Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Peters over het verdiepend onderzoek naar ‘inzicht in besteding jeugdhulpmiddelen’

Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 10 juni
2020)

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van de reactie van de Branches Gespecialiseerde Zorg voor Jeugd
(BGZJ) op het verdiepend onderzoek naar «inzicht in besteding jeugdhulpmiddelen»?1

Antwoord 1

Ja

Vraag 2 en 3

Klopt het dat de BGZJ als deelnemer van de begeleidingsgroep meerdere keren bezwaren
kenbaar heeft gemaakt omtrent de (door hen ervaren) beperkte breedte en diepgang van
het onderzoek? Zo ja, hoe is met deze bezwaren omgegaan?

Wat is uw reactie op de bezwaren van de BGJZ op de opzet (breedte en diepgang) van
het onderzoek?

Antwoord 2 en 3

De insteek voor dit onderzoek was om dit onder een beperkt aantal gemeenten en aanbieders
te doen. Het onderzoek is nadrukkelijk niet bedoeld als representatief onderzoek.
Dit was ook op die manier verwoord in de offerte-aanvraag voor dit onderzoek. In een
bijeenkomst van de begeleidingscommissie is door de BGZJ de representativiteit van
het onderzoek ter discussie gesteld. Vastgesteld is destijds dat dit nooit het doel
van het onderzoek is geweest.

In de aanbiedingsbrief bij het onderzoek heb ik uw Kamer laten weten dat het onderzoek
meer inzicht geeft in hoe het jeugdbudget wordt uitgegeven, hoe de zorguitgaven zijn
verdeeld over de verschillende typen zorg en de verhouding tussen de gemeenten en
aanbieders. Tegelijkertijd moet ik, net als de BGZJ, constateren dat dit onderzoek
ook vragen onbeantwoord laat. Dit heeft verschillende oorzaken waaronder de beschikbaarheid
van data van gemeenten en aanbieders.

Vraag 4

Bent u bereid om samen met BGJZ in overleg te treden over hoe in het vervolgonderzoek
naar de noodzaak van extra structurele middelen voor de jeugdhulp aan de bezwaren
van BGJZ tegemoet getreden kan worden? Zo ja, kunt u toezeggen de Kamer vervolgens
te informeren of, en zo ja, op welke wijze aan deze bezwaren tegemoet is gekomen?

Antwoord 4

Een belangrijke voorwaarde voor het onderzoek naar de noodzaak van extra structurele
middelen voor de jeugdhulp is dat dit onderzoek representatief is. Daarmee wordt het
punt van representativiteit van de BGZJ ondervangen.

De opzet van het vervolgonderzoek naar de noodzaak van extra structurele middelen
is met de BGZJ gedeeld in een bestuurlijk overleg. Naar aanleiding hiervan heeft de
BGZJ geen inhoudelijke punten gedeeld. De BGZJ zal, net als bij het onderzoek «inzicht
in besteding jeugdhulpmiddelen» bij het vervolgonderzoek betrokken worden.

Vraag 5

Bent u van plan om, conform het advies van de onderzoekers, de resultaten van dit
onderzoek mee te nemen in het recent ingestelde Expertiseteam reikwijdte jeugdhulpplicht,
met als doel om gemeenten kaders mee te geven om te sturen op zorgomvang vanuit het
perspectief van maatschappelijke normen en kosten? Zo ja, op welke wijze gaat u aan
dit advies gehoor geven?

Antwoord 5

De VNG zal als opdrachtgever richting het expertiseteam de resultaten van het onderzoek
van KPMG met hen delen en bespreken.

Vraag 6

Bent u van plan om de aanbeveling van de onderzoekers van KPMG te volgen dat in het
vervolgonderzoek alleen gebruik moet worden gemaakt van data op cliëntniveau voor
de jaren met de hoogste kwaliteit (2018/2019)?

