Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Haga over buitensporig geweld door politie en ME bij demonstraties

Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) (ontvangen 15 april 2021).

Vraag 1

Bent u bekend met de verhoren van verschillende politieagenten door de BPOC (Buiten
Parlementaire Onderderzoekscommissie)?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Hoe duidt u deze verhoren?

Antwoord 2

BPOC2020 is een online-burgerinitiatief dat kritisch is over het beleid van het kabinet
t.a.v. de aanpak van Covid-19. De initiatiefnemers interviewen (door hen «verhoren»
genoemd) artsen, wetenschappers en andere personen uit verschillende beroepsgroepen.

BPOC2020 stelt dat er ook politieagenten zijn geïnterviewd. Van deze interviews zijn
anonieme transcripten openbaar gemaakt. Het is niet mogelijk om hiervan de bron en/of
de validiteit vast te stellen.

Vraag 3

Bent u bekend met de beelden van demonstraties onder andere op het Malieveld in Den
Haag en Museumplein in Amsterdam waarop te zien is dat zowel door de politie als door
de ME excessief geweld wordt gebruikt tegen vreedzaam demonstrerende burgers?

Antwoord 3

Ja, ik ben bekend met beelden waarop het politieoptreden en de reactie van burgers
daarop is te zien.

Vraag 4

Hoe duidt u dit geweld? Bent u ook van mening dat hier sprake is van excessief geweld
jegens burgers?

Antwoord 4

Het is aan andere autoriteiten – in voorkomende gevallen de rechter – om die beoordeling
te maken. Ik kan en zal die beoordeling niet maken.

Bij verboden demonstraties wordt de menigte altijd eerst en uitgebreid gevorderd om
zich van een bepaalde locatie te verwijderen. Dat brengt met zich mee dat ook vreedzaam
demonstrerende burgers daaraan gehoor dienen te geven. Mochten demonstranten desondanks
geen gevolg geven aan deze vordering dan is de politie bevoegd om het doel van het
politieoptreden desnoods met gebruikmaking van geweld te bereiken. Het politieoptreden
biedt personen die van een locatie worden verwijderd geen vrijbrief om zich daartegen
met geweld of dreiging daarmee te verzetten.

Omdat met het geweldgebruik gepast moet worden omgegaan, bevat artikel 7 van de Politiewet
2012 waarborgen, zoals de beginselen van proportionaliteit, subsidiariteit, redelijkheid
en gematigdheid. De Ambtsinstructie bevat een nadere invulling van die beginselen.
Dit geeft de politieambtenaar de benodigde houvast bij het uitoefenen van zijn of
haar functie. De beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit, redelijkheid
en gematigdheid zijn, zoals bij iedere vorm van politieel optreden en zo nodig geweldgebruik,
richtinggevend bij de keuze voor de vorm en intensiteit daarvan. Zo probeert de politie
in principe elke situatie zonder gebruik van geweld tot een goed einde te brengen.
De politie en de ME worden goed opgeleid en getraind voor hun taakuitvoering en het
eventueel noodzakelijk gebruik van hun geweldbevoegdheid.

Vraag 5

Wie is eindverantwoordelijk voor de acties van de politie?

Antwoord 5

Indien de politie in een gemeente optreedt ter handhaving van de openbare orde en
ter uitvoering van de hulpverleningstaak, staat zij onder gezag van de burgemeester.
Deze legt verantwoording af aan de gemeenteraad. Voor het beoordelen van het optreden
en gedrag van individuele politieambtenaren is de korpschef vanuit zijn rol van werkgever
verantwoordelijk. Als Minister van Justitie en Veiligheid ben ik uiteindelijk politiek
verantwoordelijk voor het algehele functioneren van de politie.

Vraag 6

Wie is eindverantwoordelijk voor de acties van de ME?

Antwoord 6

De inzet van de mobiele eenheid (ME) geschiedt slechts na toestemming van het gezag.
De burgemeester heeft gezag over de politieambtenaren die in zijn gemeente zijn belast
met de handhaving van de openbare orde en kan de politieambtenaren de daarvoor nodige
bevelen te geven. Met betrekking tot die taakvervulling door de politie en eventueel
door hem gegeven bevelen, is de burgemeester verantwoording verschuldigd tegenover
de gemeenteraad.

Vraag 7

Hoe ziet u uw eigen rol, als Minister van J&V, bij het voorkomen van excessief geweld
door de politie en de ME tegen vreedzaam demonstrerende burgers?

Antwoord 7

Als Minister van J&V ben ik politiek verantwoordelijk voor het gebruik van geweld
door de politie.