Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van der Molen over het bericht ‘Studieschuld af te kopen’

Antwoord van Minister Van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) (ontvangen
26 november 2019).

Vraag 1

Bent u bekend met de website diploma-nederland.com, waar geclaimd wordt dat mensen
met een studieschuld hun schuld kunnen laten verwijderen uit de computersystemen van
DUO? Hoe duidt u dit aanbod?1

Antwoord 1

Ja. Ik vind het onacceptabel dat de suggestie wordt gewekt dat men studieschulden
kan laten verdwijnen. De website is inmiddels uit de lucht gehaald.

Vraag 2

In welk systeem worden de studieschulden van oud-studenten bijgehouden? Is dit een
systeem dat de komende jaren geactualiseerd moet worden?

Antwoord 2

Studieschulden worden bijgehouden in het StudiefinancieringsSysteem van DUO (SFS).
Dit systeem is in 2018 in het kader van het Programma Vernieuwing Studiefinanciering
volledig in productie genomen en hoeft de komende jaren niet geactualiseerd te worden.
Uiteraard worden tijdig aanpassingen doorgevoerd om te blijven voldoen aan de eisen
op het terrein van de beveiliging.

Vraag 3

Welke onderbouwing kunt u publiek geven voor de bewering van DUO dat «de beveiliging
van het betreffende systeem gewaarborgd is»? Wordt elke handeling of wijziging daar
vastgelegd in een logbestand, zodat later te reproduceren is of die al dan niet heeft
plaatsgevonden?

Antwoord 3

De DUO systemen zijn voor externe toegang beschermd. Dit wordt door middel van onder
andere hacktesten structureel gecontroleerd. Elke handeling of wijziging in SFS door
DUO-medewerkers wordt vastgelegd en is daardoor achteraf te herleiden.

Vraag 4

Hoeveel medewerkers bij DUO hebben rechten om in dit systeem handelingen te verrichten?
Aan welke eisen moeten zij voldoen om in dit systeem te mogen werken?

Antwoord 4

Er zijn op dit moment 486 medewerkers geautoriseerd om handelingen te verrichten waarbij
gegevens worden gewijzigd. Deze medewerkers zijn daarvoor opgeleid en werken volgens
vastgestelde instructies. Handelingen die zij verrichten worden vastgelegd en zijn
achteraf te herleiden.

Vraag 5

Welke handelingen zijn nodig om de studieschuld van oud-studenten uit het systeem
te halen? In hoeverre is dit proces beïnvloedbaar door individuele medewerkers van
DUO?

Antwoord 5

Het is niet mogelijk om een studieschuld «uit het systeem te halen». Een schuld kan
gewijzigd worden, maar een nieuwe hoogte van de schuld, ook die van € 0,00, blijft
zichtbaar. De mutatie die daaraan ten grondslag ligt, wordt vastgelegd en is herleidbaar
tot een medewerker.

Vraag 6

Heeft u aanwijzingen dat de suggestie die gewekt is, namelijk dat via interne toegang
tot systemen op verzoek van de onderneming wijzigingen zijn doorgevoerd in de administratie
van studieschulden, juist is? Zo nee, op grond waarvan trekt u deze conclusie?

Antwoord 6

Nee, ik heb daar geen aanwijzingen voor. DUO heeft hier uitvoerig onderzoek naar verricht.
DUO voert ten eerste standaard op geautomatiseerde wijze controles uit op uitgevoerde
mutaties, waardoor opvallende mutaties worden gesignaleerd. Daarnaast heeft DUO na
de berichtgeving over deze website handmatig aanvullende controles uitgevoerd. Als
laatste wordt iedere interne of externe melding van mogelijke fraude onderzocht door
een afdeling die is belast met handhavingstaken. Uit dit alles bleek dat er geen indicaties
zijn voor onrechtmatige wijzigingen in studieschulden.

Vraag 7

Deelt u de mening dat het aanbieden van een dienst om geregistreerde studieschulden
in ruil voor bitcoins tot nul te reduceren door een ingreep in de betreffende administratie,
onacceptabel is en mogelijk studenten kan duperen? Heeft het ministerie of DUO eerder
signalen ontvangen rond het aanbod via de aangegeven website? Tot welke handelingen
hebben die geleid?

Antwoord 7

Ik vind het aanbieden van een dergelijke dienst inderdaad onacceptabel. De suggestie
dat studieschulden kunnen worden verwijderd, tast het vertrouwen in de overheid aan.
Het ministerie en DUO hebben niet eerder signalen ontvangen waarbij een dergelijk
aanbod als in onderhavige casus werd gedaan en hebben dus ook geen signalen dat dit
plaatsvindt.

Vraag 8

Welke stappen overweegt u te nemen tegen de website en de eigenaren daarvan, om oud-studenten
te beschermen? Welke stappen acht u noodzakelijk?

Antwoord 8

DUO heeft aangifte gedaan van dit in haar ogen strafbare feit. Ik wacht de uitkomsten
van het justitiële onderzoek af en zal daarna bezien of vervolgstappen noodzakelijk
zijn.