Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Jasper van Dijk over de gevolgen van de coronacrisis voor mensen in armoede, voedselbanken en sociale werkvoorzieningen

Antwoord van Staatssecretaris Van Ark (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen
9 april 2020).

Vraag 1

Wat is uw reactie op het bericht dat voedselbanken als gevolg van de coronacrisis
in nood verkeren door gebrek aan vrijwilligers en voedsel, mede vanwege hamstergedrag?1

Antwoord 1

Een aantal voedselbanken kampt door het coronavirus met problemen, variërend van een
gebrek aan ervaren personeel, te weinig aanvoer van voedsel, maar ook locaties die
vanwege het coronavirus niet langer geschikt zijn voor de uitgifte van voedselpakketten.
Voedselbanken proberen eerst lokaal een oplossing te zoeken. Een actieteam van de
Ministeries van SZW en LNV, VNG en Voedselbanken Nederland is geformeerd om knelpunten
te helpen oplossen. Is deze steun niet afdoende, dan kunnen voedselbanken als tijdelijke
noodoplossing een beroep doen op het calamiteitenfonds van Voedselbanken Nederland.
Dit wordt gevuld met middelen van Voedselbanken Nederland zelf en uit donaties. Er
wordt eenmalig een subsidie van vier miljoen euro als vangnet voor het calamiteitenfonds
beschikbaar gesteld door het kabinet. Dit gebeurt in het kader van de corona crisismaatregelen
en mede ter invulling van de motie Klaver en Segers en de motie Hijink c.s.2. De noodsteun van het kabinet is een vangnet voor als de middelen in het fonds niet
toereikend zijn.

Vraag 2

Erkent u dat niet alleen bedrijven financiële steun nodig hebben, maar ook mensen
die rechtstreeks getroffen worden door de coronacrisis, zoals mensen die afhankelijk
zijn van de voedselbank, flexwerkers en mensen met een nulurencontract?

Antwoord 2

Ja. Het kabinet zet in op het voorkomen dat er mensen in de knel raken door de gevolgen
van het coronavirus. Werkgevers kunnen gebruik maken van de Tijdelijke Noodmaatregel
Overbrugging voor Werkbehoud (NOW). Zij kunnen daarmee werknemers (onder wie flexwerkers
en mensen met een nulurencontract) makkelijker doorbetalen. Voor zelfstandig ondernemers,
waaronder zzp’ers, is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers
(Tozo) in het leven geroepen, waarbij een uitkering beschikbaar is tot het sociaal
minimum. De regeling is gebaseerd op het al bestaande Besluit bijstandverlening zelfstandigen
(Bbz), maar de voorziening wordt sneller behandeld en verstrekt. Deze tijdelijke voorziening
heeft soepele voorwaarden vanwege de bijzondere situatie waarin Nederland verkeert.
De inkomensondersteuning voor levensonderhoud kent bijvoorbeeld geen partnertoets
en geen vermogenstoets. Daarnaast kan er een lening voor bedrijfskapitaal aangevraagd
worden.

Vraag 3

Bent u bereid de voedselbanken noodsteun te geven nu zij in de problemen komen? Komt
u over de brug met 9 miljoen euro, zoals door hen gevraagd?

Antwoord 3

Zie het antwoord op vraag 1.

Vraag 4

Gaat u ervoor zorgen dat mensen in armoede fatsoenlijk rond kunnen komen, bijvoorbeeld
door het uitgeven van voedselbonnen waarmee mensen bij de supermarkten terecht kunnen?

Antwoord 4

Zie het antwoord op vraag 1.

Vraag 5

Bent u bereid tot een herinvoering van de bijzondere bijstand voor groepen mensen
die anders niet rond kunnen komen?

Antwoord 5

De huidige bepalingen voor het toekennen van bijzondere bijstand bieden gemeenten
voldoende mogelijkheden om te voorzien in situaties waarbij door bijzondere omstandigheden
in het individuele geval het op het huishouden toepasselijke sociaal minimum niet
volledig toereikend is om te voorzien in bepaalde noodzakelijke kosten. Een individuele
beoordeling van aanvragen voor bijzondere bijstand is nodig om ervoor te zorgen dat
de bijzondere bijstand alleen terecht komt bij de mensen die deze financiële ondersteuning
echt nodig hebben om daarmee te kunnen voorzien in de – uit individuele bijzondere
omstandigheden voortvloeiende – noodzakelijke kosten van het bestaan.

Vraag 6

Wilt u voor flexwerkers en mensen met een nulurencontract – zolang de coronacrisis
voortduurt – een inkomen ter hoogte van het wettelijk minimumloon garanderen?

Antwoord 6

Werkgevers kunnen gebruik maken van de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor
Werkbehoud (NOW). Zij kunnen daarmee werknemers (waaronder flexwerkers en mensen met
een nulurencontract) makkelijker doorbetalen. Het kabinet roept werkgevers op dit
te doen met het oog op behoud van werkgelegenheid.

