Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Nijboer over mensen die in de problemen komen door hun belastingadviseur

Antwoord van Staatssecretaris Vijlbrief (Financiën – Fiscaliteit en Belastingdienst)
en Van Huffelen (Financiën, Toeslagen en Douane) (ontvangen 13 oktober 2020). Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 3128. Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 141.

Vraag 1

Bent u bekend met de uitzending van Kassa van 25 april 2020? 1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Klopt het dat de Belastingdienst in 2016 en 2017 150 belastingadviseurs in beeld had
die verkeerde aangiften indienden of zich bedienden van malafide praktijken?

Antwoord 2

In 2016 en 2017 had de Belastingdienst 100–150 belastingadviseurs in beeld waarbij
sprake was van aanwijzingen van malafide praktijken.

Vraag 3

Klopt het dat er 11.000 slachtoffers bekend zijn? Deelt u dat dit heel veel, te veel
persoonlijke drama’s kunnen zijn?

Antwoord 3

In 2016 is aan belastingplichtigen die gebruik maakten van de diensten van belastingadviseurs,
die zich mogelijk bezighielden met malafide praktijken, een vragenbrief gestuurd om
hun aangifte te beoordelen. In totaal hebben ongeveer 11.000 belastingplichtigen een
brief ontvangen. Het is niet bekend hoeveel mensen daadwerkelijk benadeeld zijn door
malafide belastingadviseurs. Dit is ook de reden dat ik geen antwoord kan geven op
de vraag om hoeveel mensen het gaat. Elk slachtoffer van malafide belastingadviespraktijken
is er één teveel.

Vraag 4

Hoeveel belastingadviseurs heeft de Belastingdienst op dit moment in beeld die mensen
in de problemen brengen door verkeerde aangiften? Hoeveel mensen zijn daarvan het
slachtoffer? Bent u bereid onderzoek te doen naar de omvang van het probleem?

Antwoord 4

Binnen de Belastingdienst bestaat permanent aandacht voor de totale groep van ongeveer
26.000 fiscaal dienstverleners, waaronder ook fiscaal dienstverleners die tekortschieten
in het naleven van fiscale wet- en regelgeving. De Belastingdienst heeft echter geen
overzicht van het aantal belastingadviseurs die mensen in problemen brengen door verkeerde
aangiften in te dienen. Ook is niet bekend hoeveel mensen hier het slachtoffer van
worden.

De Belastingdienst beschikt wel over de volgende gegevens. In de periode van 2014
tot 3 juli jl.2 heeft het CAF-team 218 casussen opgevoerd waarbij mogelijke systeemfraude in de inkomstenbelasting
en de betrokkenheid van belastingadviseurs centraal stond. 18 casussen zijn om diverse
redenen niet verder onderzocht. Van de overige 200 casussen zijn er rond de 20 waarvan
het onderzoek nog niet is afgerond.

De ongeveer 180 casussen waarvan het onderzoek is afgerond zijn onder te verdelen
in casussen waarbij er een strafrechtelijk onderzoek heeft plaatsgevonden bij één
of meerdere verdachten of casussen die niet in het strafrecht zijn betrokken. Bij
ruim 30 casussen heeft een strafrechtelijk onderzoek plaatsgevonden naar één of meerdere
verdachten. Voor zover bekend, is slechts in één van die casussen de verdachte, i.e.
de facilitator, door de rechtbank vrijgesproken. Bij acht casussen loopt de gerechtelijke
procedure nog. De overige casussen hebben tot een strafrechtelijke veroordeling van
de facilitator(s) geleid. Hierbij zijn in een aantal gevallen ook beroepsverboden
opgelegd.3

Van de ruim 140 casussen die niet in het strafrecht zijn betrokken, heeft er in 3
gevallen een knock-and-talk-gesprek4 plaatsgevonden met de betrokken facilitator(s) en in ongeveer de helft van de 140
gevallen ging het om een zogenoemde normoverdragend gesprek5. Bij de overige casussen heeft de Belastingdienst geen directe maatregelen getroffen
tegen de betrokken facilitators. In veel gevallen was de aandacht die op deze personen
werd gevestigd voldoende om ze te doen te stoppen met de ongeoorloofde praktijken.
Het corrigeren van de onjuiste aangiften van de klanten van deze facilitators werkte
hierbij als een katalysator. Meerdere facilitators hebben van de Belastingdienst een
brief ontvangen waarin werd vermeld dat voortzetting van het ongeoorloofde gedrag
zou kunnen leiden tot ernstige consequenties voor de persoon zelf. Daarbij kan worden
gedacht aan strafrechtelijk vervolging of het opleggen van een medepleegboete. Wel
is het voorgekomen dat individuele belastingplichtigen een boete opgelegd hebben gekregen
indien is geconstateerd dat zij verwijtbaar hebben gehandeld. Sinds 1 januari 2020
is het bovendien mogelijk geworden om onder omstandigheden een aan een facilitator
opgelegde medepleegboete openbaar te maken.

