Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Peters en Palland over de toename van bedrijfsongevallen door risicovol werk

Antwoord van Staatssecretaris Van Ark (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen
28 november 2019).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «CNV: veel meer bedrijfsongevallen door risicovol werk»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Herkent u het beeld dat er veel meer bedrijfsongevallen plaatsvinden dan dat er worden
gemeld bij de Inspectie SZW?

Antwoord 2

Volgens de Arbeidsomstandighedenwet moeten werkgevers arbeidsongevallen met hun werknemers
die leiden tot de dood, blijvend letsel of een ziekenhuisopname direct bij de Inspectie
SZW melden. In 2018 ontving de Inspectie SZW 4.368 meldingen over dergelijke ongevallen.
Behalve deze meldingsplichtige arbeidsongevallen gebeuren jaarlijks meer dan 100.000
arbeidsongevallen die leiden tot minimaal een dag verzuim (volgens de NEA2 in 2018: 109.000).

Het is bekend dat er werkgevers zijn die zich niet houden aan de verplichting om arbeidsongevallen
direct te melden («de ondermelding»). De precieze omvang van deze ondermelding is
niet bekend, maar de inschatting sluit aan bij het beeld dat het om een aanzienlijk
aantal gaat.

Vraag 3

Bent u bereid daar nader onderzoek naar te doen?

Antwoord 3

Werkgevers die meldingsplichtige ongevallen niet melden kunnen dit bewust of onbewust
doen. In 2020 wil de Inspectie SZW meer inzicht verwerven in de omvang en achtergronden
van «de ondermelding». Daarbij wordt onderzocht welke informatiebronnen van belang
zijn om niet gemelde arbeidsongevallen te achterhalen.

Vraag 4

Welke inspanningen worden er verricht door de Inspectie SZW om de meldingsbereidheid
bij werkgevers van bedrijfsongevallen te verhogen?

Antwoord 4

Met voorlichting wijst de Inspectie SZW op de verplichting van werkgevers om arbeidsongevallen
te melden en op de consequenties van het niet melden. Op het niet melden van arbeidsongevallen
staan zware boetes.

Onder meer met een animatievideo op haar site (www.inspectieszw.nl) wijst de Inspectie werkgevers op het melden van arbeidsongevallen die eigen werknemers
overkomen, maar ook die werkenden onder hun gezag -zoals uitzendkrachten- overkomen.
Daarnaast zet de Inspectie SZW onverminderd in op de bewustwording van werkgevers
over het belang van de aanpak van arbeidsongevallen. Het gaat hierbij om het leren
van ongevallen en het inzetten op het verbeteren van de arbeidsveiligheid. Ook op
het Arboportaal (www.arboportaal.nl) worden werkgevers gewezen op het belang om van ongevallen te leren. De Inspectie
SZW spoort werkgevers- en brancheorganisaties aan om ervoor te zorgen dat werkgevers
doeltreffende maatregelen nemen om de veiligheid of gezondheid van hun werknemers
of andere personen te waarborgen.

Vraag 5

Welke extra inspanningen wilt u daartoe doen?

Antwoord 5

Momenteel ligt de prioriteit bij het uitbreiden van de capaciteit bij de Inspectie
SZW om zowel de arbeidsongevallen die worden gemeld op juiste wijze te kunnen onderzoeken,
als actieve inspecties te kunnen uitvoeren. Daarbij wordt tevens bezien of de effectiviteit
van de inzet van de Inspectie bij een ongevalsmelding kan worden vergroot. Daarnaast
gaat de Inspectie SZW, als aangegeven in antwoord 3, de aard, omvang en motieven van
«de ondermelding» onderzoeken. Dit kan leiden tot gerichte vervolgacties van de Inspectie.

Vraag 6

Ziet u ook een rol en heeft u ook ideeën om bedrijven te helpen de bedrijfscultuur
ten aanzien van (het naleven van) veiligheid op de werkvloer voor werknemers die risicovol
werk

verrichten te verbeteren?

Antwoord 6

Ja, ik informeer de Kamer regelmatig over de initiatieven die ik neem om de naleving
van wetgeving en de veiligheidscultuur in bedrijven te verbeteren. Zo heb ik in samenwerking
met het bedrijfsleven en de wetenschap een inventarisatie van instrumenten gemaakt
die organisaties kunnen inzetten om een cultuur van gezond en veilig werken te bevorderen.
Deze inventarisatie wordt aangeboden op het Arboportaal (www.arboportaal.nl).

Met het beleidsprogramma Eerlijk, Gezond en Veilig Werk stimuleer ik branches en bedrijven
om preventieve maatregelen te nemen om oneerlijk, ongezond en onveilig werk te voorkomen.
Aan verschillende sectoren is dit jaar subsidie verleend om onder andere veilig werk
te bevorderen. Zo start bijvoorbeeld in de cement- en betonindustrie een project dat
bedrijven gaat ondersteunen bij het realiseren van veilig gedrag op de werkvloer.

Een belangrijke pijler voor bescherming bij risicovol werk is de risico-inventarisatie
en -evaluatie (RI&E). Ik werk aan een plan om de naleving van de wettelijke verplichtingen
rond de RI&E te verbeteren en zal de Kamer daar dit jaar nog over informeren.

