Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Weverling over de situatie van vissers in Zeeland

Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) (ontvangen 19 november
2019).

Vraag 1

Klopt het dat dit jaar een Wet Natuurbescherming-vergunning is afgegeven voor off-bottom
oesterkweek litoraal Prinseplaat en Tweede Plaat in de Oosterschelde?

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2 en 3

Klopt het dat deze vergunning is afgegeven per 18 juli 2019, maar de daadwerkelijke
oesterkweek nog niet kan beginnen omdat de vergunninghouder nog afwachtende is op
een beoordeling van u van het door haar ingediende uitgewerkte monitoringsplan?

Klopt het dat als gevolg van de vergunning werkzaamheden ten behoeve van de oesterkweek
niet is toegestaan tussen 1 november en 28 februari, waardoor de vergunninghouder
pas vanaf 1 maart 2020 haar werkzaamheden kan aanvangen, daar zij nog altijd afwachtende
is op de beoordeling van het monitoringsplan?

Antwoord 2 en 3

De vergunningaanvraag dateert van 17 april 2019, waarna de vergunning is afgegeven
per 18 juli 2019. Het door de sector opgestelde projectplan voorziet in een jaarlijkse
cyclus met de opbouw van installaties in het voorjaar, oogst in de zomer en opruimactiviteiten
in het najaar. De monitoringsverplichting is opgenomen in de door de oestersector
ingediende Passende Beoordeling (PB) van de vergunningaanvraag en maakt onderdeel
uit van de door deze sector zelf voorgestelde mitigerende maatregelen die het verlenen
van de vergunning mogelijk maken. Het overleg met de oestersector over het monitoringsplan
verloopt constructief. De verwachting is dat dit plan tijdig kan worden goedgekeurd,
zodat de installaties in april 2020 kunnen worden opgebouwd. Het moment van plaatsing
van de oestertafels (alleen in het voorjaar) en het feit dat er in de wintermaanden
slechts incidenteel activiteiten zijn bij de tafels is rechtstreeks overgenomen uit
de betreffende PB (pag. 14). Deze PB is gepubliceerd op internet (https://puc.overheid.nl/PUC/Handlers/DownloadBijlage.ashx?pucid=PUC_283…).

Vraag 4

Deelt u de mening dat het onnodig nadelig is dat de vergunninghouder als gevolg van
het verbod op het uitvoeren van werkzaamheden in de wintermaanden en het lange wachten
op de beoordeling van het monitoringsplan ruim een half jaar de afgegeven vergunning
niet kan benutten, zeker gezien de toch al precaire positie van de oestervisserij?

Antwoord 4

Nee, ik verwijs hierbij naar de antwoorden op de vragen 2 en 3.

De precaire situatie van de oestersector is mij bekend, maar ook de situatie van enkele
van de betrokken natuurdoelen kan als precair worden beschouwd. Een goed monitoringsplan
is daarom een belangrijke voorwaarde voor het door de oestersector kunnen en mogen
gebruiken van de vergunning.

Vraag 5

Kunt u aangeven of u voornemens bent om de vergunninghouder te compenseren voor deze
verloren maanden, bijvoorbeeld door het verlaten van de einddatum van de vergunning,
op dit moment gesteld op 30 april 2024, met het aantal dagen dat de vergunninghouder
als gevolg van het bovenstaande de vergunning niet heeft kunnen gebruiken?

Antwoord 5

Nee, ik verwijs naar de antwoorden op de vragen 2, 3 en 4.

Vraag 6

Kunt u aangeven welke maatregelen u heeft genomen of overweegt te gaan nemen om de
verspreiding van de «oesterboorder», welke leidt tot schade voor de oestervissers
omdat de oesterboorder de oesters vernielt, tegen te gaan?

Antwoord 6

De oestersector ondervindt al enige jaren ernstige overlast door zowel het oesterherpesvirus
als de Japanse oesterboorder. Als gevolg hiervan heeft mijn ambtsvoorganger begin
2016 gezamenlijk met de Nederlandse Oestervereniging en de Provincie Zeeland een plan
(«Plan van Aanpak: Oesterproblematiek 2016–2018») opgesteld voor de aanpak van de
voornoemde problemen (Kamerstuk 29 675, nr. 185). Dit plan bevat diverse maatregelen voor zowel de korte als de lange termijn. Er
wordt onder meer onderzoek gedaan naar de mogelijkheden van het bestrijden en verwijderen
van de oesterboorder en het ontwikkelen van alternatieve kweekmethoden. De sector
wordt ruimte geboden om in dit kader experimenten uit te voeren met verschillende
technieken om oesters te kweken los van de bodem. De in juli verleende vergunning
op grond van de Wet natuurbescherming is een uitvloeisel van dit maatregelenpakket.

Vraag 7

Klopt het dat er sinds 2008 een verbod geldt op de vangst van palingen voor de duur
van enkele maanden, terwijl de kosten voor de pachthouders van de visrechten gedurende
die periode doorlopen?