Omdat ik wil zorgen dat het niet zo kan zijn dat de facilitator niet (voldoende) wordt
aangepakt vind ik het tegelijkertijd belangrijk om alert te blijven op mogelijke problemen
en ontwikkelingen in de praktijk. Ik ben dan ook bereid om te onderzoeken of het bestaande
instrumentarium om op te treden tegen malafide belastingadviseurs toereikend is en
voldoende wordt ingezet. Daarbij zal ook nadrukkelijk aandacht zijn voor het feit
dat belastingadviseurs en andere fiscale intermediairs als zodanig geen wettelijk
gereguleerde beroepsgroep vormen, anders dan bijvoorbeeld accountants.

Vraag 5

Hoe kan voorkomen worden dat het beconnummer (registratienummer van belastingconsulenten
en administratiekantoren) gebruikt wordt door slechte belastingadviseurs?

Antwoord 5

Het beconnummer is alleen bedoeld als registratienummer voor de Belastingdienst, zodat
de Belastingdienst de belastingadviseur kan herkennen als hij van de faciliteiten
die voor deze doelgroep beschikbaar zijn gebruik wil maken. Het zegt niets over de
betrouwbaarheid of deskundigheid van een belastingconsulent of administratiekantoor.
Voor vragen, aangiftes, aanvragen en uitvraag van gegevens over een belastingplichtige
dient de belastingconsulent, afhankelijk van de handeling, in het bezit te zijn van
aanvullende gegevens van de belastingplichtige, certificaten en/of machtigingen.6 Met deze gegevens kan hij ook zonder een beconnummer frauduleuze handelingen verrichten.
Het niet verstrekken van een beconnummer, hoeft dan ook niet te voorkomen dat frauduleuze
handelingen door belastingadviseurs worden verricht. Indien van een belastingadviseur
bekend is dat hij frauduleus heeft gehandeld kan dat evenwel leiden tot het intrekken
van zijn (eerder verkregen) beconnummer.

Vraag 6

Hoe kan voorkomen worden dat bijvoorbeeld een belastingadviseur een DigiD van een
belastingplichtige gebruikt voor het indienen van de aangifte zoals in de uitzending
van Kassa naar voren kwam? Bent u bereid te onderzoeken hoe kan worden voorkomen dat
belastingadviseurs hiervan misbruik maken?

Antwoord 6

DigiD kent verschillende niveaus van betrouwbaarheid. Met DigiD niveau «basis» kan
met gebruikersnaam en wachtwoord toegang worden verkregen tot portalen van de Belastingdienst.
Met DigiD niveau «midden» (DigiD app/ sms-controle) of «substantieel» (ID check) wordt
gebruik gemaakt van meer-factor authenticatie. Een wachtwoord en gebruikersnaam zijn
gemakkelijk aan iemand door te geven, bijvoorbeeld aan de belastingconsulent. Met
meer-factor authenticatie is dit aanzienlijk moeilijker.

De Belastingdienst stimuleert burgers gebruik te maken van de DigiD-app. Burgers die
hulp willen of nodig hebben bij het doen van aangifte kunnen ook gebruik maken van
een machtiging die is aan te vragen via www.belastingdienst.nl.7 Ik zie op dit moment geen aanleiding om onderzoek te doen.

Vraag 7

Hoe kunnen belastingadviseurs meer verantwoordelijk worden gemaakt voor verkeerde
aangiftes? Bent u bereid belastingadviseurs net als in Duitsland aansprakelijk te
stellen als zij willens en wetens de boel flessen door het doen van verkeerde aangiftes?

Antwoord 7

Binnen het huidige rechtsbestel zijn er verschillende mogelijkheden om belastingadviseurs
verantwoordelijk te stellen voor verkeerde aangiftes, namelijk door middel van strafrechtelijke
vervolging of het opleggen van een bestuurlijke boete.

