Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Lodders en Omtzigt over de uitspraak van de Hoge Raad over de vermogensrendementsheffing

Antwoord van Staatssecretaris Snel (Financiën) (ontvangen 5 juli 2019).

Vraag 1

Bent u op de hoogte van de uitspraak van de Hoge Raad over de onterechte en oneerlijke
fictieve vermogensrendementsheffing?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Kunt u een reflectie geven op de uitspraak van de Hoge Raad dat een gehanteerd fictief
rendement van 4% onterecht was en dat in 2013 en 2014 een rendement van 4% niet haalbaar
was zonder dat belastingplichtigen daar (veel) risico voor hoefden te nemen? Wat betekent
dit voor de mensen bij wie via box 3 vermogensrendementsheffing wordt geïnd op het
spaargeld?

Antwoord 2

Op vrijdag 14 juni 2019 heeft de Hoge Raad arrest gewezen in de massaalbezwaarprocedure
aangaande de box 3 heffing voor de jaren 2013 en 2014. De Hoge Raad overweegt in zijn
arrest dat voor de jaren 2013 en 2014 op stelselniveau het eertijds door de wetgever
in het forfaitaire stelsel van box 3 voor een lange reeks van jaren veronderstelde
rendement van 4% niet meer haalbaar was voor belastingplichtigen zonder daar (veel)
risico voor te hoeven nemen. Vervolgens oordeelt de Hoge Raad dat de heffing van box
3 op stelselniveau een schending van artikel 1 EP vormt als het nominaal in box 3
te behalen rendement voor de jaren 2013 en 2014 gemiddeld lager is dan 1,2% (4% van
30%). Voor de gevolgen van een dergelijke schending op stelselniveau kan de Hoge Raad
in beginsel geen oplossing bieden. De Belastingdienst zal op de massaalbezwaarschriften
een collectieve uitspraak doen over de rechtsvraag die wordt gepubliceerd in de Staatscourant.
De Belastingdienst zal het massaal bezwaar voor deze jaren afwijzen.

Vraag 3

Bent u bereid om wetgevende actie te ondernemen, zoals de Hoge Raad eigenlijk van
u verlangt, of wacht u een jaar af, waarin de Hoge Raad miljoenen individuele bezwaren
gaat toewijzen, voordat u wetgevende actie onderneemt?

Antwoord 3

De Hoge Raad verbindt in het arrest geen gevolgen aan een mogelijke schending op stelselniveau
en laat de aanslagen in stand. Vanaf 2017 is een nieuw stelsel ingevoerd en het arrest
van de Hoge Raad is hierop niet van toepassing. In zoverre verlangt de Hoge Raad geen
wetgevende actie. Toch realiseert het kabinet zich dat een brede maatschappelijke
wens bestaat om de heffing over inkomen uit sparen beter te laten aansluiten bij het
werkelijke rendement van een individuele belastingplichtige. In het regeerakkoord
«Vertrouwen in de toekomst» heeft dit kabinet ook opgenomen dat een stelsel van vermogensrendementsheffing
op basis van het werkelijk rendement zal worden uitgewerkt. Deze brede wens onderschrijf
ik en daarom heb ik in de brief «Bouwstenen voor een beter belastingstelsel»2en in de «Kabinetsreactie box 3 op basis van werkelijk rendement»3 toegezegd om op twee sporen nader onderzoek te doen op het gebied van box 3. Op de
langere termijn worden in het bouwstenenonderzoek meer fundamentele beleidsopties
uitgewerkt voor het belasten van vermogen en vermogensinkomsten. De resultaten van
dit onderzoek verwacht ik in het voorjaar van 2020 naar Uw Kamer te sturen.

Op korte termijn werk ik nader uit of we tegemoet kunnen komen aan belastingplichtigen
met spaargeld in box 3. Concreet betekent dit dat ik onderzoek of het spaargeld tegen
werkelijk rendement kan worden belast, of tegen een rendement dat daarbij in de buurt
komt. De resultaten van dit onderzoek stuur ik met Prinsjesdag naar Uw Kamer.

Vraag 4

Hoe wordt de uitspraak meegenomen in het onderzoek naar een vermogensrendementsheffing
op basis van werkelijk rendement?