Antwoord 7

Om herstel van de Europese aalpopulatie mogelijk te maken heeft de Europese Unie in
2007 de aalverordening vastgesteld. Het doel van de EU-aalverodening is om op lange
termijn tenminste 40% van de oorspronkelijke biomassa aan schieraal naar zee te laten
ontsnappen. Op grond van deze verordening heeft Nederland nationale aalherstelmaatregelen
getroffen in het nationale aalbeheerplan. Een belangrijke maatregel uit het nationale
aalbeheerplan is dat met ingang van 2009 een gesloten periode voor aalvisserij is
ingesteld in de periode dat juist de volwassen schieralen naar zee trekken om op de
oceaan te gaan paaien. In 2009 betrof dit de maanden oktober en november, vanaf 2010
de maanden september, oktober en november. Hiermee is in deze maanden een beperking
van de aalvisserij van kracht, maar in de overige maanden kan aalvisserij nog gewoon
plaatsvinden. De private huurovereenkomsten voor de visserij op aal zijn om die reden
ook gecontinueerd. Wel is vanwege de getroffen maatregelen destijds een ruimhartige
financiële tegemoetkoming aan alle aalvissers verstrekt. Dit betrof een regeling waarbij
voor een periode van vier jaar een jaarlijks afnemende tegemoetkoming aan alle vissers
is betaald.

Vraag 8

Kunt u een indicatie geven van de duur van dit «tijdelijke» verbod op de vangst van
palingen?

Antwoord 8

De sluiting van de aalvisserij in de uittrekperiode is verbonden aan de doelstellingen
uit de EU-aalverordening om tot een herstel van de Europese aalpopulatie te komen.
In mijn brief van 13 september 2018 (Kamerstuk 29 664, nr. 191) heb ik de meest recente evaluatie van het Nederlandse aalbeheerplan aan uw Kamer
gestuurd. Deze evaluatie laat zien dat de maatregelen uit het Nederlandse aalbeheerplan
vanaf 2009 hebben geleid tot een substantiële afname van de sterfte door menselijk
handelen en dan met name de visserijsterfte. Deze daling in sterfte heeft voor een
langlevende vissoort als de aal, die zich pas na tien tot vijftien jaar voortplant,
tot dit moment echter nog niet geleid tot een toename in de biomassa van de uittrek
van schieraal. Wel is de Europese Commissie bezig om te inventariseren of aanpassing
van de aalverordening en de aalaanpak in de verschillende lidstaten wenselijk en nodig
is. Dit gaat dan niet om beëindiging van maatregelen, maar mogelijk over een andere
systematiek van sturing op Europese aalmaatregelen.

Overigens geldt een seizoenbeperking van drie maanden in de zoute en brakke wateren
voor alle lidstaten, aangezien de Nederlandse aanpak twee jaar geleden door de EU
is overgenomen. Er is dus momenteel al sprake van een level playing field.

Bij de beantwoording van de vragen van het lid Van Kooten-Arissen (Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2018–2019, nr. 2356) heb ik tevens de bijdrage van het Kabinet aan de publieke consultatie naar uw Kamer
toegestuurd. Deze publieke consultatie was onderdeel van de evaluatie van de EU-aalverordening
door de Europese Commissie. Met mijn inbreng heb ik een aantal aanbevelingen gedaan
voor versterking van de EU-aalverordening en het bereiken van een gelijk speelveld.
Daarbij is één van de aanbevelingen om een tijdschema te verbinden aan het bereiken
van kwantificeerbare doelstellingen.

Vraag 9

Kunt u aangeven welke maatregelen u voornemens bent om te treffen om de stratificatie
van het water in de Oosterschelde en met name het Grevelingenmeer, als gevolg waarvan
het water onder een steeds minder diep niveau zuurstofloos is en dus geen opbrengst
voor de vissers oplevert, tegen te gaan?

Antwoord 9

Het Grevelingenmeer was in het verleden een open zeearm. Met de afsluiting van zee
en rivier zijn eb en vloed verdwenen. In stilstaand water bereikt het zuurstofrijke
bovenste water moeilijker de diepere delen. In de zomerperiode neemt daarom het verschil
in temperatuur van het bovenste water en onderste water toe. Ook dat vermindert de
menging van zuurstofrijk en zuurstofarm water. In de winterperiode neemt het temperatuurverschil
af en komt er meer zuurstof in het diepere water. Bij verdere opwarming van de aarde
zou in het stilstaande Grevelingenmeer het temperatuurverschil groter worden en daarmee
ook de zuurstofloosheid van het water toenemen.

De Minister van Infrastructuur en Waterstaat en ik zijn voornemens nog dit jaar een
voorkeursbeslissing te nemen voor een doorlaat in de Brouwersdam. Met zo’n doorlaat
komt er weer beperkt getij in het Grevelingenmeer. Met dit beperkt getij wordt het
water van de Grevelingen voldoende ververst en gemengd met zuurstofrijk zeewater om
deze zuurstofloosheid tot acceptabele omvang terug te brengen en te houden.

De Oosterschelde kent nog steeds een getijslag met eb en vloed. Hierdoor blijft de
zuurstofloosheid in de diepere delen beperkt.

Vraag 10

Kunt u aangeven op welke termijn de Flakkeese Spuisluis, die een oplossing zou kunnen
bieden voor de stratificatie van het zuurstofloze water in het Grevelingenmeer, weer
in gebruik genomen zal worden?

Antwoord 10

Via de Flakkeese Spuisluis kan een beperkt volume zuurstofrijk water worden ingelaten
in het Grevelingenmeer. Dat volume biedt echter onvoldoende oplossing voor de toenemende
zuurstofloosheid van het Grevelingenmeer. Het effect van de Flakkeese Spuisluis is
overigens alleen merkbaar in het meest oostelijk deel van het Grevelingenmeer.

Door Rijkswaterstaat wordt met ondersteuning van de provincie Zeeland alles in het
werk gesteld de Flakkeese Spuisluis medio 2020 weer in gebruik te nemen.