Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Van Aalst en Helder over de berichten ‘Nederlands vaardocument gebruikt bij grootschalige drugssmokkel’ en ‘Nederlandse schepen aan ketting in Italië door omstreden bootpaspoort’

Antwoord van Minister Van Nieuwenhuizen Wijbenga (Infrastructuur en Waterstaat), mede
namens de Minister van Justitie en Veiligheid (ontvangen 26 november 2020).

Vraag 1

Bent u op de hoogte dat het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) het
Internationaal Certificaat voor Pleziervaartuigen (ICP) uitgeeft aan internationale
drugsbendes?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Bent u het ermee eens dat Nederland hiermee grootschalige drugstransporten faciliteert
en we internationaal hiermee weer eens te kijk staan als narcostaat? Zo nee, waar
baseert u uw mening dan op?

Antwoord 2

Het ICP geeft een vaartuig niet het recht de Nederlandse vlag te voeren en geeft geen
nationaliteit aan het schip. Dat staat ook aangegeven op het ICP. Een pleziervaartuig
met alleen een ICP staat dus nergens officieel geregistreerd. Over de status van het
ICP zal ik nogmaals duidelijk communiceren naar de autoriteiten in de desbetreffende
landen. Ook waren bij de drugsvangsten van de politie die in Nieuwsuur aan de orde
kwamen ook schepen betrokken die geen ICP en ook niet een ander geldig Nederlands
document hadden.

Vraag 3

Zo ja, wat gaat u doen om hier een einde aan te maken?

Antwoord 3

Het ICP is bedoeld voor watersporters die met hun pleziervaartuig via de kust- en
binnenwateren naar andere landen willen varen. Uit signalen die van de politie zijn
ontvangen blijkt dat het ICP in sommige gevallen wordt gebruikt op een manier waarvoor
die niet is bedoeld. Naar aanleiding van deze signalen over misstanden ben ik sinds
mei van dit jaar met de bonden die het ICP afgeven (het Koninklijk Nederlands Watersportverbond
de Koninklijke Nederlandsche Motorboot Club) en de politie in overleg over een aanscherping
van de procedures. Ten eerste wil ik de controle van aanvragen door de bonden versterken
door extra informatie te laten meesturen, zoals foto’s van het vaartuig en het vaartuigidentificatienummer.
Daarnaast wil ik stoppen met de afgifte van ICP’s aan mensen die niet de Nederlandse
nationaliteit hebben en ook niet in Nederland gevestigd zijn. Het streven is een nieuw
convenant vanaf 1 januari 2021 in werking te laten treden waarin deze aanscherpingen
worden vastgelegd.

Vraag 4

Bent u het ermee eens dat het schandalig is hoe mensen- en drugssmokkelaars dankzij
het slappe optreden van deze regering onder Nederlandse vlag kunnen varen?

Antwoord 4

Schepen met een ICP varen niet onder Nederlandse vlag. Het ICP geeft een vaartuig
niet het recht de Nederlandse vlag te voeren en geeft geen nationaliteit aan het schip.
Dat staat ook aangegeven op het ICP.

Daarnaast vind ik het belangrijk om erop te wijzen dat Nieuwsuur zich mede baseert
op een signaal afkomstig van het Maritime Analysis and Operations Centre Narcotics
(MAOC-N). Nederland maakt samen met zes andere Europese landen deel uit van MAOC-N.
In die zin levert Nederland dus ook een goede bijdrage aan de gezamenlijke bestrijding
van trans-Atlantische drugssmokkel via onder andere de irreguliere vaart (plezierjachten,
zeilschepen e.d.).

Vraag 5

Bent u bereid stappen te nemen om te voorkomen dat de reputatie van Nederland nog
verder naar de bodem van de oceaan zinkt?

Antwoord 5

Zie antwoord op vraag 3 en 4.

Vraag 6

Bent u bekend met een rapport van de politie Midden-Nederland (2015) waarin wordt
gewaarschuwd dat het botenregistratiesysteem «aan alle kanten rammelt»? Zo ja, wat
is uw reactie hierop?

