Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Baudet over het bericht dat de president van de Verenigde Staten de banden met de WHO verbreekt

Antwoord van Minister Kaag (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) (ontvangen
3 juli 2020).

Vraag 1

Bent u ermee bekend dat de president van de Verenigde Staten heeft aangekondigd de
banden met de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) te verbreken?1

Antwoord 1

Ja, ik ben bekend met de berichtgeving.

Vraag 3

Bent u het ermee eens dat de WHO zich zou moeten opstellen als een onafhankelijke
organisatie en dus ook betrouwbare informatie die niet in lijn is met de informatie
van de Chinese overheid deugdelijk zou moeten onderzoeken?

Antwoord 3

Ja. Dit is ook conform de taken die de WHO heeft in het kader van de Internationale
Gezondheidsregeling (IHR). De WHO is hierbij wel afhankelijk van de medewerking van
de lidstaten.

Vraag 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 en 12

Hoe beoordeelt u dat de WHO begin december 2019 betrouwbare informatie omtrent de
verspreiding van het nieuwe coronavirus in Wuhan zou hebben genegeerd, omdat die informatie
niet in lijn was met de officiële informatie van de Chinese overheid?

Kunt u bevestigen dat de Taiwanese autoriteiten de WHO er al op 31 december 2019 over
hebben geïnformeerd dat het nieuwe virus van mens op mens overdraagbaar zou zijn?
Hoe beoordeelt u het dat de WHO deze informatie, vermoedelijk om politieke redenen,
niet met de rest van de wereld heeft gedeeld?

Wat vindt u ervan dat de WHO op 14 januari 2020 heeft beweerd dat het nieuwe coronavirus
niet van mens op mens overdraagbaar zou zijn, terwijl Taiwan al eerder melding had
gedaan van het tegendeel?

Klopt het dat landen op grond van internationale gezondheidsrichtlijnen een risico
op een gezondheidsnoodtoestand binnen 24 uur moeten rapporteren? Zo ja, hoe beoordeelt
u dat China pas op 31 december 2019 melding deed van het nieuwe coronavirus, terwijl
het daar al weken eerder van op de hoogte zou zijn geweest?

Wat vindt u ervan dat de WHO onder druk van China (d.d. 21 januari 2020) op 22 januari
2020 heeft verklaard dat het nieuwe coronavirus niet zou moeten worden beschouwd als
een noodtoestand?

Wat vindt u ervan dat de WHO op 28 januari 2020 vol lof sprak over de «transparante»
aanpak van het coronavirus door China, terwijl toen al voor de WHO bekend was dat
China censuurmaatregelen had opgelegd aan artsen en instituties omtrent de publicatie
van informatie over het virus?

Hoe beoordeelt u dat de WHO veel lof had voor de reisbeperkingen die China had opgelegd
om verspreiding van het virus tegen te gaan, maar tegelijkertijd kritiek had op het
Amerikaanse besluit om reizen vanuit China te beperken?

Wat vindt u ervan dat de WHO onder druk van China andere landen zou hebben opgeroepen
om vooral geen beperkingen op te leggen voor vluchten uit China?

Erkent u dat de WHO grote steken heeft laten vallen omtrent het coronavirus en dat
er aanwijzingen zijn dat de WHO vooral in het belang van China gehandeld heeft?

Antwoord 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 en 12

Nederland steunt een onafhankelijke evaluatie van de internationale corona response,
inclusief het handelen van de WHO, op een daarvoor geëigend moment wanneer de situatie
onder controle is. Een oproep tot dit onderzoek is vastgelegd in een resolutie, die
op 19 mei jl. door de World Health Assembly is aangenomen op initiatief van de EU,
en ondersteund door 146 landen, inclusief China. De evaluatie zal het internationale
handelen ten aanzien van de COVID-19 pandemie nader bekijken. Hieruit zullen lessen
getrokken worden over de werkwijze van de WHO en lidstaten. Een dergelijke evaluatie
is standaard beleid van de WHO aangaande gezondheidscrises. Het kabinet vindt het
belangrijk dat de feiten in een onafhankelijk onderzoek, met gebruikmaking van de
juiste en onafhankelijke expertise, worden beoordeeld en vindt het niet wenselijk
hier nu op vooruit te lopen.