Om gezond en veilig werk voor iedereen te bevorderen heeft de Inspectie SZW de zelfinspectietool
«Arbo op orde» ontwikkeld voor werkgevers en andere belangstellenden. Met deze tool
kunnen bedrijven zelf controleren of de arbeidsrisico’s worden onderkend en de juiste
maatregelen zijn of nog moeten worden getroffen. In deze tool komt ook het cultuuraspect
aan de orde.

Naar aanleiding van de motie Heerma/Van Haga over veiligheidsverbeterplannen voor
bedrijven experimenteert de Inspectie SZW met een interventie waarbij de werkgevers
wordt gevraagd om zelf een ongevalsrapportage op te stellen, verbetermaatregelen te
treffen en de Inspectie SZW hierover te informeren. De Inspectie SZW beoordeelt het
verbeterplan en ziet toe of de maatregelen ook daadwerkelijk binnen de gestelde termijn
worden gerealiseerd. Hierbij merk ik op dat het hier gaat om verbetermaatregelen in
relatie tot het opgetreden risico, het ongeval, als ook de risico’s in de bedrijfsvoering
en achterliggende oorzaken op het gebied van arbeidsveiligheid. Binnenkort zal ik
u hier nader over informeren.

Daarnaast heb ik bij het RIVM een omvangrijk programma in uitvoering om lessen te
trekken uit arbeidsongevallen die hebben plaatsgevonden en die lessen over te brengen
aan bedrijven en arbodeskundigen (www.lerenvoorveiligheid.nl). In dit RIVM-programma is veiligheidscultuur een belangrijk aangrijpingspunt.

Vraag 7

Hoeveel boetes zijn er in respectievelijk 2018, 2017 en 2016 opgelegd voor het niet
melden van een (ernstig) bedrijfsongeval? En wat was in die jaren de gemiddelde hoogte
van die boete?

Antwoord 7

Onderstaande tabel geeft het aantal overtredingen vanwege het te laat melden van een
ernstig arbeidsongeval en de gemiddelde hoogte van de boete weer.

Jaar

Aantal overtredingen

gemiddeld boetebedrag per overtreding

2016

347

1.232

2017

241

1.334

2018

241

2.543

Vraag 8

Wat wilt u doen om ervoor te zorgen dat werknemers zelf meer naar de inspectie SZW
gaan om daar onveilige situaties of niet gemelde bedrijfsongevallen te melden?

Antwoord 8

Werkgevers en werknemers zijn samen verantwoordelijk voor de veiligheid op de werkvloer,
daarbij ondersteund door deskundigen. Onveilige situaties moeten in eerste instantie
door het bedrijf zelf worden opgepakt. Werknemers kunnen individueel of via de medezeggenschap
onveilige situaties in het bedrijf aankaarten. In het geval een werkgever niet bereid
is om een onveilige situatie te bespreken of bewust een onveilige situatie laat voortbestaan
kan een klacht worden ingediend bij de Inspectie SZW. Een klacht door een vakbond
of een ondernemingsraad wordt in alle gevallen door de Inspectie SZW onderzocht.

Vraag 9

Herkent u het beeld dat er een stijging is van het aantal bedrijfsongevallen als gevolg
van een stijgende werkdruk?

Antwoord 9

In de beleidsreactie op de Arbobalans 20183 van februari 2019 heb ik aangegeven dat er een relatie is tussen het aantal arbeidsongevallen
en psychosociale arbeidsbelasting, waaronder werkdruk. Ik heb er tevens op gewezen
dat werknemers in de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) van 2017 meer arbeidsongevallen
met verzuim en hogere taakeisen rapporteerden dan in voorgaande jaren. Uit recente
resultaten van de NEA blijkt dat de in 2017 waargenomen stijging niet doorzet in 2018.

Vraag 10

Welke extra inspanningen bent u bereid te doen om de stijging van de werkdruk tegen
te gaan? Bent u bereid om daarover in overleg te treden met werkgevers en werknemers?

Antwoord 10

Werkgevers en werknemers staan gezamenlijk voor de opgave om te voorkomen dat werkenden
uitvallen door werk. In mijn brief4 van 18 oktober jl. heb ik uw Kamer geïnformeerd over een aantal activiteiten op het
terrein van de aanpak van psychosociale arbeidsbelasting (PSA). Zo laat ik door TNO
een onderzoek uitvoeren naar de achterliggende oorzaken van burn-outklachten in de beroepsbevolking in relatie tot werk-privé omstandigheden. In het onderzoek
wordt met name gekeken naar specifieke risicogroepen, zoals jongeren en naar een aantal
risicosectoren. Tevens laat ik in het onderzoek de effecten van maatschappelijke ontwikkelingen
meenemen. Ik blijf over het onderwerp werkdruk in overleg met werkgevers en werknemers.

De Inspectie SZW houdt toezicht op het beleid dat werkgevers voeren om PSA (waaronder
werkdruk) tegen te gaan. Het programma PSA streeft primair naar een verbeterde naleving
van de Arbowet en inspecteert risicogericht bij werkgevers. Ter ondersteuning van
verschillende interventies heeft de Inspectie SZW een campagne ontwikkeld voor social
media. Doel van de campagne is bewustwording creëren en het agenderen/signaleren van
PSA op de werkvloer. De campagne sluit aan bij de verschillende fases in de loopbaan
en stimuleert het gebruik van de zelfinspectietool «werkdruk en ongewenst gedrag».