Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Wassenberg en Van Esch over de dierlijke oorsprong van het nieuwe coronavirus en de falende aanpak van de handel in bedreigde diersoorten

Antwoord van Minister Bruins (Medische Zorg), mede namens de Minister van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit (ontvangen 5 februari 2020).

Vraag 1

Kent u het bericht «China verbiedt per direct de handel in slangen, dassen en andere
dieren»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Kunt u bevestigen dat het nieuwe coronavirus hoogstwaarschijnlijk afkomstig is van
een vismarkt in Wuhan, waar ook (illegaal) andere wilde dieren, zoals slangen en vleermuizen,
werden verkocht voor consumptie?

Antwoord 2

Onderzoek van het Chinese Center for Disease Control and Prevention heeft het nieuwe coronavirus kunnen traceren tot een voedselmarkt in Wuhan, waar
naast vis ook levende wilde dieren werden verhandeld.

Vraag 3

Kunt u bevestigen dat wetenschappers aanwijzingen hebben dat de ziekte overgedragen
is van een slang of een vleermuis op een mens?2

Antwoord 3

Er zijn inderdaad aanwijzingen dat vleermuizen een rol spelen als reservoir voor het
nieuwe coronavirus.

Vraag 4

Kunt u bevestigen dat de SARS-pandemie uit 2003 eveneens veroorzaakt werd door een
coronavirus van dierlijke oorsprong?3

Antwoord 4

De bron van het SARS-coronavirus is tot op heden nog niet onomstotelijk vastgesteld.
Er zijn zeer sterke aanwijzingen dat hoefijzervleermuizen het reservoir waren. Inmiddels
is een groot aantal SARS-gerelateerde coronavirussen gedetecteerd in verschillende
vleermuissoorten over de hele wereld. Een coronavirus dat bijna identiek is aan het
SARS-coronavirus is daarnaast geïsoleerd uit civetkatten in de Chinese plaats Guangdong.

Vraag 5

Deelt u de mening dat dergelijke zoönosen, veroorzaakt door de legale en/of illegale
handel en consumptie van wilde dieren, een gevaar voor de volksgezondheid vormen?

Antwoord 5

Zoönosen die via de handel en consumptie van wilde dieren bij de mens terecht komen
kunnen een probleem vormen voor de gezondheid van individuele mensen. Zo’n virus is
nieuw voor mensen en hierdoor kan de weerstand van mensen voor dit specifieke virus
minder zijn. Heel soms kan het virus zich vervolgens onder mensen verspreiden, dan
kan, afhankelijk van de ernst van de ziekte, een gevaar voor de volksgezondheid ontstaan.

Vraag 6

Wist u dat de Wildlife Conservation Society China heeft opgeroepen het verbod op de
handel in bedreigde dieren permanent te maken?4

Antwoord 6

De Wildlife Conservation Society heeft China opgeroepen het ingestelde verbod op markten
waar levende wilde dieren worden verkocht permanent te maken.

Vraag 7

Bent u bereid u bij die oproep aan te sluiten en dit kenbaar te maken aan uw Chinese
ambtsgenoot? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 7

Het gaat hier om een belangrijke nationale maatregel die genomen is door de Chinese
autoriteiten in het licht van de uitbraak. Er is nog veel onderzoek naar de uitbraak
en de oorzaken daarvan. Er is geen aanleiding om nu een dergelijke oproep te doen.

Vraag 8

Bent u bereid het toezicht en de handhaving op de import van dieren en dierlijke producten
afkomstig uit China aan te scherpen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 8

Er zijn geen aanwijzingen dat de verspreiding van het nieuwe coronavirus komt door
de internationale handel in dieren en dierlijke producten. Dieren en producten van
dierlijke oorsprong die vanuit derde landen, zoals China, in de Europese Unie worden
geïmporteerd, dienen te voldoen aan de voorwaarden m.b.t. diergezondheid, voedselveiligheid
en etikettering. Hiertoe worden alle zendingen dieren en producten conform Verordening
(EU) 2017/625 in grenscontroleposten gecontroleerd. Na toelating zijn deze dieren
en producten vrij verhandelbaar binnen de gehele Europese Unie. Aanscherpen van deze
controles in Nederlandse grensinspectieposten heeft geen toegevoegde waarde als de
dieren en producten via grenscontroleposten in andere EU-lidstaten op de Nederlandse
markt kunnen komen. Eventuele aanscherping van de grenscontroles bij import van dieren
en producten van dierlijke oorsprong zal dan ook in EU-verband moeten plaatsvinden.
Er is geen reden om nu tot een aanscherping van toezicht en handhaving op de import
van dierlijke producten en dieren uit China over te gaan.

Vraag 9

Bent u bereid een importstop in te voeren op alle beschermde dieren en dierlijke producten
afkomstig uit China, waaronder de traditionele Chinese medicijnen waarin dieren verwerkt
zijn? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 9

Dierlijke producten die voldoen aan de EU-regelgeving op het gebied van diergezondheid,
voedselveiligheid en volksgezondheid kunnen op de EU-markt gebracht worden. Dat geldt
ook voor de producten van soorten beschermd onder CITES, mits deze handel vanuit CITES
is toegestaan en aan de CITES regelgeving wordt voldaan. Er is nu geen reden voor
een importstop.

Vraag 10

Bent u bereid de huidige CITES-wetgeving (Convention on International Trade in Endangered
Species of Wild Fauna and Flora) te evalueren in het kader van het risico op verspreiding
van zoönosen zoals het nieuwe coronavirus? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 10

Zoals gezegd zijn er geen aanwijzingen dat de verspreiding van het nieuwe coronavirus
komt door de internationale handel in (bedreigde) diersoorten. Het beeld is dat de
besmetting van dier op mens lokaal heeft plaatsgevonden. De Chinese autoriteiten hebben
daartoe de consumptie en de handel van wilde dieren verboden. De internationale verspreiding
van het virus komt door verspreiding van mens tot mens waarbij dieren geen rol spelen.
Er is dan ook geen reden om de huidige CITES wetgeving op dit punt te evalueren.

Vraag 11

Bent u bereid het initiatief te nemen tot aanvullende wetgeving voor een totaalverbod
op de handel in bedreigde diersoorten? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 11

Er is geen aanleiding nu aanvullende wetgeving voor een totaalverbod in de handel
van bedreigde diersoorten – welke vele soorten omvat – in te stellen, zie ook het
antwoord op vraag 10.

Toelichting:

Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van de leden Van den Berg
en Kuik (beiden CDA), ingezonden 30 januari 2020 (vraagnummer 2020Z01619).