Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Hijink en Van Raak over het bericht dat mensen niet meer naar buiten durven vanwege een gebrek aan openbare toiletten

Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede namens de
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (ontvangen 17 december 2019).

Vraag 1

Waarom doen 189 gemeenten niets aan het plaatsen van openbare toiletten?1

Antwoord 1

Het onderzoek van de Maag Lever en Darm stichting laat zien dat er vorig jaar al 1500
openbare toiletten zijn bijgekomen. Toch zijn er nog niet genoeg toegankelijke, openbare
toiletten in de publieke ruimte.

In het programma «Onbeperkt Meedoen!», dat ik in 2018 heb gelanceerd om te zorgen
voor een inclusievere samenleving, is toegankelijkheid een belangrijk thema. In dit
programma werk ik samen met de VNG om gemeenten te ondersteunen bij de implementatie
van het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. Het toegankelijker
maken van de openbare ruimte, waaronder de beschikbaarheid van voldoende openbare
toiletten, maakt daar onderdeel van uit. De VNG brengt onder andere het belang van
voldoende openbare toiletten onder de aandacht. Het plaatsen van openbare toiletten
is echter een kostbare aangelegenheid.

Gelukkig zijn er ook alternatieven. Een gemeente kan ervoor zorgen dat winkeliers
en horecagelegenheden hun toiletten «bewust openbaar» maken ofwel semi-openbare toiletten
creëren. Het VNG-project Iedereen doet mee! geeft hierover informatie door te verwijzen naar de webpagina www.waarkaniknaarhettoilet.nl en goede voorbeelden te delen over hoe andere gemeenten dit doen.2

Niet alleen de VNG, maar ook VNO-NCW en MKB-Nederland besteden in het kader van het
programma «Onbeperkt meedoen!» aandacht aan toegankelijke toiletten. In het project
MKB Toegankelijk zijn vijf lokale pilotprojecten uitgevoerd waarbij ondernemers advies
kregen over de wijze waarop ze hun toegankelijkheid konden verbeteren. Ook de toiletruimte
werd daarin meegenomen. Daarnaast werd toegankelijkheid van de openbare ruimte onderzocht.
Toegang tot en de aanwezigheid van voldoende openbare toiletten vormde hierin een
belangrijk onderdeel. De pilotprojecten worden in de toekomst uitgebreid, ook dan
zal rekening worden gehouden met openbare en toegankelijke toiletten. MKB Toegankelijk
stimuleert ondernemers om hun toilet open te stellen voor iedereen die hoge nood heeft
en gebruik te maken van de HogeNood App.3

Vraag 2 en 3

Snapt u de zorgen van mensen met een aandoening die afhankelijk zijn van deze publieke
voorziening? Zo nee, waarom niet?

Bent u het ermee eens dat niet alleen mensen met een specifieke aandoening zullen
profiteren van meer openbare toiletten? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 2 en 3

Uiteraard snap ik deze zorgen. Een gebrek aan openbare toiletten mag geen drempel
zijn voor mensen om net als ieder ander in de maatschappij te kunnen meedoen. Toegankelijkheid
van de openbare ruimte en publieke voorzieningen is daarom één van de aandachtspunten
van het programma «Onbeperkt Meedoen!».

Ik deel de observatie dat niet alleen mensen met een beperking of chronische aandoening
van deze openbare toiletten gebruik kunnen maken. Iedereen wil graag naar een toilet
kunnen indien de nood hoog is.

Vraag 4

In hoeverre voldoet Nederland in dit verband aan het VN-verdrag inzake de rechten
van personen met een handicap?

Antwoord 4

Het VN-verdrag kent geen specifieke opdracht om toegankelijke openbare toiletten te
realiseren. Daar waar het niet beschikbaar zijn van voldoende toiletten in de publieke
ruimte de participatie van mensen met een beperking, het «naar buiten kunnen» echter
belemmert ligt er wel een opgave. Door via het programma «Onbeperkt meedoen!» bij
gemeenten en ondernemers te stimuleren dat steeds meer toegankelijke (semi) openbare
toiletten beschikbaar zijn, werk ik aan de geleidelijke verwezenlijking van de algemene
toegankelijkheid.

Vraag 5

Bent u bereid te onderzoeken of en hoe een minimumnorm kan worden opgelegd aan gemeenten
voor toegankelijke openbare toiletvoorzieningen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 5

Gemeenten hebben zelf de vrijheid en verantwoordelijkheid samen met inwoners, met
en zonder beperking, te bepalen hoeveel (semi)openbare toiletten nodig zijn. Het aantal
benodigde toiletten hangt af van een groot aantal factoren, waaronder de grootte van
winkel- en recreatiegebieden in de gemeente. De omgevingsvisies die gemeenten nu aan
het opstellen zijn, bieden goede mogelijkheden om het benodigde aantal (semi)openbare
toiletten te bepalen. Landelijke normering ligt dan ook niet in de rede.