Antwoord 6

Het is aan de onderzoeksbureaus die een offerte hebben ingediend overgelaten van welke
data zij gebruik willen maken. Daarbij is in de offerte-aanvraag wel expliciet opgenomen
dat ze in de offerte moeten ingaan op de vraag welke informatie/data nodig is voor
de onderzoeksaanpak die zij kiezen en of deze beschikbaar is. Daarbij moest ook benoemd
worden voor welke jaren er data gebruikt wordt.

Inmiddels zijn de offertes beoordeeld en is bekend dat het onderzoeksbureau AEF dit
onderzoek gaat uitvoeren. De aanpak die zij hebben gekozen is te vinden in bijgevoegd
plan van aanpak2. Waar het nodig is om data op cliëntniveau te verzamelen zullen zij bij voorkeur
gebruik maken van de microdata van het CBS. Ze kijken binnen het onderzoek naar de
jaren 2015–2019, waarbij bij de interpretatie rekening gehouden zal worden met eventuele
datakwaliteitsissues in eerdere jaren.

Vraag 7

Bent u van plan om, ook conform de aanbevelingen van de onderzoekers, de onderzoeksvragen
van het vervolgonderzoek te beperken tot het bepalen van kostenspreiding (door cliëntstromen
te volgen), het bepalen van effectiviteit van werkwijzen (kwaliteit versus kosten)
en het identificeren van best practices?

Antwoord 7

Het is aan de onderzoeksbureaus die een offerte hebben ingediend overgelaten op welke
manier zij het vervolgonderzoek willen aanpakken. Inmiddels is bekend dat onderzoeksbureau
AEF dit onderzoek gaat uitvoeren. In hun aanpak zitten zeker elementen van de aanbevelingen
verwerkt. Het is echter wel zo dat ik hen heb gevraagd antwoord te geven op de volgende
hoofdvragen:

Hoeveel budget hebben gemeenten structureel nodig voor een doelmatige en doeltreffende
uitvoering van de huidige Jeugdwet, binnen de context van de transformatiedoelen van
de Jeugdwet?

Welke (budgettaire) maatregelen kunnen worden genomen om te bereiken dat gemeenten
de Jeugdwet doelmatig en doeltreffend uitvoeren?

Gegeven de uitkomst van vraag3, zijn er structureel extra middelen nodig ten opzichte van het huidige budget, en
zo ja in welke mate, gegeven een doelmatige en doeltreffende uitvoering van de Jeugdwet?

Welke aanpassingen in de Jeugdwet/jeugdstelsel kunnen bijdragen aan een beperking
van de uitgaven vanuit de Jeugdwet?

Deze hoofdvragen heb ik eerder ook met u gedeeld4.

Vraag 8

Indien uw antwoord op de twee bovenstaande vragen bevestigend is, hoe waarborgt u
dan dat het vervolgonderzoek daadwerkelijk een «follow the money»-onderzoek wordt
waaruit heel helder duidelijk wordt waar gemeentelijk jeugdzorggeld daadwerkelijk
heen gaat?

Antwoord 8

Het vervolgonderzoek heeft tot doel om te bepalen of, en zo ja in welke mate, er structureel
extra middelen nodig zijn voor jeugd. Het heeft dus niet als doel om een «follow the
money»-onderzoek te worden.

Vraag 9

Wat was in dit onderzoek de gemiddelde uitgavenstijging tussen 2016 en 2018 als daarbij
wel gecorrigeerd was voor prijsindexatie? Wat is de toename in de gemiddelde prijs
per cliënt in deze periode als er gecorrigeerd wordt voor prijsindexatie?

Antwoord 9

Het onderzoek laat zien dat over het totaal van de negen onderzochte gemeenten de
stijging van de uitgaven aan jeugdhulp over 2016–2018 ca. 21% bedraagt. Het onderzoek
benoemt daarnaast dat de stijging in de prijsindex van het CPB 3,1% bedraagt. De gemiddelde
uitgavenstijging is daarmee ca. 18%.