Antwoord 4

Zoals in het antwoord op vraag 3 is aangegeven, wordt er momenteel op twee sporen
nader onderzoek gedaan op het gebied van box 3, waarbij beleidsopties worden uitgewerkt
voor het belasten van vermogen en vermogensinkomsten. In deze onderzoeken zullen de
overwegingen van de Hoge Raad worden meegenomen.

Vraag 5

Wat betekent de uitspraak voor de fictieve rendementen na de jaren 2013, 2014, toen
de rentes nog lager waren?

Antwoord 5

De massaalbezwaarprocedure box 3 waarin de Hoge Raad op 14 juni 2019 een arrest heeft
gewezen, is van belang voor het stelsel van de box 3-heffing (en het forfaitaire rendement)
zoals dat gold voor de jaren tot en met het belastingjaar 2016.4 De Hoge Raad verbindt in het arrest geen gevolgen aan een mogelijke schending op
stelselniveau en laat de aanslagen in stand. Het arrest van de Hoge Raad geeft dan
ook geen aanleiding om de aanslagen voor de jaren tot en met het belastingjaar 2016
aan te passen. De Belastingdienst zal het massaal bezwaar voor deze jaren afwijzen
met een collectieve uitspraak. Vanaf 2017 is een nieuw stelsel ingevoerd en het arrest
van de Hoge Raad is hierop niet van toepassing. Bezwaarschriften tegen aanslagen voor
de belastingjaren 2017 en 2018 maken onderdeel uit van aparte massaalbezwaarprocedures.5

Vraag 6

Wat betekent de uitspraak voor het fictieve rendement in de jaren na 2017?

Antwoord 6

Zoals hiervoor in het antwoord op vraag 5 is aangegeven, is met ingang van 1 januari
2017 de vermogensrendementsheffing in box 3 herzien. Deze herziening was erop gericht
om het forfaitaire rendement dichter te laten aansluiten bij het gemiddelde werkelijke
rendement. Voor aanslagen over het belastingjaar 2017 en 2018 op basis van het nieuwe
stelsel lopen nog aparte massaalbezwaarprocedures waar de Hoge Raad uitspraak over
zal doen.

Vraag 7

Op welke manier bent u voornemens de bezwaren af te handelen in overeenstemming met
de uitspraak van de Hoge Raad?

Antwoord 7

Zoals in voorgaande antwoorden is aangegeven, zal de Belastingdienst het massaal bezwaar
voor de jaren tot en met het belastingjaar 2016 afwijzen met een collectieve uitspraak
waarin de aanslagen voor die jaren worden gehandhaafd. De collectieve uitspraak zal
worden gepubliceerd in de Staatscourant.

Vraag 8

Hoe valt deze uitspraak te implementeren in de eerder genoemde uitgangspunten van
uitvoerbaarheid, administratieve lasten, gevoel van rechtvaardigheid en draagkracht6?

Antwoord 8

In de «Kabinetsreactie box 3 op basis van werkelijk rendement» geef ik aan dat de
vermogensrendementsheffing zoveel mogelijk aan de uitgangspunten van uitvoerbaarheid,
robuuste en brede heffingsgrondslag, geen hoge administratieve lasten voor burgers,
gevoel van rechtvaardigheid en draagkracht moet voldoen. Op basis van de Voortgangsrapportage
en het Keuzedocument box 3 komt het kabinet tot de conclusie dat een stelsel van vermogensrendementsheffing
op basis van werkelijk rendement niet kan voldoen aan alle hiervoor genoemde uitgangspunten.
Een overgang naar een stelsel op basis van werkelijk rendement is daarom op korte
of middellange termijn alleen denkbaar als er concessies worden gedaan op een of meerdere
van de uitgangspunten. Zoals hiervoor in het antwoord op vraag 3 is aangegeven worden
momenteel fundamentele beleidsopties uitgewerkt en de mogelijkheden voor het belasten
van spaargeld tegen werkelijk rendement onderzocht waarbij deze uitgangspunten wederom
aan bod zullen komen. De resultaten van het spaargeldonderzoek stuur ik met Prinsjesdag
naar Uw Kamer.

Vraag 9

Is nog steeds de verwachting dat het eerste (versnelde) deelonderzoek naar opties
om specifiek belastingplichtigen met vooral of uitsluitend spaargeld tegemoet te komen
op Prinsjesdag naar de Kamer wordt gestuurd7? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 9

Ja.

Vraag 10

Kunt u de vragen één voor één en binnen drie weken beantwoorden?

Antwoord 10

Ja.