Het stelsel van vergrijp- en verzuimboetes voorziet sinds 1 juli 2009 in de mogelijkheid
om vergrijp- en verzuimboetes op te leggen aan anderen dan de belastingplichtige zelf,
zoals belastingadviseurs wegens feitelijk leidinggeven dan wel medeplegen. Sinds 1 januari
2014 is dit stelsel uitgebreid met de mogelijkheid een boete op te leggen wegens doen
plegen, medeplichtigheid en uitlokken. Dit ziet op situaties waarbij respectievelijk
de belastingplichtige zich niet bewust is geweest van de fraude, de belastingadviseur
slechts een ondergeschikte rol heeft vervuld en het geval waarbij het initiatief bij
de belastingadviseur heeft gelegen. Daarnaast kunnen sinds 1 januari van dit jaar
vergrijpboetes die zijn opgelegd aan personen die opzettelijk beroepsmatig belastingfraude
hebben medegepleegd openbaar worden gemaakt. Zoals aangegeven zal ik onderzoeken of
het bestaande instrumentarium toereikend is en voldoende wordt ingezet.

Vraag 8

Hoe kan het tuchtrecht voor belastingadviseurs versterkt worden, in het bijzonder
voor belastingadviseurs die niet zijn aangesloten bij een beroepsorganisatie? Bent
u bereid een verplicht tuchtrecht in te voeren?

Antwoord 8

Het beroep van belastingadviseur is niet wettelijk gereglementeerd, er is geen sprake
van bescherming van een beroepstitel of van een afbakening van taken die exclusief
aan belastingadviseurs toekomen. Bovendien is aansluiting bij een beroepsvereniging
niet verplicht om diensten als belastingadviseur aan te mogen bieden. Om deze redenen
ligt het invoeren van een wettelijk tuchtrecht dan ook niet voor de hand.

Alvorens te komen tot een wettelijke regeling van tuchtrecht voor een beroepsgroep,
zou eerst sprake moeten zijn van een duidelijk afgebakende groep van beroepsbeoefenaren,
voor wie een duidelijk en eenduidig normenkader geldt, met daarin onder meer gedragsregels,
dat bovendien breed draagvlak geniet binnen de beroepsgroep. Alvorens een vorm van
wettelijke beroepsregulering te overwegen, zal bovendien telkens bedacht moeten worden
welke belemmeringen hiervan uitgaan voor het vrije dienstenverkeer en in hoeverre
het middel proportioneel is in het licht van het daarmee beoogde doel.

Mijns inziens ligt het meer op de weg van de sector om te komen met initiatieven die
kunnen bijdragen aan het voorkomen van misstanden en het verbeteren van de kwaliteit.
De sector doet dit voor een belangrijk deel al, doordat privaatrechtelijke beroepsorganisaties
eigen systemen van registratie, keurmerken en vormen van tuchtrecht hebben ingericht.
Belastingadviseurs die zich daarbij aansluiten, kunnen zich afficheren door middel
van een beschermd keurmerk waaraan waarborgen ten aanzien van kwaliteit en integriteit
zijn verbonden. Klanten die diensten afnemen van zulke belastingadviseurs kunnen van
deze waarborgen profiteren.

Vraag 9 en 10

Hoe kan ervoor gezorgd worden dat belastingadviseurs een bepaald kennisniveau hebben?
Bent u bereid hieraan eisen te stellen, bijvoorbeeld aan het aanvragen en behoud van
een beconnummer?

Bent u bereid alsnog een VOG te verlangen voor het verstrekken van een beconnummer?

Antwoord 9 en 10

Het beconnummer dient slechts als een registratienummer voor de Belastingdienst, het
zegt niets over de deskundigheid of betrouwbaarheid van een belastingadviseur. Het
beconnummer dient dus ook niet als een kwaliteitskeurmerk. Daar «belastingadviseur»
geen bij wet beschermde titel is, is er geen rechtsbasis om wettelijke eisen te stellen
aan het opleidings- of kennisniveau van een belastingadviseur.

Ook het stellen van eisen aan het aanvragen en behoud van een beconnummer en het verplichtstellen
van een VOG acht ik niet passend. Hierdoor verwordt het beconnummer onbedoeld toch
tot een kwaliteitskeurmerk, dat iets impliceert over de deskundigheid en/of betrouwbaarheid
van de belastingadviseur. Hier is het beconnummer niet voor bedoeld. Bovendien past
het niet in de taken van de Belastingdienst om kwaliteitskeurmerken te verstrekken.
Zoals aangegeven zal ik onderzoeken of het bestaande instrumentarium toereikend is
en voldoende wordt ingezet.