Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Beckerman, Nijboer en Ploumen over mijn eerdere antwoorden op Kamervragen over een zinkgat in Kerkrade

Antwoord van Minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen 26 november
2020).

Vraag 1

Waarom ontwijkt u de eerdere vraag (vraag 4) wie aansprakelijk is voor de schade die
is opgetreden? Kunt u ons alsnog een antwoord geven op de vraag wie aansprakelijk
is voor de schade die is ontstaan? Is dit de gemeente, de aannemer of een andere partij?1

Antwoord 1

Ik heb in mijn brief1 van 13 oktober duidelijk aangegeven waar de aansprakelijkheid ligt in het geval dat
er schade zou ontstaan aan huizen van burgers ten gevolge van dit zinkgat. In dit
specifieke geval is het Waarborgfonds Mijnbouwschade voor dergelijke schade aansprakelijk.
Volgens de gemeente Kerkrade heeft het zinkgat op dit moment echter nog geen structurele
schade aan de omliggende woningen veroorzaakt.

Het Waarborgfonds Mijnbouwschade kan in het geval van mijnbouwschade alleen door natuurlijke
personen worden aangesproken. De door het zinkgat veroorzaakte schade aan het wegdek
kan door de gemeente Kerkrade niet verhaald worden op het fonds.

Zoals aangegeven in mijn brief2 van 8 september 2020 voert de gemeente Kerkrade een programma uit dat gericht is
op het lokaliseren en daarna saneren van historische schachten. Ik financier dit programma.
Tijdens de sanering van de schacht wordt gebruik gemaakt van zwaar materieel waardoor
wegdek en de inrichting van de straat kan beschadigen. De gemeente Kerkrade heeft
mij gevraagd of men de kosten van het herstel van het wegdek en de inrichting van
de straat kan meenemen in de kosten van de huidige sanering. Ik heb hiermee ingestemd.

Vraag 2

Hoe kan het Waarborgfonds Mijnbouwschade volgens u een rol spelen bij de schade ontstaan
doordat er aan een verborgen schacht is gewerkt, aangezien u in uw antwoord op de
eerdere vraag 2 stelt dat dit fonds kan worden aangesproken? Heeft u hier contact
over gehad met het Waarborgfonds? Zo ja, welke afspraken zijn er gemaakt? Zo nee,
bent u bereid dit alsnog te doen?

Antwoord 2

Het Waarborgfonds Mijnbouwschade is opgericht vanuit de Mijnbouwwet. Ik ben conform
de Mijnbouwwet de beheerder van dit fonds. De werkwijze van het fonds staat beschreven
in de artikelen 134 – 139 van de Mijnbouwwet.

De aansprakelijkheid voor de schade ten gevolge van het inzakken van een historische
schacht is conform de recente uitspraak3 van de Raad van State niet verjaard. Ik heb uw Kamer hierover per brief4 op 23 september 2020 geïnformeerd. Het mijnbouwbedrijf dat destijds de schacht onder
de huidige Franciscanerstraat in Kerkrade heeft aangelegd bestaat echter niet meer
en daarom is het Waarborgfonds Mijnbouwschade op grond van de Mijnbouwwet de partij
die kan worden aangesproken voor schade als gevolg van bodembeweging door aanleg of
exploitatie van een mijnbouwwerk door dat mijnbouwbedrijf.

Als de verzakking is veroorzaakt door een verwijtbare nalatigheid van de aannemer
dan zou de aannemer voor de ontstane schade aansprakelijk kunnen worden gesteld. Gemeente
Kerkrade heeft aangegeven dat er geen aanwijzingen zijn dat er sprake is geweest van
verwijtbaar handelen.

De gemeente Kerkrade heeft aangegeven dat er ten gevolge van de verzakking geen structurele
schade is opgetreden aan de nabij liggende panden. Mocht er alsnog schade ontstaan
dan kunnen bewoners zich bij mij melden omdat ik de beheerder ben van het Waarborgfonds.
Het is in principe niet nodig dat ik contact opneem of afspraken maak met het Waarborgfonds
want daar is op dit moment geen aanleiding toe.

Vraag 3

Kunt u aangeven welke risico’s er voor omwonenden zijn, aangezien wij u eerder vroegen
of de omwonenden op de hoogte zijn van eventuele risico's (vraag 5)?