Er is onlangs een eerste interim- rapport over de COVID-response gepubliceerd van
de hand van het Independent Oversight and Advisory Committee (IOAC) van het WHO Health Emergencies Programme. Het IOAC stelt dat de WHO volgens
de Internationale Gezondheidsregeling (IHR) heeft gehandeld in reactie op COVID-19
uitbraak. Het IOAC stelt verder dat nader onderzoek naar het handelen van de WHO nuttig
kan zijn, maar waarschuwt ervoor dat dit niet gedaan moet worden midden in de strijd
tegen de pandemie. Dit kan slagkracht van de WHO in de COVID-19 crisis ernstig verstoren.
Het kabinet sluit zich hierbij aan en is van mening dat de focus nu moet blijven op
het bestrijden van het virus, waar de WHO een essentiële coördinerende rol in speelt.

Nederland steunt de WHO in de strijd tegen het virus, onder andere door de eerder
bekendgemaakte extra bijdrage aan de organisatie (Kamerstuk 33 625, nr. 293), en zal zich samen met EU-lidstaten ervoor blijven inzetten dat de rol van de WHO
en het multilaterale systeem gewaarborgd blijft tijdens deze mondiale gezondheidscrisis.

Vraag 11

Hoe beoordeelt u de beschuldigingen van diverse Afrikaanse landen aan het adres van
China, over discriminatie van Afrikanen in China bij de aanpak van het coronavirus?

Antwoord 11

Het kabinet heeft kennisgenomen van zorgwekkende berichten over de bejegening van
Afrikanen en andere buitenlanders in China bij de aanpak van het coronavirus aldaar,
en constateert dat verschillende Afrikaanse overheden en anderen, waaronder de EU,
zich hierover richting de Chinese overheid hebben uitgesproken. Het kabinet keurt
discriminatie in alle gevallen af.

Vraag 13

Hoeveel Nederlands belastinggeld gaat er jaarlijks naar de WHO? Aan de hand waarvan
wordt de hoogte van dit bedrag door de regering bepaald?

Antwoord 13

In 2019 is er vanuit het budget voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
EUR 24,5 miljoen bijgedragen aan de WHO. Voor 2020 is deze bijdrage EUR 34,5 miljoen.
De verhoging ten opzichte van 2019 is gerelateerd aan de extra bijdragen die de organisatie
zal ontvangen voor de COVID-19 response, inclusief de EUR 7,5 miljoen waarover uw
Kamer eerder geïnformeerd is (Kamerstuk 33 625, nr. 293). Bijdragen aan VN-organisaties, waaronder de WHO, worden bepaald aan de hand van
Nederlandse beleidsprioriteiten, en de appreciatie van het kabinet van het functioneren
van de organisaties.

Daarnaast financiert het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport het werk
van de WHO met een jaarlijks bedrag van ongeveer EUR 3,9 mln.; een deel hiervan gaat
naar samenwerking met het Europese regio-kantoor en Nederlandse kennisinstituten.

Vraag 14 en 15

Steunt Nederland de WHO onvoorwaardelijk? Zo nee, welke voorwaarden zijn verbonden
aan de Nederlandse steun voor de WHO?

Bent u bereid de Nederlandse steun aan de WHO op te schorten, totdat na onafhankelijk
onderzoek is komen vast te staan dat de WHO onafhankelijk en betrouwbaar functioneert?

Antwoord 14 en 15

Het kabinet acht het van groot belang voor de bestrijding van de pandemie dat de WHO
haar cruciale werk blijft voortzetten, en wacht de bevindingen van de onafhankelijke
evaluatie af. Indien er aantoonbaar bewijs is over ernstige misstanden of het niet
functioneren van een VN-organisatie kan het kabinet (de hoogte van) haar bijdragen
aan deze organisatie heroverwegen of (al dan niet tijdelijk) opschorten.