Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Veldman over het bericht ‘Stel dat mijn kind ziek wordt, en de stamcellen zijn kwijt...’

Antwoord van Minister Bruins (Medische Zorg) (ontvangen 2 maart 2020).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht: «Stel dat mijn kind ziek wordt, en de stamcellen zijn
kwijt...»?1

Antwoord 1

Ja, dit bericht is mij bekend.

Vraag 2

Kunt u aangeven op welke manier patiënten in aanraking komen met commerciële stamcelbanken
zoals Cryo-save? Kunt u daarbij toelichten welke rol artsen spelen bij de beslissing
om lichaamseigen materiaal te doneren aan dergelijke stamcelbanken?

Antwoord 2

Ouders of aanstaande ouders kunnen op allerlei manieren in aanraking komen met commerciële
stamceldatabanken, bijvoorbeeld middels (sociale) media, internet of de «9 maanden
beurs». Ik heb verder geen inzicht in de communicatie tussen arts en cliënt. Uit oogpunt
van privacy is dit niet toegestaan en dit vind ik ook niet wenselijk.

Vraag 3, 4

Kunt u toelichten op welke manier de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) toezicht
houdt op commerciële stamcelbanken? Kunt u daarbij aangeven hoe lang al bekend was
dat Cryo-save financieel verlies draaide, in sommige landen verboden is en organisatorisch
ongeordend is?

In welke landen is Cryo-save verboden?

Antwoord 3, 4

Handelingen met menselijk lichaamsmateriaal dat bestemd is voor toepassing op de mens
is uitsluitend toegestaan aan instellingen die erkend zijn door de Minister van VWS
op basis van de Wet Veiligheid en Kwaliteit Lichaamsmateriaal (Wvkl, artikel 9, eerste
lid). Zonder deze erkenning is het verboden om het lichaamsmateriaal in ontvangst
te nemen, het op enig manier te bewerken, het te bewaren en het vervoeren en afleveren
van het lichaamsmateriaal. IGJ houdt toezicht op de uitvoering van deze wet door de
weefselinstellingen regelmatig te inspecteren. De Wet Veiligheid en Kwaliteit Lichaamsmateriaal
stelt eisen aan bijvoorbeeld het kwaliteitssysteem, de documentatie en administratie
van het lichaamsmateriaal, de apparatuur en de opleiding van het personeel.

Mij is niet bekend hoe lang Cryo-Save al verlies leed. Cryo-Save in Nederland was
onderdeel van een grotere internationale onderneming. IGJ heeft alleen de bevoegdheid
tot het inspecteren van Cryo-Save in Nederland. In 2016 is Cryo-Save in Nederland
aangesproken op diverse tekortkomingen. Het ging om tekortkomingen in procedures,
werkwijze, documentatie en taken en verantwoordelijkheden van personeel. In 2018 heeft
Cryo-Save het Ministerie van VWS verzocht zijn erkenning als orgaanbank in te trekken.
De erkenning is daarmee per 1 januari 2019 komen te vervallen.

Ik ben niet op de hoogte in welke landen Cryo-Save verboden is.

Vraag 5

Hoe kijkt u aan tegen de omstreden methode van Cryo-save om lichaamseigen materiaal
af te nemen, terwijl de beroepsorganisatie van gynaecologen, de Nederlandse Vereniging
voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) en de beroepsorganisatie van verloskundigen,
de Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen (KNOV), medewerking afraden?

Antwoord 5

Bij de plenaire wetsbehandeling van de Wet veiligheid en kwaliteit lichaamsmateriaal
indertijd heeft de Kamer er op aangedrongen om het bestaan van bedrijven zoals Cryo-Save
mogelijk te maken.2 Daarmee zijn weefselinstellingen zoals Cryo-Save in Nederland toegestaan.

Overigens is er in Nederland geen noodzaak voor (aanstaande) ouders om de stamcellen
van hun eigen kinderen op te slaan. Mocht het kind onverhoopt ooit stamcellen nodig
hebben dan zijn er in Nederland verschillende behandelmogelijkheden voorhanden.

Vraag 6

Kunt u aangeven hoe donoren geïnformeerd zijn toen Cryo-save in 2019 stamcelmateriaal
overdroeg aan branchegenoot PBKM/Famicord in het Poolse Warschau?

Antwoord 6

Via een bericht op de website van Esperite3 heb ik vernomen dat alle donoren door middel van een e-mailbericht zijn geïnformeerd
over de overdracht van het stamcelmateriaal naar een branchegenoot. Dit bericht is
op 1 juli 2019 gepubliceerd in twaalf verschillende talen.

Het lichaamsmateriaal is verzonden vanuit Zwitserland, België en Duitsland naar Polen
(Warschau) en een zeer klein deel is van Zwitserland naar Portugal verplaatst.

Vraag 7, 8

Kunt u toelichten of de overdracht van het stamcelmateriaal aan de wettelijke vereisten
van veiligheid en privacy voldeed?

Kunt u aangeven welke maatregelen nu worden genomen om ervoor te zorgen dat zoekgeraakt
stamcelmateriaal weer herleid wordt?

Antwoord 7, 8

Ik leef mee met de ouders die in onzekerheid verkeren en hoop dat er snel duidelijkheid
komt over waar de stamcellen van hun kinderen zijn opgeslagen.

In het voorjaar van 2019 heeft Cryo-Save het stamcelmateriaal overgebracht naar PBKM/FamiCord
in Polen en een klein deel naar Portugal. Als de stamcellen inderdaad zijn overgebracht
naar het Poolse bedrijf PBKM/Famicord, dan zijn dezelfde Europese veiligheids- en
kwaliteitseisen van toepassing als in Nederland, waaronder een adequate administratie.

Ik heb geen zeggenschap over stamcelmaterialen die in het buitenland zijn opgeslagen.
Het gaat hier om een privaatrechtelijke overeenkomst die tussen het bedrijf en de
ouders is afgesloten.