Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Moorlag en Gijs van Dijk over een containerschip dat 5 containers boven Ameland verliest en een containerschip dat tijdens de storm Ciara de risicovolle route boven de Waddeneilanden vaart

Antwoord van Minister Van Nieuwenhuizen Wijbenga (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen
9 maart 2020).

Vraag 1

Bent u bekend met het feit dat het containerschip OOCL Rauma vijf containers heeft
verloren boven Ameland?1

Antwoord 1

Ja, dit is mij bekend. Het aantal verloren containers is inmiddels bijgesteld naar
7.

Vraag 2

Welke maatregelen heeft u, of de Kustwacht genomen, om deze containers zo snel mogelijk
te bergen? Is al bekend wat er in de containers zit en of dit gevaar kan opleveren
voor het Waddengebied?

Antwoord 2

Zie mijn antwoord op vraag 3.

Vraag 3

Kunt u aangeven of er schade is aan de natuur of op één van de eilanden? Gaat u de
eventuele schade verhalen op de reder?

Antwoord 3

Om te beginnen refereer ik aan mijn brief aan uw Kamer van 21 februari jl. waarin
ik informatie verschaf over het voorval met de OOCL Rauma en welke acties ik naar
aanleiding daarvan heb ondernomen.

Uit ladingdocumenten die door de eigenaar van de OOCL Rauma zijn aangeleverd is bekend
dat de zeven verloren containers gevuld waren met de volgende lading: drie met papier
en karton, twee met melkpoeder en twee met machineonderdelen voor papiermachines.

De eigenaar van de OOCL Rauma is door mij op grond van de «Wet bestrijding maritieme
ongevallen» verantwoordelijk gesteld voor de onmiddellijke opsporing en verwijdering
van de 7 containers en de daaruit afkomstige zaken. De eigenaar heeft onmiddellijk
een berger ingeschakeld. Er zijn inmiddels ladingresten opgeruimd maar de bergingsoperatie
is nog gaande.

Als de scheepseigenaar niet aan zijn verplichting tot opsporing en ruiming voldoet
dan zullen die taken door Rijkswaterstaat worden overgenomen en zullen de kosten daarvan
op de scheepseigenaar worden verhaald.

Direct na het incident is een onderzoek opgestart om het gevaar van de lading voor
verkeer, mens en milieu te duiden. Vooralsnog zijn er geen aanwijzingen dat de lading
zorgt voor gevaren op lange of korte termijn.

Vraag 4

Hoe kan het zijn dat de OOCL Rauma nu, tijdens de storm Ciara, en al eerder grote
containerschepen, met Zoe-achtige afmetingen, de ondiepe route pal boven de Waddeneilanden
nemen?2

Antwoord 4

Allereerst refereer ik aan mijn brief aan uw Kamer van 31 oktober jl. (Kamerstuk 29 684, nr. 190) over de acties die ik heb ondernomen naar aanleiding van de tussentijdse waarschuwing
van de OVV, ten aanzien van het risico van contact of bijna-contact met de zeebodem
voor schepen met afmetingen vergelijkbaar met die van MSC Zoe bij bepaalde wind- en
golfcondities.

De Kustwacht geeft sindsdien bij een golfhoogte van meer dan 5 meter proactief waarschuwingen
aan grote containerschepen (langer dan 300 meter en breder dan 40 meter) met het advies
om de zuidelijke route te mijden en in plaats daarvan de noordelijke route te nemen.
Daarnaast staat deze waarschuwing permanent aangetekend in de zeekaart.

De OOCL Rauma is kleiner dan 300 meter en heeft daarom geen waarschuwing ontvangen
van de Nederlandse Kustwacht.

Naar aanleiding van contact met Duitsland hierover heeft Duitsland te kennen gegeven
schepen niet actief te waarschuwen zoals de Kustwacht dit wel doet, maar eerst de
uitkomst van onderzoeken af te wachten alvorens concrete maatregelen te overwegen.
De schepen die de verkeersbaan van oost naar west varen, zoals de OOCL Rauma in dit
geval, kiezen al in Duitsland hun vaarroute en ontvangen daar dus geen actieve waarschuwing.

De waarschuwingen die de Nederlandse Kustwacht geeft blijken in de praktijk goed te
worden opgevolgd. Het enkele grote containerschip dat tijdens de storm Ciara het advies
niet heeft opgevolgd en toch de zuidelijke route heeft genomen, heeft dit gedaan na
uitvoerig overleg met de loods, en met de inschatting dat de weersomstandigheden in
de zuidelijke route gunstiger waren dan in de noordelijke route.

Het is uiteindelijk aan de kapitein van het schip zelf om, alles afwegende, dit advies
wel of niet op te volgen. De keuze voor de route is uiteindelijk de verantwoordelijkheid
van de kapitein.

