Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Jasper van Dijk over “tientallen illegale slaapplekken van arbeidsmigranten".

Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen 13 februari
2020).

Vraag 1

Wat is uw reactie op het bericht «Pandbrigade ontdekt 44 armetierige illegale slaapplekken
in theresiakerk»?1

Antwoord 1

Arbeidsmigranten zijn een belangrijk onderdeel van onze economie en maatschappij.
Het is daarom belangrijk dat zij op een goede manier gehuisvest en behandeld worden.
Slechte woonomstandigheden voor arbeidsmigranten vind ik dan ook zeer onwenselijk.
Van de gemeente Den Haag heb ik vernomen dat het na telling om 48 slaapplekken gaat
en dat het gaat om de kerk en de bijbehorende parochiewoning waar arbeidsmigranten
gehuisvest waren.

Vraag 2

Klopt het dat er sprake was van een levensgevaarlijke situatie, omdat tientallen arbeidsmigranten
waren gehuisvest in provisorische kamertjes met groot risico op brandgevaar?

Antwoord 2

Uit informatie van de Haagse Pandbrigade van de gemeente Den Haag die onderzoek heeft
verricht, blijkt dat er inderdaad sprake was van een gevaarlijke situatie. De brandveiligheid
en de vluchtwegen waren onvoldoende. Daar kwam bij dat de elektrische installatie
werd overbelast door de aanwezigheid van een grote hoeveelheid elektrische kachels
en andere elektrische apparaten.

Vraag 3

Hoe lang heeft deze situatie kunnen voortduren?

Antwoord 3

De kerk en bijbehorende pastoriewoning zijn op dezelfde dag dat de melding is binnengekomen,
volgens informatie van de gemeente Den Haag gecontroleerd door de Haagse Pandbrigade
en de politie. Vooralsnog lijkt het er volgens de gemeente Den Haag op dat de situatie
pas na de laatste jaarwisseling is uitgegroeid tot de omvang zoals die op de dag van
de controle werd geconstateerd.

Vraag 4

Is het waar dat er al brandjes waren ontstaan?2

Antwoord 4

In één van de kamertjes waren volgens de gemeente Den Haag sporen van een kleine beginnende
brand te zien. Het is echter onbekend wanneer deze sporen precies zijn ontstaan.

Vraag 5

Is het waar dat ook minderjarigen in het pand verbleven?

Antwoord 5

Ja, volgens informatie van de gemeente Den Haag verbleef in de parochiewoning van
de Theresiakerk een gezin waarvan één van de twee kinderen minderjarig was. Verder
zijn er bij het onderzoek geen minderjarigen aangetroffen.

Vraag 6

Klopt het dat mensen 100 euro per bed per week moesten betalen om in deze tikkende
tijdbom te verblijven?

Antwoord 6

Ja, volgens de gemeente Den Haag klopt dit.

Vraag 7 en 8

Wie is verantwoordelijk voor deze onaanvaardbare situatie?

Bent u bereid betrokkenheid en aansprakelijkheid te onderzoeken van de pandeigenaar,
de leegstandbeheerder, de werkgevers en het uitzendbureau? Zo nee, blijven de verantwoordelijken
volledig ongestraft?

Antwoord 7 en 8

Op de dag van de melding hebben politie, Inspectie SZW en de gemeente Den Haag onderzoek
verricht. Onder de huurders waren geen illegaal in Nederland verblijvende personen
aanwezig en er waren geen aanwijzingen dat er sprake was van arbeidsuitbuiting. Het
zwaartepunt van de handhaving ligt nu bij de gemeente Den Haag. De gemeente heeft
laten weten de rol en de verantwoordelijkheden van de verschillende partijen te onderzoeken.
De huidige stand van zaken van dit onderzoek is dat er vooral sancties aan de overtreders
zullen worden opgelegd die zijn gericht op het herstel van de rechtmatige situatie.

Vraag 9

Welke sanctie treft u tegen het uitzendbureau? Deelt u de mening dat een vergunningstelsel
nuttig was geweest, aangezien u de vergunning per ommegaande had kunnen intrekken?

Antwoord 9

Zoals ook in de brief van 20 december 2019 over de integrale aanpak misstanden is
toegelicht, ben ik vooralsnog geen voorstander van een vergunningstelsel. Wel wil
ik samen met sociale partners verkennen welke aanvullende eisen te stellen aan uitzendbureaus.
Los daarvan loopt nog het onderzoek door de gemeente Den Haag wie verantwoordelijk
is voor de woonsituatie van de arbeidsmigranten. Uit het onderzoek is in ieder geval
al gebleken dat verschillende huurders inderdaad bij een aantal uitzendbureaus werkzaam
waren, maar dat deze uitzendbureaus geen directe rol speelden bij de huisvesting.

Vraag 10

Waar worden de tientallen arbeidsmigranten nu gehuisvest? Voldoet deze huisvesting
aan de wettelijke eisen? Wat onderneemt u om dat te achterhalen?

