Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van den Berg over het bericht 'NZa legt Emergis verplichting op voor aanmerkelijke marktmacht'

Antwoord van Staatssecretaris Blokhuis (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen
13 januari 2021).

Vraag 1

Kent u het besluit van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) om ggz-instelling Emergis
twee verplichtingen op te leggen vanwege aanmerkelijke marktmacht?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Deelt u de mening dat ook geestelijke gezondheidszorg in de regio beschikbaar, betaalbaar
en bereikbaar moet zijn?

Antwoord 2

Ja.

Vraag 3

Kunt u schetsen in hoeverre dit besluit gevolgen heeft voor de positie van ggz-instellingen
in (krimp)regio’s?

Antwoord 3

Volgens de NZa is Emergis in de provincie Zeeland de grootste aanbieder van ggz. Zeeuwen
die ggz nodig hebben zijn volgens de NZa vaak afhankelijk van de zorg van Emergis.
Met de verplichtingen die de NZa oplegt aan Emergis, beoogt de NZa ervoor te zorgen
dat er afspraken tot stand komen die in het belang zijn van goede, toegankelijke en
betaalbare geestelijke gezondheidszorg in Zeeland.

De verplichtingen zijn alleen opgelegd aan Emergis en hebben dus geen directe formele
gevolgen voor andere zorgaanbieders. Het besluit laat wel zien dat de NZa het belangrijk
vindt dat zorgverzekeraars hun inkooprol goed moeten kunnen invullen. Wanneer andere
zorgaanbieders met aanmerkelijke marktmacht de publieke belangen (kunnen gaan) schaden,
kan de NZa ook bij hen ingrijpen als zij dat noodzakelijk acht.

Vraag 4

Wat vindt u van de reactie van de Nederlandse ggz op het besluit van de NZa?2

Antwoord 4

De NZa heeft als onafhankelijk toezichthouder een discretionaire bevoegdheid om aan
partijen met aanmerkelijke marktmacht verplichtingen op te leggen door een besluit
(artikel 48 van de Wet marktordening gezondheidszorg). Wanneer een belanghebbende
het niet eens is met het besluit van de NZa dan kan beroep worden ingesteld bij de
bestuursrechter (in casu College van Beroep voor het bedrijfsleven). Uiteraard onderschrijf
ik de opvatting dat de NZa ook zo nodig moet ingrijpen bij zorgverzekeraars om ze
aan hun zorgplicht te houden.

Gelet op onafhankelijke positie van de NZa en gelet op het feit dat het aan de bestuursrechter
is om dit besluit te toetsen, geef ik geen inhoudelijke reactie op dit specifieke
besluit van de NZa.

Vraag 5

Kunt u aangeven in welke mate zorgverzekeraars bij de contractering rekening houden
met specifieke regionale omstandigheden? Is dat wat u betreft voldoende of zijn hier
aanvullende afspraken voor nodig?

Antwoord 5

De zorgverzekeraar heeft een zorgplicht. Dit betekent, in geval van een naturapolis
van de verzekerde, dat de verzekerde binnen een redelijke tijd en reisafstand toegang
moeten hebben tot alle zorg uit het basispakket. Zorgverzekeraars moeten daarom voldoende
zorg inkopen en bemiddelen als iemand niet snel genoeg bij een zorgaanbieder terecht
kan (wachttijdbemiddeling). De zorgverzekeraar is dus verantwoordelijk voor het tijdig
leveren van passende zorg aan de verzekerde, op de juiste plaats en door de juiste
zorgprofessional. Een zorgverzekeraar geeft invulling aan deze zorgplicht voor wat
betreft naturaverzekerden door het maken van contractuele afspraken met zorgaanbieders.
Zeker in de kernregio’s (regio waarin zorgverzekeraar dominant is) heeft de zorgverzekeraar
een rol in het achterhalen van behoeften en knelpunten in het zorgaanbod, het bepalen
van mogelijke gevolgen voor verzekerden en het bedenken van manieren om dit op te
lossen. Dat betekent dat de zorgverzekeraar een rol heeft in het voorkomen of het
oplossen van mogelijke knelpunten in de aansluiting tussen de zorgbehoefte en het
zorgaanbod op de (middel)lange termijn in een regio. De zorgverzekeraar dient dus
bij de contractering rekening te houden met de regionale omstandigheden. De NZa verwacht
dit ook van zorgverzekeraars en ziet hier ook op toe. Als zorgverzekeraars niet aan
de zorgplicht voldoen, grijpt de NZa in. Hiermee moeten de belangen van patiënten
en verzekerden worden gewaarborgd. Zie voor meer informatie «De zorgplicht: handvatten
voor zorgverzekeraars» (https://puc.overheid.nl/nza/doc/PUC_323566_22/1/).

Vraag 6

In hoeverre vindt u dat de hoogte van tarieven en/of tariefontwikkeling een rol zou
moet spelen als het gaat om het vaststellen van misbruik van aanmerkelijke marktmacht?

Antwoord 6

De NZa stelt maximumtarieven vast in het kader van de ggz, waarbinnen zorgverzekeraars
en zorgaanbieders afspraken moeten maken over een passende vergoeding voor geleverde
zorg. In de voorliggende casus speelde de hoogte van de tarieven en/of tariefontwikkeling
geen rol.

De NZa heeft toegelicht deze verplichting te hebben opgelegd om de contractuele relatie
tussen Emergis en zorgverzekeraars te bevorderen. De opgelegde contracteerverplichting
houdt in dat Emergis onder redelijke voorwaarden moet voldoen aan elk redelijk verzoek
van een ziektekostenverzekeraar tot het sluiten van een overeenkomst. Zoals ik in
mijn antwoord op vraag 5 heb toegelicht, geldt voor de zorgverzekeraar een zorgplicht
en moet de zorgverzekeraar bij de contractering rekening houden met regionale omstandigheden.

Vraag 7

Kunt u deze vragen beantwoorden, vóór het Algemeen Overleg «Medisch zorglandschap,
Juiste zorg op de juiste plek, eigen bijdragen in de zorg, ziekenhuisfaillissementen,
Ambulancezorg/Acute zorg en Eerstelijnszorg» d.d. 14 januari 2021?

Antwoord 7

Ja.