Antwoord 3

Bij de opsporing en geplande sanering van een historische schacht worden de omwonenden
door de gemeente Kerkrade uitgebreid geïnformeerd over de achtergronden van de aanpak
van de historische schachten. Ook bij dit incident heeft de gemeente Kerkrade zich
ingespannen om haar inwoners nader te informeren over de verzakking en sanering. Als
opdrachtgever voor zowel het opsporen, onderzoeken en saneren van de schacht beschikt
de gemeente over informatie uit de eerste hand en verzorgt zij de hieraan verbonden
communicatie naar omwonenden.

Ik heb begrepen dat de gemeente richting de omwonenden tot nu toe vooral heeft gecommuniceerd
over de verzakking en de uitvoering van de sanering. De gemeente Kerkrade heeft aangegeven
dat ten behoeve van de algemene communicatie ook een informatieblad voor de bewoners
wordt gemaakt waarin nader wordt ingegaan op het bestaande risico ten gevolge van
de voormalige steenkolenwinning onder Kerkrade.

De gemeente Kerkrade kan daarbij gebruik maken van het onderzoek dat in de periode
2014 – 2016 in opdracht van de toenmalige Minister van Economische Zaken is uitgevoerd.
Uw Kamer is op 15 december 2016 per brief5 geïnformeerd over de resultaten van dit onderzoek, de bestaande risico’s van de voormalige
steenkolenwinning en de maatregelen die naar aanleiding hiervan samen met de regio
zijn genomen.

Vraag 4

Klopt het dat er ten tijde van het ongeluk toch 12 mensen woonden, gezien het feit
dat u in uw antwoord op vraag 7 aangeeft dat het pand naast het zinkgat onbewoond
was en inmiddels onbewoonbaar is verklaard?

Antwoord 4

Nee, het klopt niet dat er ten tijde van de verzakking mensen woonachtig waren in
dit pand. De gemeente Kerkrade heeft aangegeven dat het pand conform de gegevens uit
de gemeentelijke bevolkingsadministratie niet bewoond was. De gemeente heeft navraag
gedaan naar het gebruik van het pand. Er is gebleken dat het pand is verhuurd aan
een stichting die ten tijde van de verzakking het pand gebruikte als locatie voor
studiedoeleinden.

De gemeente heeft geconstateerd dat in de ochtend na de verzakking er tenminste 1
persoon in het pand aanwezig was. De gemeente Kerkrade heeft via een noodverordening
opgelegd dat het pand gedurende de sanering niet gebruikt mag worden.

Vraag 5

Wij vroegen u welke lessen er zijn geleerd (vraag 6), kunt u deze vraag inmiddels
beantwoorden?

Antwoord 5

De sanering van de schacht is nog steeds gaande. De gemeente Kerkrade verwacht dat
de sanering in juni 2021 zal worden afgerond. In mijn brief van

8 september 2020 heb ik aangegeven dat het lokaliseren van de schachten in twee stappen
plaatsvindt. In de eerste stap wordt met lichte apparatuur gezocht naar afwijkingen
in de bodem tot een diepte van vijf meter. Tijdens de tweede stap wordt de vermoedelijk
gelokaliseerde schacht ook daadwerkelijk aangeboord. Vervolgens wordt enige tijd na
het aanboren van de schacht de sanering aangevangen. Naar aanleiding van de verzakking
in de Franciscanerstraat heeft de gemeente Kerkrade nu besloten om het aanboren van
de schacht (de tweede stap) voortaan direct te combineren met de sanering van de schacht.
Op deze manier kan men adequaat reageren indien het aanboren van de schacht aanleiding
geeft tot een verzakking.

Zoals eerder aangegeven zal na de sanering van de schacht een overleg plaatsvinden
met de betrokken partijen. Tijdens dit overleg zal besproken worden welke verdere
lessen uit dit voorval geleerd kunnen worden.

Ik ben van mening dat met betrekking tot de na-ijlende effecten van de steenkoolwinning
in Limburg er met de regio duidelijk afspraken zijn gemaakt op basis waarvan adequate
maatregelen zijn en ook worden genomen. Over deze aanpak, de voortgang en de samenwerking
met de regio ben ik erg tevreden.