Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Boulakjar en Koerhuis over het bericht ‘Doelstellingen flexwoningen lang niet gehaald

Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) (ontvangen
31 mei 2021).

Vraag 1

Kent u het bericht «Doelstellingen flexwoningen lang niet gehaald»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Herkent u de in het artikel gestelde bewering dat veel gemeenten en corporaties de
doelstellingen voor het plaatsen van flexwoningen niet halen? Zo ja, kunt u daarop
reflecteren?

Antwoord 2

In het artikel wordt verwezen naar de bestuurlijke afspraken die ik in september 2020
met de VNG en Aedes heb gemaakt over het versneld bouwen van 150.000 sociale huurwoningen
en over de bouw van 10.000 flexwoningen. Het is de bedoeling dat de bouw van de woningen
binnen 2 jaar start. Ik vind het daarom te vroeg om te concluderen dat de doelstelling
voor het plaatsen van flexwoningen niet wordt behaald.

Dat laat onverlet dat de door de Tweede Kamer gewenste 15.000 flexwoningen per jaar
(nog) niet worden behaald. Met de nodige voorbehouden ten aanzien van de monitoring,
CBS werkt aan een structurele oplossing, is er volgens de cijfers van het Expertisecentrum
Flexwonen een duidelijke stijgende lijn te zien in de productiecijfers. Desondanks
zijn er in 2020 «slechts» ruim 5.000 flexwoningen gerealiseerd.

Ik verwacht de komende jaren een hogere productie, onder meer als gevolg van de 50
miljoen euro die ik vorig jaar beschikbaar heb gesteld voor de huisvesting van kwetsbare
groepen alsmede door de 50 miljoen die dit jaar nog volgt.

Vraag 3

Herkent u daarnaast dat, zoals in het artikel wordt gesteld, het vinden van geschikte
bouwlocaties vaak een barrière vormt voor het plaatsen van flexwoningen? Zo ja, welke
inspanningen kunt u met de betrokken partijen plegen om deze barrières weg te nemen?

Antwoord 3

Een veel gehoorde klacht is inderdaad dat er te weinig locaties beschikbaar zouden
zijn. Daar heeft PBL onderzoek2 naar gedaan en er blijkt in ieder geval meer mogelijk dan vaak gedacht. De studie
die de Rijksbouwmeester uitvoert naar Flexwonen3 bevestigt dit en maakt zelfs stedenbouwkundige kansen voor flexwoningen inzichtelijk,
bijvoorbeeld bij een verdichtingsopgave of als pijler bij toekomstige gebiedsontwikkeling.

Vraag 4

Op welke manier wordt het rapport «Ruimte voor flexwonen» dat door het PBL naar aanleiding
van de motie Van Eijs/Koerhuis4 is opgemaakt, meegenomen in de «Stimuleringsaanpak Flexwonen» om voldoende locaties
voor flexwoningen te vinden?

Antwoord 4

Ik heb het onderzoek breed beschikbaar gesteld, onder meer op het landelijk congres
flexwonen 20205. De inzichten uit deze studie worden onder meer betrokken bij de Versnellingskamers
Flexwonen en zijn ook per gemeente opvraagbaar via het PBL.

Vraag 5

Kunt u nader duiden tegen welke andere belemmeringen betrokken partijen aanlopen bij
het plaatsen van flexwoningen, en op welke wijze u betrokken partijen ondersteunt
om deze belemmeringen te verhelpen?

Antwoord 5

De bouw van flexwoningen vraagt om meer dan ruimtelijke inpasbaarheid alleen. Zo is
een andere veelgehoorde klacht dat de businesscase ondanks verlengde exploitatieperiode
en de vrijstelling van de verhuurderheffing nog niet altijd rondkomt. Samen met verschillende
provincies onderzoek ik daarom de mogelijkheden om verplaatsing na de eerste exploitatieperiode
te garanderen. Een ander probleem waar flexwonen mee kampt, is haar imago. Zowel ten
aanzien van de woningen als ten aanzien van de beoogde bewoners. Oplossingen moeten
mijns inziens worden gezocht in (stedenbouwkundige) kwaliteit, kleinschaligheid en
gemengde bewoning, maar ook in de communicatie naar omwonenden.

Vraag 6

Deelt u de mening dat flexwoningen een belangrijke bijdrage leveren aan het huisvesten
van spoedzoekers, en kunt u nader duiden wat het achterblijven van het aantal flexwoningen
betekent voor deze groep spoedzoekers?

Antwoord 6

Die mening deel ik zeker. De gevolgen van het niet (tijdig) voorzien in de huisvesting
van spoedzoekers variëren van veel ongemak tot grote (persoonlijke) problemen zoals
schulden of dakloosheid. Uit eerder onderzoek van Platform31 is gebleken dat een substantieel
deel van de woningzoekenden in een onhoudbare situatie terecht te komen, zoals bijvoorbeeld
dak- of thuisloosheid, als ze niet binnen drie maanden een woning vindt. Op maatschappelijk
niveau zien we verder negatieve effecten omtrent de handhaving van ongewenste woonsituaties
en de hoge kosten voor maatschappelijke opvang. Door het gebrek aan geschikte woonruimte
verblijven mensen te lang in een opvangsituatie, waardoor hun toestand in het grootste
deel van de gevallen weer verslechterd. Nieuwe cliënten kunnen bovendien nauwelijks
instromen, omdat alle plekken bezet zijn.

Vraag 7

Kunt u aangeven wat de huidige stand van zaken is van de inspanningen rondom de Stimuleringsaanpak
Flexwonen6, en welke inspanningen u pleegt om het aantal flexwoningen te vergroten?

Antwoord 7

De Stimuleringsaanpak Flexwonen is nog steeds van kracht. Voor flexwoningen die maximaal
15 jaar worden geplaatst geldt tot einde 2024 een vrijstelling van de verhuurderheffing
en via de Crisis- en Herstelwet is een langere exploitatieperiode mogelijk gemaakt.
Gemeenten kunnen een beroep doen op de expertise van het RVO en zich bij hun planvorming
laten ondersteunen via de zogeheten versnellingskamers flexwonen. Daarnaast heb ik
additionele middelen beschikbaar gesteld, in totaal 100 miljoen, voor de (flexibele)
huisvesting van kwetsbare groepen. Overigens zie ik dat veel gemeenten, corporaties
en vooral ook provincies aan de slag zijn met flexwonen. De provincies beraden zich
bijvoorbeeld over de vraag hoe zij gemeenten en andere partijen het beste kunnen ondersteunen.
Het onderzoek van de Rijksbouwmeester laat zien dat flexwonen zich ook verder door
ontwikkelt en biedt een mogelijke nieuwe werkwijze voor locatiekeuze en conceptontwikkeling.

Vraag 8

In hoeverre hebben gemeenten waar een Woondeal mee is afgesloten inmiddels streefcijfers
opgenomen voor het aantal te plaatsen flexwoningen, zoals verzocht in de motie Van
Eijs/Ronnes7?

Antwoord 8

In alle woondeals zijn afspraken gemaakt over flexwonen. In de meeste woondeals zijn
ook streefcijfers benoemd. Zo is in de MRA afgesproken 3.000 flexwoningen toe te voegen,
in de woondeal regio Arnhem-Nijmegen tenminste 500 en in de woondeal Stedelijk Gebied
Eindhoven 1.000.

Vraag 9

Kunt u deze vragen binnen drie weken beantwoorden?

Antwoord 9

Ja.