Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Leijten over het bericht dat de oppositie in Hongarije verder in de verdrukking komt

Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 18 mei 2020).

Vraag 1, 2 en 3

Bent u op de hoogte van de nieuwste coronamaatregelen van de Hongaarse regering die
niets met het bestrijden van corona te maken lijken te hebben, als wel met het verder
beknotten van de oppositie?1, 2

Hoe beoordeelt u de constatering dat de sfeer in Hongarije nog verder verhardt voor
kritische geluiden richting de regering? Is kritiek leveren nog wel mogelijk zonder
eigen gevaar? Wat kunt u daaraan doen?

Hoe oordeelt u over het feit dat de regering het lokale overheden financieel moeilijker
maakt en dat dit ingegeven lijkt te zijn door de verkiezingsuitslag van de lokale
verkiezingen? Kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 1, 2 en 3

Het kabinet volgt de ontwikkelingen in Hongarije met zorg. De Hongaarse autorisatiewetgeving
roept vanuit het oogpunt van de beginselen van rechtsstaat, democratie en grondrechten
vragen op. Buitengewone maatregelen in het kader van de bestrijding van COVID-19 zijn
geoorloofd en wenselijk vanuit het oogpunt van de bescherming van de volksgezondheid,
maar dienen wel te voldoen aan vereisten van noodzakelijkheid, proportionaliteit en
tijdelijkheid, en dienen tevens de waarden van de Unie en internationale verdragsverplichtingen
te respecteren. In die context maakt het kabinet zich zorgen over de gevolgen van
de autorisatiewetgeving voor mediavrijheid, de positie van de oppositie en lokale
overheden in Hongarije.

Vraag 4

Kunt u ingaan op de reactie van uw Hongaarse collega nadat u de Nederlandse zorgen
over de Hongaarse situatie heeft geuit, zoals in uw beantwoording van vorige schriftelijke
vragen beschrijft?3 Kunnen de leden van de SP-fractie naar aanleiding van de nieuwe ontwikkelingen concluderen
dat Hongarije niet luistert naar internationale druk?

Antwoord 4

Aangezien het telefonisch contact met mijn Hongaarse ambtsgenoot in vertrouwelijke
sfeer plaatsvond, kan ik niet verder uitweiden dan dat de bestaande zorgen over de
Hongaarse autorisatiewetgeving zijn besproken. Verder is het op dit moment te vroeg
om een conclusie te trekken over de invloed van de internationale druk om Hongarije
de autorisatiewetgeving te laten heroverwegen.

Vraag 5

Heeft u opnieuw contact gehad met uw Europese collega’s sinds de laatste informele
Raad van Buitenlandse Zaken over de verslechterende situatie in Hongarije? Zo nee,
bent u bereid dat te doen? Zo ja, welke stappen worden hierop ondernomen?

Antwoord 5

Sinds de laatste informele Raad Buitenlandse Zaken is de rechtsstatelijkheid van de
noodmateregelen ter bestrijding van COVID-19 aan de orde gekomen tijdens de informele
vergadering van leden van de Raad Algemene Zaken van 22 april jl. De Commissie gaf
toen aan de maatregelen in de lidstaten te monitoren, en noemde daarbij met name de
zorgen omtrent de Hongaarse noodwetgeving. Zij merkte tevens op over verschillende
instrumenten te beschikken om rechtsstatelijke problemen te adresseren. Een grote
meerderheid van de lidstaten, waaronder Nederland, benadrukte vervolgens eveneens
het belang van het respecteren van de beginselen van de rechtsstaat en sprak steun
uit voor de monitoring door de Commissie. Nederland riep de Commissie daarbij op indien
noodzakelijk nadere actie te ondernemen. Ook wees Nederland op de handreiking van
de Raad van Europa die op 7 april jl. met alle 47 lidstaten is gedeeld. Een aantal
lidstaten, waaronder ook Nederland, pleitte tevens voor het koppelen van de toekenning
van EU-gelden aan de naleving van rechtsstatelijke beginselen. Nederland zal zich
er samen met gelijkgezinde lidstaten voor inspannen om dit onderwerp in Europees verband
te blijven bespreken.

Vraag 6

Bent u het ermee eens dat Europese hulp in het bestrijden van de coronacrisis in Hongarije
voorwaardelijk moet worden gemaakt aan het niet wegtrekken van financieringsstromen
die noodzakelijk zijn voor het functioneren van de democratie, zoals lokale inkomsten
en financiering voor politieke partijen?

Antwoord 6

Nederland is uitgesproken voorstander van een koppeling tussen ontvangst van EU-middelen
en de naleving van rechtsstatelijkheidsbeginselen, gelet op de zorgen die bestaan
over de rechtsstaat. Sterke conditionaliteiten zijn voor Nederland onlosmakelijk verbonden
met een moderne EU-begroting. Het kabinet zal zich in de MFK-onderhandelingen blijven
inzetten om een zo sterk en effectief mogelijke conditionaliteit inzake rechtsstatelijkheid
de eindstreep van de MFK-onderhandelingen te laten halen, in lijn met de motie-Van
der Graaf c.s. (Kamerstuk 21 501-20, nr. 1515). Onder de huidige begrotingscyclus is het voorwaardelijk maken van ontvangst van
Europese gelden aan naleving van rechtsstatelijkheidsbeginselen echter nog niet mogelijk.
Overigens ziet de door de Europese Commissie voorgestelde conditionaliteit binnen
het MFK uitsluitend op het naleven van rechtsstatelijkheidsbeginselen. Nationale financieringsstromen
met betrekking tot lokale inkomsten of financiering van politieke partijen vallen
daar niet onder.

Vraag 7

Welke sanctiemaatregelen kunnen worden ingezet om Hongarije niet te laten wegkomen
met dit machtsmisbruik? Bent u bereid dit in te zetten als internationale diplomatieke
druk onvoldoende blijkt te werken? Kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 7

De Europese Commissie heeft aangegeven de noodmaatregelen in de lidstaten te monitoren.
Nederland heeft er bij haar op aangedrongen deze monitoring voort te blijven zetten
en indien noodzakelijk nadere actie te ondernemen. Daarnaast is er de lopende artikel 7-procedure,
waarbinnen de zorgen omtrent rechtsstaat, democratie en grondrechten in Hongarije
onderwerp van bespreking zijn. Nederland zet zich er daarbij met gelijkgezinde lidstaten
voor in deze procedure regelmatig te agenderen op de Raad Algemene Zaken om Hongarije
hierop aan te kunnen spreken.