Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Van den Berg en Van Dam over het bericht 'Wéér twee gsm-masten in brand, terrorismebestrijder bezorgd'

Antwoord van Staatssecretaris Keijzer (Economische Zaken en Klimaat), mede namens
de Minister van Justitie en Veiligheid (ontvangen 5 juni 2020).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Wéér twee gsm-masten in brand, terrorismebestrijder
bezorgd»?1

Antwoord 1

Ja, hier hebben wij kennis van genomen.

Vraag 2

Is de veiligheid van omwonenden van de zendmasten op enig moment in het geding geweest?

Antwoord 2

Brandstichting brengt naast de economische schade ook evident risico’s met zich mee
voor personen, wanneer de kans bestaat dat de brand overslaat van de zendmast of antenne-installatie
naar omliggende bebouwing. Deze incidenten zijn dan ook volstrekt onacceptabel.

De veiligheid van omwonenden is voor zover bekend niet in het geding geweest in de
gevallen van (poging tot) brandstichting tot nu toe. Ook hebben zich voor zover bekend
geen persoonlijke ongevallen voorgedaan.

In het volgende antwoord gaan wij verder in op risico’s die kunnen ontstaan door mogelijk
verminderde beschikbaarheid van het mobiele netwerk en mogelijke gevolgen voor de
bereikbaarheid van 1-1-2.

Vraag 3

Hebben de branden gevolgen gehad voor de mobiele bereikbaarheid in de regio, waaronder
de bereikbaarheid van alarmnummer 112?

Antwoord 3

Het alarmnummer 1-1-2 is zowel via vaste- als mobiele netwerken bereikbaar. Ten minste
één brand heeft mogelijk impact gehad op de bereikbaarheid van 1-1-2. Deze situatie
heeft voor zover bekend niet geleid tot persoonlijke ongevallen.

Vraag 4

Hoe groot is de schade aan beide zendmasten? Wanneer is deze naar verwachting verholpen?
Welke kosten zijn hiermee gemoeid?

Antwoord 4

De schade varieert sterk tussen de verschillende incidenten, waardoor geen eenduidig
algemeen antwoord is te geven ten aanzien van hersteltermijnen of economische schade.
Vast staat wel dat de schade aanzienlijk is.

Vraag 5

Zijn u naast de branden in de zendmasten in bovengenoemde plaats en die in Nuenen
en Liessel nog andere incidenten bij zendmasten en 5G-infrastructuur bekend?

Antwoord 5

Ja, naast de branden in de zendmasten in Oudenbosch en die in Nuenen en Liessel zijn
er nog andere incidenten bij zendmasten bekend. Er zijn geen incidenten bekend met
5G-antennes. Op het moment van schrijven is sprake van 29 door de politie geregistreerde
incidenten van brandstichting. Daarnaast zijn diverse incidenten bekend van overige
vormen van vandalisme, die niet met zekerheid zijn te verbinden aan de geregistreerde
incidenten, bijvoorbeeld omdat niet vast staat of het motief vandalisme of diefstal
was.

Vraag 6

Kunt u bevestigen dat in alle gevallen sprake is van (het vermoeden van) brandstichting?
Is uw indruk dat het hier gaat om activisme tegen 5G? Hoezeer is dergelijk activisme
bij de autoriteiten in beeld? Is er een link met vermeende complottheorieën rond het
Coronavirus? Is er een verband met soortgelijke brandstichtingen zoals bijvoorbeeld
in het Verenigd Koninkrijk?

Antwoord 6

De afgelopen weken hebben er verschillende incidenten plaats gevonden rondom zendmasten
in Nederland. De incidenten variëren van sabotage tot brandstichting. Ook in andere
Europese landen vinden brandstichtingen en sabotageacties plaats. Protesten tegen
zendmasten en zorgen van burgers om straling zijn niet nieuw, maar het heeft nog niet
eerder geleid tot extremistische protestacties in de vorm van de sabotage en brandstichting
zoals in de afgelopen weken.