Antwoord 6

De discussie rond een botenregistratiesysteem staat los van het ICP. In 2015 heeft
het Landelijk Informatie en Expertise Centrum (LIEC) dit bestuurlijk signaal overgebracht
aan mij en de Minister van JenV. Het signaal constateerde onder meer het ontbreken
van een registratiesysteem voor pleziervaartuigen, behoudens het register voor snelle
motorboten. Tevens benoemde het signaal lacunes in dit registratiesysteem voor snelle
motorboten. Beide konden volgens het signaal leiden tot fraude en witwassen.

Het signaal is in de eerste plaats door mij aangegrepen om enkele verbeteringen door
te voeren in de bestaande registratie van snelle motorboten. De RDW heeft zijn bestanden
opgeschoond. Het Ministerie van IenW is op dit moment in overleg met de RDW om de
bestaande registratie van snelle motorboten te verbeteren.

Verbeterpunten betreffen met name de juridische verankering van de huidige registratie.

Er hebben naar aanleiding van dit signaal ook gesprekken plaatsgevonden tussen de
ministeries van IenW en JenV, en met ketenpartners zoals de politie, het OM, de Belastingdienst,
de RDW en met stakeholders zoals de HISWA. De gesprekken dienden om de problematiek
verder uit te diepen en te bezien of het wenselijk is de bestaande registratie van
snelle motorboten uit te breiden naar alle pleziervaartuigen, al dan niet in combinatie
met andere mogelijk te treffen maatregelen. Voor een besluit daarover is meer informatie
nodig over de aard en omvang van de problematiek. Die wordt in opdracht van het nieuwe
DG Ondermijning van het Ministerie van JenV nu eerst verder in kaart gebracht.

Vraag 7

Bent u het ermee eens dat er een duidelijk registratiesysteem moet komen, te beheren
door uw Ministerie van IenW zonder tussenpersonen, zodat er een eenduidig systeem
is dat landelijk beheerd wordt en waarop toezicht bestaat, zodat het voor criminelen
lastiger wordt om boten te kopen met zwart geld dat zo wordt witgewassen? Zo nee,
waarom niet?

Antwoord 7

Ieder registratiesysteem moet uiteraard goed, sluitend, eenduidig zijn, en het doel
kunnen dienen waarvoor het is bedoeld. De binnenvaartwetgeving, waarop ook de huidige
registratie van snelle motorboten is gebaseerd, is gericht op veilig scheepvaartverkeer.
Deze wetgeving leent zich naar mijn idee niet zonder meer voor het tegengaan van witwassen.
Ik zal de gesprekken met mijn ambtgenoot van JenV voortzetten om te bekijken of hierin
een passende oplossing kan worden gevonden. Daarbij zal ook een goede balans gevonden
moeten worden met betrekking tot administratieve lasten, met name met het oog op de
goedwillende watersporters die de overgrote meerderheid vormen.

Vraag 8

Zo ja, wat gaat u doen en per wanneer? Kunt u een tijdslijn opstellen en de Kamer
van de vorderingen periodiek op de hoogte houden? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 8

Wat het ICP betreft werk ik al enige tijd met de bonden die het ICP afgeven en de
politie aan aanscherping van de voorwaarden. Een nieuw convenant met de bonden die
het ICP afgeven is nagenoeg klaar. Het streven is deze vanaf 1 januari 2021 in werking
te laten treden waarin deze nieuwe werkwijze wordt vastgelegd.

Wat de eigendomsregistratie betreft zal ik de gesprekken met mijn ambtgenoot van JenV
voortzetten en de Kamer van de vorderingen op de hoogte te houden. Hoe de tijdlijn
voor eventuele maatregelen eruit ziet hangt ook af van de uitkomst van die gesprekken.

Vraag 9

Bent u bereid deze vragen te beantwoorden voor de begrotingsbehandeling van het Ministerie
van IenW en/of het Ministerie van J&V?

Antwoord 9

Dit is helaas niet gelukt.