Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Van Nispen en Van der Staaij over de verjaringstermijn bij adoptie en het bewaren van adoptiedossiers

Antwoord van Minister Dekker (Rechtsbescherming) (ontvangen 5 oktober 2020).

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van de uitspraak van de rechtbank Den Haag dat de vorderingen
in een adoptiezaak tegen de Staat en Stichting Kind en Toekomst zijn verjaard?1, 2

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2, 3 en 4

Vindt u het eigenlijk terecht en wenselijk dat op grond van de huidige wet de verjaringstermijn
in zaken als deze begint te lopen op het moment dat het feit plaatsvindt, en de betrokkene
dus een baby dan wel een klein kind is en zelfs als je daar 20 jaar (de verjaringstermijn)
bij optelt de betrokkene nog steeds een leeftijd zal hebben waarop je je kunt afvragen
of de betrokkene dan al geacht kan worden alle feiten, omstandigheden en vragen voldoende
scherp voor ogen te hebben? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?

Deelt u de mening dat het belang van het slachtoffer in adoptiezaken zwaarder zou
moeten wegen dan het gegeven of de instelling die mogelijk gefraudeerd of van misstanden
weggekeken heeft rechtszekerheid heeft dat zij 20 jaar na de gebeurtenissen deze niet
meer tegengeworpen kan krijgen? Zo ja, bent u bereid te bekijken op welke manier dit
in de wet kan worden verankerd? Zo nee, waarom niet?

Bent u bereid te bezien of de verjaringstermijn bij illegale adopties, net als bij
enkele andere delicten tegen minderjarigen, pas kan gaan lopen nadat het slachtoffer
meerderjarig is geworden? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 2, 3 en 4

Ik kan mij kan voorstellen dat de betreffende uitspraak van de rechter inzake de verjaring
teleurstellend is, niet alleen voor de rechtszoekende, maar mogelijk ook voor andere
geadopteerden. Toch zijn absolute verjaringstermijnen van groot belang omdat deze
de rechtszekerheid dienen. De regels inzake verjaring vormen de neerslag van een belangenafweging
tussen enerzijds het belang van de schuldeiser om een hem toekomende vordering geldend
te kunnen maken en anderzijds het belang van de schuldenaar om niet tot in lengte
van jaren met een rechtsvordering te worden geconfronteerd. Dit is temeer van belang
omdat na verloop van tijd de feiten en omstandigheden waarop het vermeend onrechtmatig
handelen betrekking heeft niet meer goed zijn te achterhalen noch in juridische zin
zijn vast te stellen. Dit neemt niet weg dat ik het belangrijk vind meer zicht te
krijgen op de mogelijke misstanden die zich in het verleden omtrent interlandelijke
adoptie hebben voorgedaan. Daarom heb ik vorig jaar de Commissie Onderzoek Interlandelijke
Adoptie in het verleden (COIA) ingesteld, die daarnaar onderzoek uitvoert. Het eindrapport
van de COIA verwacht ik begin volgend jaar.

Vraag 5

Klopt het dat de werkzaamheden van Stichting Kind en Toekomst binnenkort overgeheveld
worden naar een andere stichting (Anewway)? Is verzekerd dat alle oude gegevens en
dossiers goed en zorgvuldig overgedragen worden en bewaard zullen blijven?

Antwoord 5

Stichting Kind en Toekomst heeft een vergunning om te mogen bemiddelen bij interlandelijke
adoptie tot 1 oktober 2020 en heeft besloten geen nieuwe vergunning aan te vragen.
De stichting blijft echter in stand. De adoptiedossiers blijven in het beheer van
deze stichting zodat de verplichtingen die daarop rusten door de stichting kunnen
worden voortgezet. Dit gaat bijvoorbeeld om dossierinzage op verzoek van een geadopteerde,
maar ook om de rapportages die conform de Wet opneming buitenlandse kinderen ter adoptie
(Wobka) dienen te worden opgesteld om het land van herkomst op de hoogte te houden
van het verloop van de plaatsing in het adoptiegezin. Mocht de stichting in de toekomst
worden opgeheven dan zal de Centrale autoriteit internationale kinderaangelegenheden
(Ca) ervoor zorgdragen dat de dossiers op een centrale plek worden gearchiveerd en
alle verantwoordelijkheden daaromtrent overnemen, zoals reeds is gebeurd met vergunninghouders
die in het verleden zijn opgeheven.

Vraag 6

Op welke wijze is inmiddels uitvoering gegeven aan de motie-Langkamp/Van der Staaij,
waarin geregeld is dat vergunninghouders hun dossiers 100 jaar moeten bewaren? Is
dit inmiddels staande praktijk? Zo ja, hoe is geregeld dat dossiers bewaard blijven
als een vergunninghouder zijn bezigheden stopt of overdraagt aan een andere vergunninghouder?3

Antwoord 6

De bewaartermijn zoals voorgeschreven in de Wobka bedraagt op dit moment tenminste
dertig jaar. Verlenging van de bewaartermijn tot 100 jaar vergt derhalve aanpassing
van de Wobka. Zoals ik uw Kamer bij brief van 30 juni jongstleden heb geïnformeerd,
streef ik ernaar dit wetsontwerp in consultatie te brengen voor het einde van 2020.4 In de praktijk houden vergunninghouders zich aan een bewaartermijn van tenminste
50 jaar, conform hetgeen gesteld in het Europees Verdrag inzake de adoptie van kinderen
en het kwaliteitskader voor vergunninghouders. Zoals ik in de beantwoording van vraag 5
heb aangegeven, neemt de Ca het beheer van de dossiers over als een vergunninghouder
stopt met zijn bezigheden of deze overdraagt.