infrastructuur? Zo ja, wat wilt u daar aan gaan doen?

Antwoord 8

Met de eerdere brieven over instandhouding is gemeld dat een steeds groter deel van
de fondsen besteed zal moeten worden aan de instandhouding van onze netwerken. Dit
heeft enerzijds te maken met de leeftijd van de infrastructuur: sinds medio vorige
eeuw is in hoog tempo een groot deel van onze infrastructuur aangelegd. Bij het onderhoud
komen soms nieuwe feiten naar voren, zoals chroom-6 of een slechtere staat dan verwacht,
die leiden tot hogere kosten. Daarnaast wordt de mobiliteitsopgave groter en complexer
door (autonome) ontwikkelingen zoals klimaatverandering en bodemerosie. En we stellen
andere en hogere eisen aan de infrastructuur. Cybersecurity en de wens om duurzaam
en circulair te bouwen, leiden ook tot extra opgaven. Met de uitkomsten van de validaties
en de extra kosten die worden voorzien is op verschillende momenten besloten om geld
naar voren te halen, zo is uw Kamer eind 2020 geïnformeerd over het besluit om zowel
in 2022 als in 2023 budget naar voren te halen om versneld onderhoudsmaatregelen uit
te kunnen voeren. Per jaar is € 350 mln. aan budget naar voren gehaald. Het streven
is om voor 2022 en 2023 nog meer budget in te zetten voor instandhouding, in aanvulling
op de kasschuiven die reeds eerder zijn doorgevoerd. Dit wordt op Prinsjesdag in de
ontwerpbegroting zichtbaar. Voor de periode na 2023 zal het nieuwe Kabinet een nadere
afweging moeten maken over de financiering van de instandhouding van de netwerken.

Vraag 9

Bent u bereid om in samenwerking met provincies en gemeenten een actieplan op te stellen
om ervoor te zorgen dat een inhaalslag wordt gemaakt rond beheer en onderhoud van
de Nederlandse infrastructuur?

Antwoord 9

Iedere overheid heeft zijn eigen taken en verantwoordelijkheden. Uiteraard trekken
we samen zeer goed op om van elkaar te leren en waar mogelijk werkzaamheden af te
stemmen of te combineren.