Mededeling (uitstel antwoord) : Uitstel beantwoording vragen van het lid Ronnes over erfpacht in Amsterdam

Mededeling van Minister van Veldhoven-van der Meer (Mileu en Wonen), mede namens de
Minister van Financiën (ontvangen 20 januari 2020).

Vraag 1

Kent u bericht «Tachtigjarige klimt op barricade»?1 Wat is uw reactie op dat bericht?

Vraag 2

Deelt u de conclusie dat de gemeente Amsterdam erfpacht hanteert op een wijze die
lijkt op de woekerpolis: complex, niet transparant, onvoorspelbaar, mensen worden
niet goed geïnformeerd maar geconfronteerd met enorme, plotselinge kostenverhogingen?

Vraag 3

Is het u bekend dat de woonlasten van veel Amsterdammers door de gebruikte systematiek
exploderen en de kosten na 1 januari 2020 nog verder fors zullen oplopen?

Vraag 4

In 2017 werd in Amsterdam eeuwigdurende erfpacht ingevoerd voor nieuwe gevallen en
er werd een regeling ingevoerd waarmee erfpachters kunnen overstappen op het nieuwe
stelsel. Klopt het dat daarbij ook een nieuwe manier werd bedacht om de grondwaarde
onder bestaande woningen te bepalen (zogenaamde «residuele methode van grondwaardebepaling»)?

Vraag 5

Deelt u de conclusie dat de door de gemeente gehanteerde en een zelf ontwikkelde «residuele»
methode van grondwaardebepaling fundamenteel onjuist is omdat de gemeente daarmee
bijna alle waarde en waardestijging naar zichzelf toe rekent, als ware het een nieuwe
gronduitgifte?

Vraag 6

Is het u bekend dat dit systeem een sterk financieel «hefboomeffect» kent aangezien
de woningprijzen immers veel sneller stijgen dan de bouwkosten waardoor de grondwaarde
en dus wat erfpachters moeten betalen nog sneller stijgt dan de WOZ-waarde? Wat is
uw visie daarop?

Vraag 7

Klopt het dat tot enkele jaren geleden de vernieuwde erfpachtgrondwaarden uit kwamen
op ongeveer 13 procent van de WOZ: een gemiddelde grondquote van 22% en een «depreciatie»
(wegens gebondenheid van partijen) van 40%, doch dat het nieuwe systeem leidt tot
een enorme verhoging van de kosten (binnen de ring, in IJburg en Buitenveldert stijgt
de grondquote naar circa 44%; in andere delen van Amsterdam naar ca. 27%)? Wat is
uw visie daarop?

Vraag 8

Klopt het dat Amsterdam voor de overstapregeling daarnaast heeft bepaald dat tot 1 januari
2020 men rekenen mag met de WOZ-waarde uit 2014 en met een extra «korting»? Klopt
het dat dat er toe leidt dat ná 1 januari door deze regeling veel mensen plotseling
drie, acht, tien keer zoveel moeten gaan betalen? In plaats van bijvoorbeeld eeuwigdurend
afkopen voor 10.000 euro of een jaarlijkse canon van 800 euro, schieten die omhoog
naar 80.000 euro en 6.000 euro. Klopt het dat dat vooral speelt in wijken zoals Zuidoost
en Nieuw-West?

Vraag 9

Heeft u de indruk dat Amsterdammers over deze ingrijpende wijzigingen goed geïnformeerd
zijn? Zo ja, waar baseert u dat op? Klopt het dat men geen persoonlijke brief kreeg
met informatie over wat er voor hen persoonlijk zou veranderen en dat ook de lokale
rekenkamer constateerde dat mensen niet goed zijn geïnformeerd? Klopt het dat uit
een meting blijkt dat recent (in november) bijna de helft van de erfpachters niet
weet welke mogelijkheden er zijn om over te stappen?

Vraag 10

Deelt u de kritiek dat de internetsite «Overstapportaal» van de gemeente wordt geplaagd
door technische problemen, er vaak uit ligt, en fouten bevat en vast loopt? Klopt
het dat mensen daardoor en door de ingewikkeldheid van de problematiek, geen of een
foutief antwoord krijgen? Is het denkbaar dat dat tot enorme extra onzekerheid leidt
en dat mensen op zijn minst meer tijd zouden moeten krijgen om zich te kunnen verdiepen
en financieel advies te kunnen vragen?

Vraag 11

Heeft de gemeente in deze een zorgplicht voor betreffende woningbezitter als het gaat
om bepalen van erfpacht? Zo ja, vervult de gemeente Amsterdam die zorgplicht naar
behoren?

Vraag 12

Is het u bekend dat de gemeenteraad van Amsterdam had gevraagd om een regeling voor
mensen die de nieuwe erfpacht niet zouden kunnen betalen en dat de gemeente daarop
wilde voorstellen dat deze groep de betaling zou kunnen uitstellen tot het moment
dat ze de woning verkopen? Is het u ook bekend dat de Autoriteit Financiële Markten
(AFM) gesteld heeft dat dit niet mag, omdat dit een financieel product is en kan leiden
tot «overcreditering»? Als dat zo is, moet dan niet ook de conclusie getrokken worden
dat dat dan nog meer geldt zonder deze regeling?

Vraag 13

Klopt het dat de AFM stelt dat banken wel rekening moeten houden met erfpacht bij
hypotheken? Houdt dat ook in dat banken naar de gemeentelijke erfpacht-gegevens gaan
kijken bij verstrekken van hypotheken? Denkt u dat dat grote effecten heeft op de
woningmarkt?

Vraag 14

Heeft de gemeente in deze ook niet een zorgplicht voor de betreffende woningbezitter
als het gaat om bepalen van erfpacht?

Vraag 15

Deelt u de conclusie dat erfpacht feitelijk een financieel product is, maar complexer
dan een hypotheek? Deelt u dan ook de conclusie dat de oplossing is om erfpachters
een basale consumentenbescherming te bieden – zoals die ook geldt voor financiële
producten?

Mededeling

Uw commissie voor Binnenlandse Zaken heeft verzocht om een kabinetsreactie op de brief
van verontruste erfpachters. Daarnaast heeft het lid Ronnes (CDA) schriftelijke vragen
gesteld over erfpacht in Amsterdam (2019Z25839, ingezonden op 19 december 2019) aan de ministers voor Milieu en Wonen en van Financiën.
Helaas kan de gevraagde kabinetsreactie en de beantwoording van de vragen niet binnen
de gestelde termijn worden gegeven. Ik zal uw Kamer zo spoedig mogelijk een antwoord
sturen, in ieder geval ruim voor de behandeling van de initiatiefnota van het lid
Koerhuis over toekomst van gemeentelijk erfpachtbeleid voor woning- en bedrijvenbouw.