De gemiddelde uitgaven per cliënt zijn, voor de deelnemende gemeenten samengenomen,
tussen 2016 en 2018 toegenomen met 13%. Gecorrigeerd voor de prijsindexatie is de
gemiddelde toename ca. 10%. De stijging in gemiddelde uitgaven per cliënt betreft
een lagere factor dan de 18% als verklaring van de toename in de totale uitgaven,
omdat er ook andere verklaringen zijn die de toename in uitgaven verklaren (zoals
bijvoorbeeld de toename van het aantal cliënten).

Vraag 10

Hoe verklaart u dat er meer inzet is gekomen van duurder personeel (onder andere door
personeel niet in loondienst)? Welk deel van de gestegen kosten wordt hierdoor veroorzaakt?

Antwoord 10

De uitgavenstijging bij de onderzochte gemeenten is voor de periode 2016–2018 20,8%.
Van deze stijging wordt 1,3% verklaard door extra kosten aan personeel niet in loondienst
en 4,3% met meer of duurdere inzet van personeel in loondienst. Deze laatste stijging
wordt door de onderzoekers verklaard door zowel toenemende complexiteit, langere duur
van trajecten als duurder personeel.

Aanbieders benoemen in het onderzoek zelf de volgende oorzaken voor de hogere personeelskosten:

Intensievere en soms langere hulp bij complexe problematiek en beperkingen bij het
afschalen;

Een toename in de overheadactiviteiten betreffende activiteiten die niet behoren tot
het primaire proces (onder andere backoffice) en indirecte tijd van medewerkers in
het primaire proces gekoppeld aan coördinatie en regeltaken door grote verschillen
in uitvoeringsvarianten en werkwijzen bij gemeenten, (regionale) veranderingen hierin
en toegenomen verantwoordingseisen;

cao-stijgingen en extra vergoedingen die geboden worden om genoeg personeel te werven
in regio’s met personeelsproblematiek;

duurdere kortdurende personeelscontracten die aanbieders aangaan (PNIL) bij een toename
van cliënten door onzekerheid in toekomstige inkomsten vanuit gemeenten.

Vraag 11

Op welke wijze zal in het vervolgonderzoek naar de noodzaak van extra structurele
middelen voor de jeugdhulp omgegaan worden met de (data)beperkingen als gevolg van
het feit dat gemeentelijke data uit

andere bronnen dan de data van de aanbieders komen en daarom niet altijd goed vergelijkbaar
zijn?

Antwoord 11

Het is aan de onderzoeksbureaus die een offerte hebben ingediend overgelaten op welke
manier datavergelijking een rol zal spelen. In het offerteverzoek is aangegeven dat
onderzoeksbureaus inzicht dienen te bieden in de voordelen en beperkingen van de dor
hen gekozen methode en daarbij rekening te houden met de wijze van dataverzameling.
AEF heeft daarbij voor een aanpak gekozen waarbij verschillende methoden en bronnen
gecombineerd worden om tot een betrouwbaar resultaat te komen. Voor gegevens over
aantallen cliënten zullen daarbij de data van CBS een belangrijke bron zijn. Ook voert
AEF een dieptestudie uit bij verschillende gemeenten en aanbieders, en worden de resultaten
hieruit breed getoetst in een uitvraag onder gemeenten en aanbieders. Daarmee kunnen
ze eventuele discrepanties identificeren en duiden.

Vraag 12

Wat bedoelt u met de opmerking dat er uit het onderzoek naar de ontwikkeling van verschillende
jeugdhulpvormen wel een beeld komt voor dyslexie en dat dit nog apart wordt onderzocht?5

Antwoord 12

Uit dit onderzoek blijkt dat de uitgaven aan dyslexie gemiddeld 2% van de uitgave
aan zorg in natura bedragen en dat dit aandeel iets is gedaald (bij de negen onderzochte
gemeenten). In de beantwoording van uw Kamervragen op 16 juli 2019 heb ik aangegeven
dat ik beter zicht wil krijgen op de verwijzingspercentages voor vergoede dyslexiezorg.
Op dit moment wordt er daarom, naast het uitgevoerde onderzoek naar inzicht in besteding
jeugdhulpmiddelen, apart onderzoek uitgevoerd. Voor de zomer informeer ik u over de
resultaten van dit onderzoek.