Door de er anti-5G- en anti-overheidsbewegingen doen verschillende complottheorieën
de ronde, onder andere over een veronderstelde relatie tussen 5G-netwerken en de verspreiding
van COVID-19. Het is voorstelbaar dat het plotselinge geweld mede is geïnstigeerd
door complotdenkers met als doel de Nederlandse bevolking te «beschermen» tegen de
– in hun ogen gevaarlijke – overheid. Mogelijk spelen verveling en frustratie gekoppeld
aan gedwongen thuiszitten een rol. De politie doet onderzoek naar de verdachten en
hun motieven. Of en in hoeverre er een verband is met soortgelijke brandstichtingen
in het buitenland is onderwerp van het lopende onderzoek.

Vraag 7

Hoe gemakkelijk is het om schade toe te brengen aan zendmasten en andere onderdelen
van de 5G-infrastructuur? Wie is primair verantwoordelijk voor de beveiliging?

Antwoord 7

Omdat brandstichting in zendmasten tot enkele weken geleden niet in Nederland voorkwam
zijn zendmasten hier tot heden niet specifiek tegen beveiligd.

Bovendien staan zendmasten in het buitengebied afgelegen. De eigenaren van de betreffende
grond, zendmasten en (telecom)infrastructuur zijn primair verantwoordelijk voor de
beveiliging. Dit kan soms een exploitant van masten zijn, en soms de mobiele operator
zelf.

Vraag 8

Zijn deze incidenten voor u reden om, in samenspraak met telecomproviders, de Nationaal
Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) en andere betrokken partijen
(bijvoorbeeld gemeenten) de kwetsbaarheid en beveiliging van zendmasten en 5G-infrastructuur
opnieuw tegen het licht te houden en (extra) maatregelen te overwegen? Bijvoorbeeld
vanwege het «copycat-effect»?

Antwoord 8

Het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) staat in nauw overleg met de
sector, het Ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) en de politie om te bezien
in hoeverre aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn. Het is op dit moment te vroeg
om in te gaan op specifieke beveiligingsmaatregelen.

Vraag 9

Is uw indruk dat gemeenten voldoende klaar zijn voor de uitrol van 5G in Nederland,
ook waar het gaat om het veiligheidsvraagstuk?

Antwoord 9

Ja, bijvoorbeeld VodafoneZiggo biedt sinds 28 april jl. 5G aan in de helft van Nederland
en belooft eind juli landelijke dekking te hebben. Om ook de verdere uitrol van 5G
in de komende jaren soepel te laten verlopen en gemeenten daarop voor te bereiden,
voert EZK specifiek beleid gericht op ondersteuning van gemeenten. Veel van deze acties
vloeien voort uit het Actieplan Digitale Connectiviteit2, maar daaraan worden naar behoefte ook nieuwe acties toegevoegd. Zo is EZK in het
najaar van 2019 het gesprek aangegaan met meer dan 200 gemeenten en provincies over
de uitdagingen rondom de uitrol van nieuwe telecommunicatienetwerken waaronder 5G
door middel van zeven regionale gesprekstafels. Het antennebureau vernieuwt dit jaar
haar modelverordening lokaal antennebeleid, het Kennisplatform EMV heeft deze maand
nieuwe informatie ontsloten over de mogelijke gezondheidseffecten van straling speciaal
gericht op gemeenten. Periodiek overleggen gemeenten, operators en het Rijk met elkaar
in het antennebeleidsoverleg. Recentelijk is in dat overleg besloten het huidige antenneconvenant
eind van dit jaar opnieuw te verlengen omdat het blijkt te voldoen aan de behoeften
van de betrokken partijen.

Ondertussen vernemen wij dat operators en gemeenten elkaar – mede naar aanleiding
van de gesprekstafels – steeds beter weten te vinden: meer een meer gemeenten en operators
gaan vooraf met elkaar om de tafel om een plaatsingsplangesprek te voeren waarin partijen
het gesprek aangaan om te bekijken wat geschikte locaties zijn voor de plaatsing van
nieuwe antennes. Ten slotte hanteert EZK sinds eind 2019 een nieuwsbrief waarin het
gemeenten maandelijks bijpraat over nieuwe ontwikkelingen en nieuwe tools ter ondersteuning
ten aanzien van de uitrol van nieuwe telecomnetwerken, waaronder 5G.

Op het punt van de veiligheid van C2000-masten heeft de Landelijke Eenheid van de
Politie de lokale basiseenheden geïnformeerd over de recente brandstichting in zendmasten,
met het verzoek om extra toezicht te houden. Via de lokale driehoek kan besloten worden
om ook gemeentelijke handhavers te betrekken bij de aanpak van het vandalisme.