Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Brenk over het artikel 'Strengere controle coronaregels in het OV'

Antwoord van Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer (Infrastructuur en Waterstaat)
(ontvangen 7 oktober 2020).

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Strengere controle coronaregels in het OV»?1

Antwoord 1

Ja, daar ben ik mee bekend.

Vraag 2, 3, 4

Hoe verhoudt het doel van de nieuwe campagne van OV-NL, namelijk het doen toenemen
van de bezettingsgraad van het openbaar vervoer tot 80%, zich tot de aanbeveling van
de overheid om zoveel mogelijk thuis te werken als het kan (wat overigens ook genoemd
wordt in het geactualiseerde OV-protocol)?2
3

Hoe verhoudt het genoemde doel zich tot het streven van de overheid de verspreiding
van het coronavirus zoveel mogelijk in te dammen?

Hoe verhoudt het genoemde doel zich tot het streven van de overheid om, waar mogelijk,
samenscholingen en mensenmassa’s te voorkomen?

Antwoord 2, 3, 4

In de periode tussen de door uw Kamer gestelde vragen en de beantwoording hebben zich
een aantal belangrijke ontwikkelingen voorgedaan. Zoals u wellicht hebt vernomen is
de gehele campagne van OV-NL op 25 september jl. door de sector tijdelijk stilgelegd4. Met de oplopende besmettingsaantallen is door de sectorpartijen geconstateerd dat
een oproep tot reizen (in welke vorm dan ook) nu niet gepast is. Ook is uw Kamer op
28 september geïnformeerd5 over nieuwe landelijke maatregelen die nodig zijn om de verspreiding van het virus
te voorkomen. Onderdeel hiervan is een oproep aan mensen om reisbewegingen zoveel
mogelijk te beperken.

De campagne riep mensen overigens niet op méér te gaan reizen of minder thuis te werken,
maar om bij reizen die zij moeten of willen maken weer vaker voor het OV te kiezen.
Het mijden van te grote drukte blijft daarbij een belangrijk uitgangspunt. De campagne
sluit aan op het besluit van het kabinet dat vanaf 1 juli in principe alle zitplaatsen
en aangewezen staanplaatsen in bus, trein, tram, metro en waddenveren weer beschikbaar
zijn. Er zijn afspraken gemaakt en maatregelen getroffen om verantwoord met het OV
te kunnen reizen, onder meer vastgelegd in het OV protocol «Verantwoord blijven reizen
in het openbaar vervoer». De doelstelling was overigens niet een bezettingsgraad van
80% van de OV-voertuigen, maar om 80% van het aantal reizigers te vervoeren dat vóór
corona met het OV reisden. Het voorkomen van drukte, goede spreiding over de dag en
het dragen van een niet-medisch mondkapje bleven daarbij de uitgangspunten.

Vraag 5

Is het genoemde doel van een toename tot 80% ook het doel van de regering?

Antwoord 5

Het streefgetal van de sector is bekend bij de regering. Het is een streven dat is
afgestemd met de decentrale overheden en het ministerie (opdrachtgevers van de ov-bedrijven)
in het NOVB (nationaal OV-beraad). Het uiteindelijke gezamenlijke doel is de verspreiding
van het virus zoveel mogelijk te voorkomen en verantwoord reizen mogelijk te maken
binnen de huidige adviezen van het kabinet, waarbij spreiding over de dag en het mijden
van de spits belangrijk blijft.

Vraag 6

Wat betekent een bezettingsgraad van 80% voor de door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid
en Milieu (RIVM) genoemde risicogroepen, zoals 70-plussers?

Antwoord 6

De adviezen van het RIVM voor kwetsbare groepen zijn ongewijzigd en blijven van toepassing.
Met het maatregelenpakket van 28 september jl. is de oproep aan alle mensen om reisbewegingen
zoveel mogelijk te beperken.

Vraag 7

Is een bezettingsgraad van 80% haalbaar als mensen zoveel mogelijk thuiswerken?

Antwoord 7

Zoals ook aangegeven bij de beantwoording van vraag 2 betrof het streven niet een
bezettingsgraad van 80% in het OV, maar was de ambitie om weer 80% van het aantal
reizigers van vóór corona te vervoeren. Met de oproep van 28 september om weer zoveel
mogelijk thuis te werken en zoveel mogelijk de reisbewegingen te beperken, is de doelstelling
van 80% van het aantal reizigers van voor Corona op dit moment niet reëel en wenselijk.
Daarom is de campagne op 25 september jl. stilgelegd.