Vraag 5

Bent u het eens dat het ongewenst is dat containerschepen, zeker tijdens een zware
storm, nog steeds deze ondiepe vaarroute kunnen nemen? Hoe kan het gebeuren, na de
ramp met de MSC Zoe, dat zo’n groot en zwaar beladen containerschip deze ondiepe route
kan nemen?

Antwoord 5

Het schip dat tijdens de storm Ciara het advies niet heeft opgevolgd en toch de zuidelijke
route heeft genomen, heeft dit gedaan na uitvoerig overleg met de loods zoals hierboven
vermeld.

Overigens waren de golfhoogtes op de zuidelijke route niet extreem (ca. 3 meter, dus
onder de Kustwacht-norm), aangezien de wind toen zuidwest was, en je daar dan in relatief
rustig water vaart.

Vraag 6

Hoe staat het met de uitvoering van de eerder aangenomen Gewijzigde motie van het
lid Van der Graaf c.s. over als noodmaatregel een permanente afsluiting van de zuidelijke
vaarroute boven de Waddeneilanden (Kamerstuk 31 409, nr. 265)?3

Antwoord 6

Ik refereer aan mijn brief aan uw Kamer (Kamerstuk 29 684, nr.200), waarin ik invulling geef aan de genoemde motie.

De conclusie daarin is dat ik een permanente afsluiting van de zuidelijke vaarroute
niet unilateraal kan opleggen. Als Nederland deze route of daaraan verbonden voorwaarden
wil veranderen, moet het daartoe een voorstel doen bij de Internationale Maritieme
Organisatie (IMO) in overleg met Duitsland.

Vraag 7

Heeft u inmiddels al met Duitsland contact gehad om een voorstel in te dienen bij
de Internationale Maritieme Organisatie (IMO)? Zo ja, wanneer verwacht u hier een
reactie op? Zo nee, waarom heeft u dit nog niet gedaan?

Antwoord 7

Er is regelmatig contact met Duitsland over de routes boven de Wadden.

Zodra het OVV-rapport gereed is, zal ik bezien welke vervolgstappen wenselijk en mogelijk
zijn om de veiligheid van de scheepvaart, en daarmee die van de Waddeneilanden verder
te borgen.

Op korte termijn zal ik contact opnemen met mijn Duitse ambtgenoot om met hem af te
spreken dat na het gereedkomen van de belangrijkste onderzoeken Nederland en Duitsland
gezamenlijke vervolgacties richting IMO zullen bespreken.

Vraag 8

Wat vindt u ervan dat de kapitein van het containerschip het «dringende advies» van
de Kustwacht in de wind heeft geslagen? Welke maatregelen, behalve adviseren, kan
de Kustwacht nemen om een containerschip een andere vaarroute te laten nemen? Bent
u bereid om, zeker bij een zware storm, te komen tot een verbod op het gebruik van
de zuidelijke route?

Antwoord 8

Het schip dat tijdens de storm Ciara het advies niet heeft opgevolgd heeft dit gedaan
na uitvoerig overleg met de loods, en met de inschatting dat de weersomstandigheden
in de zuidelijke route gunstiger waren dan in de noordelijke route.

Daarnaast kan ik een permanente afsluiting van de zuidelijke vaarroute niet unilateraal
opleggen, maar moet daarvoor een voorstel worden ingediend bij de Internationale Maritieme
Organisatie (IMO) in overleg met Duitsland.

Vraag 9

Wat gaat u verder ondernemen om ervoor te zorgen dat de bewoners van de Waddeneilanden
er zeker van kunnen zijn dat containerschepen op een veilige afstand van hun eiland
blijven varen?

Antwoord 9

In 2002 werd op voorstel van Nederland, Duitsland en Denemarken de Waddenzee door
IMO als Particular Sensitive Sea Area aangewezen, op basis van de toen aanwezige navigatiemaatregelen,
zoals VTS, loodsdienst, markering, SAR diensten, noodsleephulp, maar ook routeringsmaatregelen,
waarvan de zuidelijke route boven de Wadden deel uitmaakt. Deze werden als voldoende
beschouwd om schepen met gevaarlijke en verontreinigende goederen op voldoende afstand
van de Waddenzeekust te houden.

Ik ben in afwachting van de uitkomsten van het OVV-onderzoek. Als het rapport daartoe
aanleiding geeft, zal ik bezien welke vervolgstappen wenselijk en mogelijk zijn. Als
op basis van het OVV-rapport wijziging van de routeringsmaatregelen noodzakelijk is,
dan zal ik in overleg met Duitsland een voorstel doen aan IMO tot aanpassing van de
route.

Toelichting:

Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van de leden Van der Graaf
(ChristenUnie), Sienot (D66) en Kröger (GroenLinks), ingezonden 12 februari 2020 (vraagnummer
2020Z02785).