Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Ploumen, Karabulut en Van Ojik over het bericht ‘China wil de ‘klus’ in Hongkong afmaken’

Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 13 mei 2020)

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het bericht «China wil de «klus» in Hongkong afmaken»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2 en 3

Wat is uw reactie op de arrestatie van afgelopen zaterdag van vijftien belangrijke
pro-democratische leiders in Hongkong? Deelt u de kritiek van Chris Patten? Zo ja,
wat zijn de vervolgstappen? Zo nee, waarom niet?

Heeft u contact opgenomen met uw Chinese ambtgenoot over de arrestaties van afgelopen
zaterdag? Zo ja, wat is uw hoofdboodschap? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 2 en 3

De vijftien personen zijn op 18 april op last van de Hongkongse autoriteiten gearresteerd
op beschuldiging van oproepen tot, organiseren van en/of participeren in niet-geautoriseerde
demonstraties op 18 augustus, 1 en 20 oktober vorig jaar. Het betrof vooral personen
uit de oudere generatie van de gematigde democratische oppositie die zich hebben ingezet
voor vreedzaam protest. Allen werden nog dezelfde dag op borgtocht vrijgelaten. Zij
moeten op 18 mei voor de Hongkongse rechter verschijnen.

Het kabinet zal, mede in EU-verband, het verdere verloop van hun zaken nauwgezet volgen.
Als daar aanleiding toe is, zal bij de verantwoordelijke autoriteiten om opheldering
worden gevraagd.

Verder blijft het kabinet met de EU van mening dat Hongkongs hoge mate van autonomie
binnen het One Country, Two Systems-model, onafhankelijke rechtspraak en fundamentele vrijheden gerespecteerd dienen
te worden. Deze boodschap is het afgelopen jaar herhaaldelijk overgebracht aan zowel
de centrale overheid in Peking als de overheid in Hongkong.

Vraag 4

Heeft u contact opgenomen met uw Europese collega’s en/of de Hoge Vertegenwoordiger
om met een gezamenlijke verklaring te komen die zich uitspreekt tegen de gebeurtenissen
van afgelopen zaterdag? Zo ja, hoe luidt die gezamenlijke verklaring? Zo nee, waarom
niet?

Antwoord 4

De EU heeft reeds gereageerd. De woordvoerders van Hoge Vertegenwoordiger Borrell
hebben op 18 april zowel via Twitter als in Hongkongse media laten weten dat de meervoudige
en gecoördineerde arrestaties nauwkeurig onderzoek vereisen, dat een onafhankelijk
rechtssysteem zonder politieke inmenging zoals neergelegd in de Basic Law een van de hoekstenen is van Hongkongs autonomie binnen het One Country, Two Systems-model, en dat de EU het verdere verloop van de zaken nauwgezet zal volgen. Nederland
sluit zich daarbij aan.

Vraag 5

Heeft u contact opgenomen met Chris Patten om u op de hoogte te stellen van de ontwikkelingen
in Hongkong? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat gaat u doen?

Antwoord 5

Dhr. Patten bekleedt geen officiële functies meer, en deed zijn uitspraken in een
privéhoedanigheid. Het Nederlandse Consulaat-Generaal te Hongkong volgt de ontwikkelingen
op de voet, en onderhoudt daarbij uiteraard nauw contact met vertegenwoordigingen
van de EU-lidstaten en andere gelijkgezinde landen, waaronder het Verenigd Koninkrijk.

Vraag 6 en 7

Deelt u de mening dat de verklaring van het Liason Office van de vrijdag voorafgaande
aan de arrestaties in strijd is met de Basic Law van Hongkong? Zo nee, waarom niet?
Zo ja, bent u bereid contact op te nemen in bilateraal en multilateraal verband met
de Chinese overheid om te benadrukken dat Hongkong binnenlands zichzelf bestuurt en
Chinese inmenging onwenselijk is?

Wat is uw reactie op de eis van het Liason Office dat Hongkong alsnog veiligheidswetten
zou invoeren die subversie tegen de Chinese overheid strafbaar stellen?

Antwoord 6 en 7

Hongkong maakt als Speciale Administratieve Regio (SAR) deel uit van de Volksrepubliek
China, waarbinnen Hongkong zijn eigen systeem heeft – het zogenoemde One Country, Two Systems-model. In de Basic Law – de mini-grondwet van Hongkong – wordt de taakverdeling tussen de centrale overheid
in Peking en de overheid in Hongkong beschreven.

Artikel 22 van de Basic Law stelt: «No department of the Central People’s Government […] may interfere in the affairs
which the Hong Kong Special Administrative Region administers on its own in accordance
with this Law». De interpretatie van het wetsartikel die het Liaison Office – de vertegenwoordiging in Hongkong van de centrale overheid in Peking – in zijn
verklaring van 17 april gaf, namelijk dat het vanwege zijn aard hieraan niet onderworpen
is, is nu onderwerp van juridisch en politiek debat in Hongkong. Zo wordt de interpretatie
van het Liaison Office bijvoorbeeld bestreden door de Hong Kong Bar Association.

Artikel 23 van de Basic Law stelt: «The Hong Kong Special Administrative Region shall enact laws on its own to prohibit
any act of treason, secession, sedition, subversion against the Central People’s Government,
or theft of state secrets, to prohibit foreign political organizations or bodies from
conducting political activities in the Region, and to prohibit political organizations
or bodies of the Region from establishing ties with foreign political organizations
or bodies». Dit betekent dat Hongkong zelf wetgeving ter bescherming van de nationale veiligheid
dient in te voeren. Het is van groot belang dat hierbij wordt gehandeld via de vastgelegde
procedures van het wetgevingsproces van Hongkong. Het is tevens van groot belang dat
alle partijen zich hierbij – en in het algemeen – onthouden van acties die de rechtsstaat
en de autonomie van Hongkong binnen de Volksrepubliek ondermijnen. De rechtsstatelijke
waarborgen liggen immers ten grondslag aan de stabiliteit en welvaart van Hongkong.

Het kabinet zal deze ontwikkelingen nauwgezet blijven volgen, samen met de EU en andere
gelijkgezinde landen.