Antwoord 10

De gemeente Den Haag heeft laten weten dat onbekend is waar en onder welke omstandigheden
de huurders nu verblijven. Arbeidsmigranten staan over het algemeen niet met een binnenlands
adres ingeschreven in de BRP vanwege het ontbreken van de verplichting daartoe als
zij niet voornemens zijn om langer dan 4 maanden (uit 6 maanden) in Nederland te verblijven.
Arbeidsmigranten schrijven zich ook als zij voornemens zijn langer dan 4 maanden (uit
6 maanden) te blijven toch vaak niet in als ingezetene in het BRP. Niet duidelijk
is dan waar ze verblijven. Dit is een knelpunt voor zowel gemeenten, UWV als de Inspectie
SZW. Ik heb met de Minister van Milieu en Wonen en sociale partners zoals aangegeven
in de brief van 20 december 2019 over de integrale aanpak misstanden, afspraken gemaakt
om in te zetten op acties om ervoor te zorgen dat meer arbeidsmigranten zich ook daadwerkelijk
laten inschrijven als ingezetene in het BRP als dit aan de orde is.

Vraag 11

Wat is er gedaan om met deze arbeidsmigranten in contact te treden? Hebben zij een
verklaring kunnen afleggen aan de gemeente en politie?

Antwoord 11

Ja, volgens de gemeente Den Haag zijn de aanwezige arbeidsmigranten in samenwerking
door de Inspectie SZW, gemeente en de politie gehoord over de situatie.

Vraag 12

Erkent u dat het enkel aan een oplettende buurman te danken is dat deze mensen aan
een afschuwelijk drama zijn ontsnapt?

Antwoord 12

De situatie is volgens informatie van de gemeente Den Haag inderdaad mede naar aanleiding
van een melding van een buurman ontdekt.

Vraag 13

Erkent u dat deze toestand wederom aantoont in wat voor een enorm kwetsbare positie
arbeidsmigranten zich bevinden?

Antwoord 13

Zoals in de brief van 20 december 2019 over de integrale aanpak misstanden aangegeven
zijn veel arbeidsmigranten kwetsbaar en komen misstanden met onder meer huisvesting,
arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden voor. Deze knelpunten wil ik ook samen
met sociale partners, gemeenten en provincies aanpakken.

Vraag 14

Bent u het eens met wethouder Martijn Balster dat uitzendbureaus en werkgevers die
hier verantwoordelijk voor zijn, stevig moeten worden aangepakt? Zo ja, wat gaat u
ondernemen?

Antwoord 14

Daar ben ik het mee eens. Zoals eerder aangegeven hebben de uitzendbureaus waar sommige
arbeidsmigranten werkten geen rol bij de huisvesting. In de brief van 20 december
2019 over de integrale aanpak misstanden arbeidsmigranten ga ik ook in op het opwerpen
van drempels om kwaadwillende uitzendbureaus zoveel mogelijk te weren van de markt.
De uitwerking wordt samen met sociale partners nu opgepakt.

Vraag 15

Waarom krijgen uitzendbureaus en werkgevers de gelegenheid om arbeidsmigranten in
dienst te nemen terwijl er helemaal geen huisvesting beschikbaar is?

Antwoord 15

Door de economische groei is het aantal arbeidsmigranten toegenomen. Tegelijkertijd
is er krapte op de woningmarkt, waardoor het lastig is om geschikte woonruimte te
vinden. Gemeenten, werkgevers en huisvesters moeten samen zoeken naar passende en
goede oplossingen voor de huisvesting van arbeidsmigranten. Situaties zoals in het
artikel geschetst moeten worden voorkomen. Voldoende en kwalitatief goede huisvesting
voor arbeidsmigranten is ook één van de actiepunten uit de brief van 20 december 2019,
waarover de Minister van Milieu en Wonen en ik in gesprek gaan met sociale partners,
gemeenten, provincies en huisvesters.

Vraag 16

Erkent u dat dit soort problemen al voorzien waren door de Commissie Koopmans in 2011
en dat het dus hoog tijd wordt voor maatregelen?3

Antwoord 16

De commissie Koopmans heeft inderdaad ook op het terrein van de huisvesting van arbeidsmigranten
knelpunten gesignaleerd. Er zijn in navolging van de commissie LURA ook zeker stappen
gezet. Om de «sense of urgency» bij betrokken partijen te vergroten, heeft de toenmalige
Minister van BZK het initiatief genomen om met vertegenwoordigers van alle betrokken
partijen, waaronder sociale partners, gemeenten en huisvesters, te komen tot een «Nationale
Verklaring (tijdelijke) huisvesting arbeidsmigranten». Hierin zijn afspraken gemaakt
over te realiseren huisvesting en over de ontwikkeling van een kwaliteitskeurmerk.
Deze huisvesting is grotendeels gerealiseerd en het kwaliteitskeurmerk SNF is ontwikkeld.
Met de economische groei is het aantal arbeidsmigranten toegenomen, terwijl er tegelijkertijd
krapte is op de woningmarkt. Dit leidt ook tot tekorten aan voldoende kwalitatieve
huisvesting voor arbeidsmigranten en in een aantal gevallen tot misstanden. Dit moet
worden aangepakt.

Vraag 17 en 18

Deelt u de mening dat het Actieplan Arbeidsmigratie van de SP en ChristenUnie een
oplossing biedt voor genoemde problemen?4

Bent u het eens dat de aanpak van misstanden en uitbuiting van arbeidsmigranten prioriteit
moet krijgen? Wanneer komt u met een reactie op het Actieplan Arbeidsmigratie, zodat
er aan de slag gegaan kan worden met maatregelen?

Antwoord 17 en 18

Ik zal op verzoek van de Vaste Kamercommissie voor Sociale Zaken zo spoedig mogelijk,
naar verwachting begin maart, op dit actieplan reageren.