Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Beckerman en Jasper van Dijk over de huisvesting van arbeidsmigranten tijdens de coronacrisis

Antwoord op vragen van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 17 april 2020).

Vraag 1

Wat is uw reactie op het bericht dat arbeidsmigranten vrezen voor ontslag, besmetting
en reisbeperkingen door corona?1

Antwoord 1

Ik begrijp de zorgen van arbeidsmigranten in deze onzekere en snel veranderende tijden.
Veel arbeidsmigranten werken in sectoren zoals de land- en tuinbouw of in de logistiek.
Hun inzet is van groot belang voor de vitale processen in ons land. Het is een noodzaak
dat te allen tijde de voorzorgsmaatregelen van de rijksoverheid worden toegepast.

Vraag 2

Hoeveel arbeidsmigranten wonen op dit moment op plaatsen waar het onmogelijk is om
de bevolen afstand van anderhalve meter aan te houden, zoals gedeelde slaapkamers
of stacaravans?

Antwoord 2

Hierover zijn mij geen gegevens bekend.

Vraag 3

Hoe is het mogelijk dat de huisvesting, het vervoer en de werkomstandigheden van arbeidsmigranten
niet voldoen aan de maatregelen van het RIVM? Kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 3

Het is in ieders belang dat iedereen zo gezond en veilig mogelijk kan wonen, werken
en reizen. Werkgevers, huisvesters en uitzendbureaus hebben een gedeelde verantwoordelijkheid
om de maatregelen van het RIVM zo goed mogelijk te implementeren om besmettingsgevaar
te voorkomen. Het is voor iedereen een grote uitdaging om de maatregelen zo goed mogelijk
door te voeren en tegelijkertijd de vitale processen draaiende te houden.

Wij vragen werkgevers hun verantwoordelijkheid te nemen en goed te zorgen voor de
gezondheid van arbeidsmigranten, door hen bijvoorbeeld niet op straat te zetten als
het werk stopt of de arbeidsmigrant ziek wordt. Dit in lijn met de oproep van het
kabinet om de komende tijd goed voor elkaar te zorgen.

Vraag 4

Zijn inmiddels alle arbeidsmigranten in ons land op de juiste wijzen geïnformeerd
over de gevaren van en de maatregelen omtrent het coronavirus, waar in eerdere Kamervragen
om is gevraagd? Zo nee, waarom niet aangezien de volksgezondheid op het spel staat?2

Antwoord 4

De voorzorgsmaatregelen die gelden vanuit de rijksoverheid zijn in de vorm van posters
en flyers beschikbaar in diverse talen, waaronder in het Engels, Pools, Spaans, Turks,
Arabisch en Papiamento. 3 Deze informatie wordt middels sociale mediacampagnes verspreid onder diverse doelgroepen,
waaronder arbeidsmigranten. De meest gestelde vragen en antwoorden over corona en
de gevolgen voor werknemers worden op dit moment vertaald ten behoeve van arbeidsmigranten.

Het Ministerie van SZW verspreidt daarnaast de antwoorden op veel gestelde vragen
over de situatie van arbeidsmigranten en het coronavirus, in overeenstemming met de
informatie die te vinden is op rijksoverheid.nl en in afstemming met het Rijksinstituut
voor Volksgezondheid en Milieu. Deze informatie wordt gedeeld met sociale partners
en gemeenten die veel met arbeidsmigranten te maken hebben en gaat in op de vragen
rondom de situatie van arbeidsmigranten. De informatie wordt tevens vertaald en onder
ambassades verspreid van de thuislanden van veel arbeidsmigranten.

Vraag 5

Waar kunnen arbeidsmigranten terecht als zij – al dan niet gedwongen- moeten werken
en leven in omstandigheden die niet voldoen aan de richtlijnen van het RIVM en zijn
of worden arbeidsmigranten op deze mogelijkheid gewezen? Kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 5

Hoewel de Inspectie SZW (ISZW) verantwoordelijk is voor toezicht op onder andere de
Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet), vallen de bijzondere voorzorgsmaatregelen van
het RIVM niet onder de inspectiebevoegdheden van de ISZW. Op grond van de Arbowet
moet de werkgever de risico’s en gevaren voor de gezondheid van de werknemer zoveel
mogelijk voorkomen of beperken. Als de werkgever niet de nodige voorzorgsmaatregelen
treft, kan de werknemer, ondernemingsraad, personeelsvertegenwoordiging of vakbond
een melding doen bij de Inspectie SZW. Indien de Inspectie SZW meldingen ontvangt
zal per geval worden bekeken wat met de melding kan worden gedaan. Zo kan de Inspectie
zelf actie ondernemen, bijvoorbeeld door de werkgever aan te spreken op zijn verantwoordelijkheid.
Meldingen kunnen ook worden doorgeleid naar andere instanties, zoals bijvoorbeeld
de gemeente als het gaat om handhaving van de 1,5 meter afstand.