Vraag 8

Draagt de overheid bij aan de genoemde campagne?

Antwoord 8

De campagne van de sector bestaat uit twee lagen. De eerste betreft de laag die inspeelt
op het gevoel van reiziger en door tv-commercials te laten zien dat het verantwoord
is om te reizen met het OV. De tweede laag bestaat uit de voorlichtende boodschap:
reizigers werden door online filmpjes en banners gewezen op de maatregelen die zij
zelf konden nemen (houd waar mogelijk zoveel mogelijk afstand, zet altijd een mondkapje
op, en vermijd drukte) en die de sector nam (bijvoorbeeld het extra schoonmaken van
voertuigen). Het Ministerie van IenW draagt financieel bij aan de tweede, informatieve
laag om reizigers er op te wijzen hoe verantwoord reizen mogelijk is en welke regels
gelden voor het gebruik maken van het OV.

Vraag 9

Is bij een bezetting van 80% de verplichting van het dragen van een mondkapje (samen
met maatregelen als geen handen schudden en hoesten in de elleboog) het risico om
corona op te lopen of verspreiden voldoende beperkt? Kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 9

Het is belangrijk dat er voldoende spreiding van het aantal reizigers over de dag
plaatsvindt en dat de maatregelen (zoals het dragen van een niet-medisch mondkapje)
goed worden nageleefd. Hiervoor zijn afspraken gemaakt met onderwijsinstellingen en
werkgevers over spreiding. Daarnaast is in het OV-protocol afgesproken hoe op een
veilige en verantwoorde manier met het OV gereisd kan worden.

Bij de beantwoording van vraag 1 heb ik een aantal recente ontwikkelingen geschetst.
Door de oplopende aantallen besmettingen is besloten de gehele campagne op 25 september
tijdelijk stil te leggen omdat die boodschap niet paste bij de oplopende besmettingsaantallen.
Vervolgens heeft het kabinet op 28 september besloten tot een aanvullend pakket maatregelen,
waaronder de oproep de reisbewegingen te beperken.

Vraag 10

Is het bij een streven naar 80% bezettingsgraad denkbaar om toch een reserveringssysteem
te ontwikkelen terwijl ook nog steeds wordt verzocht om zo veel mogelijk gespreid
te reizen?

Antwoord 10

Vervoerders monitoren de bezettingsgraad en nemen waar nodig maatregelen. Een reserveringssysteem
is geen onderdeel van deze maatregelen. Net als alle vervoerders vind ik het belangrijk
dat het openbaar vervoer goed toegankelijk is, ook voor bijvoorbeeld mensen met een
beperking of zonder mobiele telefoon.

Wel experimenteert NS met een (vrijwillige) aanmeldservice, een instrument waarin
samen met reizigers drukte kan worden voorkomen. Reizigers kunnen namelijk van te
voren zien hoe druk een trein wordt waardoor zij de keuze hebben om een trein eerder
of later te nemen als drukte verwacht wordt. NS heeft mij laten weten te onderzoeken
of deze (vrijwillige) aanmeldservice nog meer onder de aandacht gebracht kan worden
bij reizigers, waardoor op een klantvriendelijke manier gezamenlijk drukte kan worden
voorkomen zonder negatieve impact op de toegankelijkheid van het openbaar vervoer.

Vraag 11

Welke inspanningen worden verricht om de ventilatie in het openbaar vervoer te verbeteren?

Antwoord 11

Er zijn mij geen signalen bekend waaruit blijkt dat de ventilatie in het openbaar
vervoer niet voldoet. Indien blijkt dat de ventilatie niet voldoet en er niet verantwoord
gereisd kan worden, worden deze voertuigen niet ingezet. Zoals bijvoorbeeld bij de
buurtbus gedaan is, waarbij dan door de betrokken partijen wordt gezocht naar alternatieven
en oplossingen6. Of er worden andere maatregelen genomen, zoals bijvoorbeeld het achter in de bus
instappen en plaatsen van cabineschermen bij chauffeurs.