Vraag 7

Gaat u gevolg geven aan de oproep van de Landelijke Armoedecoalitie om een coulante
houding aan te nemen jegens kwetsbare mensen? Zo ja, op welke wijze gaat u dat doen?3

Antwoord 7

Het kabinet neemt de oproep van de Landelijke Armoedecoalitie zeer serieus. Door de
uitbraak van het coronavirus en de gevolgen hiervan voor onder andere de werkgelegenheid
kunnen mensen in ernstige financiële problemen raken. Veel partijen hebben een verantwoordelijkheid
om te voorkomen dat mensen onnodig (nog verder) in de problemen komen. Het kabinet
heeft inmiddels een noodpakket banen en economie gepresenteerd, gericht op behoud
van werkgelegenheid. Voor mensen die acuut in financiële problemen zijn geraakt en
rekeningen niet kunnen betalen, is een coulante opstelling van schuldeisers, gerechtsdeurwaarders
en incassodienstverleners nodig. Deze moeilijke periode vraagt om begrip en bereidheid
om gezamenlijk tot oplossingen te komen. Alle partijen stellen zich in deze bijzondere
situatie waarin we verkeren bereidwillig en constructief op om gezamenlijk naar oplossingen
te zoeken en zo nodig verdergaande stappen te zetten. Zo heeft het kabinet met verhuurdersorganisaties
en brancheverenigingen afgesproken gedurende de crisisperiode geen huisuitzettingen
te doen, tenzij er evidente redenen zijn, zoals criminele activiteiten of extreme
overlast. Graag verwijs ik u voor een uitgebreidere reactie naar de brief aan de Landelijke
Armoedecoalitie die ik uw Kamer op 26 maart jl. in afschrift heb gezonden.

Vraag 8

Kunt u reageren op de voorgestelde maatregelen van de Landelijke Armoedecoalitie?
Bent u bereid om tijdens de coronacrisis onder andere geen invorderingsmaatregelen
te nemen zoals beslaglegging op inkomen, bankrekening of inboedel? Bent u tevens bereid
geen verhogingen, boetes en rente op betaalachterstanden te rekenen?

Antwoord 8

Voor een reactie op de voorstellen van de Landelijke Armoedecoalitie, waaronder het
voorstel om af te zien van dwanginvordering, verwijs ik u graag naar de brief aan
de Landelijke Armoedecoalitie die ik uw Kamer op 26 maart jl. in afschrift heb gezonden.

Vraag 9

Gelden de aangekondigde steunmaatregelen voor het bedrijfsleven ook voor sociale werkvoorzieningen?4

Antwoord 9

Ja, ik ben in overleg met Cedris over een praktische uitvoering van deze maatregelen.

Vraag 10

Begrijpt u de onrust onder werknemers van sociale werkvoorzieningen (zoals Scalabor)
over het openhouden van de vestigingen? Wat onderneemt u om ook hier maximale veiligheid
te waarborgen?

Antwoord 10

Ik begrijp de onrust die de huidige Coronacrisis oproept. Het plaatselijk management
van de sociale ontwikkelbedrijven bepaalt wanneer het noodzakelijk is bepaalde werkzaamheden
te stoppen en/of afdelingen te sluiten met het oog op de veiligheid van de werknemers.
Uiteraard volgt men daarbij de voorschriften van de rijksoverheid.

Vraag 11

Deelt u de mening dat de tekortschietende huisvesting van veel arbeidsmigranten onaanvaardbaar
is, helemaal in tijden van corona? Wat onderneemt u om de risico’s op besmetting te
verkleinen en de toegang tot de zorg te garanderen?5

Antwoord 11

Ik deel de mening dat tekortschietende huisvesting voor arbeidsmigranten onaanvaardbaar
is. Dat is niet alleen nu het geval, maar dat is ook het geval wanneer er geen corona-uitbraak
zou zijn. Daarom werkt de Minister van SZW met zijn collega van BZK aan de uitwerking
van de aanpak misstanden arbeidsmigranten. In deze aanpak wordt ingezet op het verbeteren
van de huisvesting voor arbeidsmigranten. Vanuit SZW zijn de signalen en vragen die
binnenkomen over dit onderwerp gebundeld in een lijst van vragen en antwoorden. Hiermee
kunnen werkgevers en werknemers gericht kijken wat er nodig is om arbeidsmigranten
veilig te laten werken en wonen. De vragen en antwoorden zijn door veel partijen overgenomen
op hun eigen websites om werkgevers, werknemers en gemeenten te informeren. Tevens
is de Nederlandse aanpak van Corona vertaald naar het Engels, Pools en Spaans om arbeidsmigranten
voor te lichten. Ondertussen blijft de Minister van SZW met werkgevers in contact
om vragen te beantwoorden. Arbeidsmigranten zijn in veel gevallen verzekerd via de
werkgever. Zij hebben dan uiteraard recht op zorg. Als een arbeidsmigrant door omstandigheden
geen zorgverzekering heeft en dringende zorg nodig heeft, zal die ook geboden worden.