Vraag 6

Wat gebeurt er als arbeidsmigranten van dezelfde persoon of hetzelfde bedrijf afhankelijk
zijn voor werk en huisvesting, en deze mensen hun baan verliezen tijdens de coronacrisis?
Worden deze mensen dan dakloos en waar kunnen zij dan heen?

Antwoord 6

De afhankelijkheidsrelatie tussen de arbeidsmigranten en de werkgever die tevens huisvester
is, heeft al langere tijd onze aandacht. Zoals in eerdere Kamervragen en in de Integrale
aanpak van misstanden arbeidsmigranten4, is het kabinet in gesprek met sociale partners om hiervoor een oplossing te vinden.

Het kabinet roept allereerst werkgevers op om werknemers niet te ontslaan, maar in
dienst te houden en gebruik te maken van de Tijdelijke noodmaatregel overbrugging
voor behoud van werkgelegenheid (NOW). Indien een werkgever wel de arbeidsmigrant
ontslaat, vraagt het kabinet de werkgever om hier ook een verantwoordelijkheid voor
te nemen en de arbeidsmigrant niet per direct op straat te zetten. Indien iemand acute
hulp nodig heeft kan de gemeente onder bepaalde voorwaarde tijdelijk onderdak bieden.

Vraag 7

Op welke wijze(n) gaat u ervoor zorgen dat arbeidsmigranten zo snel mogelijk veilig
zijn tijdens de coronacrisis, zowel op hun werk als in hun (tijdelijke) huis?

Antwoord 7

Het is van groot belang dat te allen tijde de richtlijnen van het RIVM worden gehanteerd.
Zowel op de werkplaats, als op de huisvestingslocatie en in het gezamenlijke vervoer.
Het kabinet zet in op voorlichting van de RIVM-richtlijnen en communicatie in verschillende
talen. Daarnaast kunnen werkgevers, huisvesters en gemeenten maatregelen treffen om
de werkplek en de huisvestingslocatie zo in te richten dat de kans op besmetting zo
klein mogelijk wordt gemaakt. Alleen samen krijgen we het coronavirus in Nederland
onder controle.

Er wordt samengewerkt met werkgeversorganisaties, vakbonden, gemeenten en ambassades
om de problemen die nu ontstaan voor arbeidsmigranten en werkgevers, zo goed mogelijk
aan te pakken en waar mogelijk te handhaven. Het kabinet monitort de ontwikkelingen
en beziet of er extra stappen nodig zijn.

Vraag 8

Is of wordt bij sluiting van locaties zoals vakantieparken, waar bewoners als bezoekers
geen anderhalve meter afstand kunnen houden, voor alle bewoners passende en betaalbare,
vervangende woonruimte geregeld? Voor welke locaties geldt deze maatregel van directe
sluiting nog meer?5

Antwoord 8

Veiligheidsregio’s kunnen op basis van de noodverordening COVI-10 recreatieve locaties
sluiten en een verbod op recreatief nachtverblijf afvaardigen. In de noodverordeningen
zijn uitzonderinggronden opgenomen zodat al dan niet tijdelijke bewoners voor wie
deze locatie het hoofdverblijf is hier kunnen blijven. Wij roepen de veiligheidsregio’s
dan ook nadrukkelijk op om deze uitzonderingsgronden ruimhartig toe te passen en te
zorgen dat mensen in een veilig recreatieobject met eigen voorzieningen kunnen blijven
wonen tijdens deze crisis. Als dat niet kan omdat er een onveilige situatie is, dan
dient de gemeente te ondersteunen bij het vinden van alternatieve huisvesting.

Vraag 9

Deelt u de mening dat het onmenselijk, onwenselijk en onverstandig is om mensen gedurende
de coronacrisis op straat te zetten, vanwege het gevaar op besmetting en verspreiding
van het virus?

Antwoord 9

Ik ben van mening dat er gedurende deze crisis niemand op straat moet belanden.

Vraag 10

Hoe gaat u ervoor zorgen dat er geen mensen dakloos worden tijdens de coronacrisis?
Kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 10

Samen met verhuurders heeft het kabinet afspraken gemaakt over het voorkomen van huisuitzettingen
als gevolg van de coronacrisis6. Ook zal de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties het met een spoedwet
mogelijk maken om tijdelijke contracten te verlengen voor een korte periode. Deze
wet is op 6 april jl. bij de Tweede Kamer ingediend.