Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Wassenberg over het (ontbreken van) draagvlak voor aardgaswinning onder het Werelderfgoed de Waddenzee

Antwoord van Minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen 16 mei 2019).
Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 2377.

Vraag 1

Klopt het bericht in het Friesch Dagblad dat u overweegt om het (ontbreken van) draagvlak
voor aardgaswinning onder het Werelderfgoed de Waddenzee te onderzoeken?1 Zo nee, waarom niet?

Antwoord 1

Het klopt dat ik het maatschappelijk draagvlak nadrukkelijk betrek bij mijn dit najaar
te maken afweging over de omgevingspilot en het RCR-project voor de eventuele nieuwe
gaswinning Ternaard.

Vraag 2

Klopt het dat de gemeente Noardeast-Fryslân en de provincie Fryslân u hebben laten
weten tegen aardgaswinning onder de Waddenzee zijn?

Antwoord 2

De provincie Fryslân heeft bij brief van 12 juni 2018 aangegeven, in lijn met het
Fries manifest van begin 2016, nog steeds tegen nieuwe gaswinning te zijn. Deze brief
kwam in reactie op mijn brief aan uw Kamer van 30 mei 2018 over de gaswinning uit
de kleine velden in het licht van de energietransitie.

De gemeente Noardeast-Fryslân heeft mij bij brief van 14 februari 2019 geïnformeerd
over een door de gemeenteraad aangenomen motie met als strekking dat nieuwe aardgaswinningen
onder de Waddenzee moeten worden voorkomen.

Tegen de bestaande gaswinning onder de Waddenzee hebben de gemeente Noardeast-Fryslân
en de provincie Fryslân in deze brieven niet geageerd.

Vraag 3

Klopt het dat alle gemeentebesturen van de Waddeneilanden u hebben laten weten ook
tegen de aardgaswinning onder de Waddenzee te zijn?

Antwoord 3

Ik heb 18 juni 2018 een brief ontvangen van het Samenwerkingsverband van de Waddeneilanden
waarin ik word opgeroepen, vanwege de unieke kenmerken van het Waddengebied en de
Waddenzee als Werelderfgoed, de gaswinning in en rondom het Waddengebied niet op te
voeren maar juist af te bouwen.

Vraag 4

Deelt u de conclusie dat het bestuurlijk draagvlak in de regio voor aardgaswinning
onder de Waddenzee ontbreekt? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 4

Mijn perceptie is dat het bestuurlijk draagvlak in de regio voor aardgaswinning broos
is. Ik vind dat, gegeven de problematiek rond de aardgaswinning in Groningen in de
afgelopen jaren, ook niet vreemd. Tegelijkertijd liggen er in deze regio ook een aantal
bredere maatschappelijke opgaven – zoals bijvoorbeeld het realiseren van een regionale
energiestrategie, het treffen van maatregelen tegen verzilting en het behoud van voorzieningen
in de dorpskernen – waarvoor de regionale bestuurders oplossingen zoeken. Voor een
eventueel toekomstige gaswinning Ternaard wordt momenteel in een omgevingsproces verkend
onder welke randvoorwaarden deze gaswinning acceptabel zou kunnen zijn en hoe deze
zou kunnen bijdragen aan de voor de regio geldende bredere maatschappelijke opgaven.
Ter aansturing van dit proces is een stuurgroep actief waarin ook lokale en regionale
bestuurders participeren.

Vraag 5, 6

Hoe bent u voornemens het draagvlak in de regio te meten? Kunt u aangeven wat uw criterium
voor voldoende draagvlak is?

Bent u bereid de Kamer voor de start van het onderzoek te informeren over de opzet
van het onderzoek naar het draagvlak? Bent u bereid om de Kamer te informeren over
de uitkomst van dit onderzoek?

Antwoord 5, 6

Deze maanden vinden diverse bijeenkomsten plaats binnen de ontzorgings- en investeringssporen
die onderdeel uitmaken van de pilot omgevingsmanagement en het Rijkscoördinatieregeling
(RCR)-project gaswinning Ternaard. In de betreffende werkgroepen zijn betrokken burgers
en belangenorganisaties uit Ternaard en omgeving actief. Daarbij wordt, vanuit zorgen
rond de gaswinning in Ternaard en kijkend naar maatschappelijke uitdagingen in de
regio, gezocht naar een pakket aan maatregelen dat zorgen wegneemt en leidt tot extra
investeringen in maatschappelijke opgaven in het gebied.

Het vaststellen van draagvlak in de regio voor deze eventuele nieuwe gaswinning onder
de Waddenzee gebeurt dan ook primair in deze werkgroepen en in de stuurgroep die dit
omgevingsproces begeleidt. Ik overweeg om, aanvullend daarop, het resulterende pakket
aan maatregelen ook nog breder voor te leggen aan omwonenden in het gebied. De uitkomst
van dit gehele omgevingsspoor weeg ik vervolgens mee in mijn besluit over het RCR-project
gaswinning Ternaard.

Zodra ik dit besluit heb genomen zal ik uw Kamer daarover informeren.

Vraag 7

Kunt u aangeven welke rol het maatschappelijk draagvlak krijgt in uw beslissing om
de voorgenomen aardgaswinning onder de Waddenzee al dan niet toe te staan? Zo nee,
waarom niet?

Antwoord 7

Aangezien de eventuele nieuwe aardgaswinning Ternaard een project is van nationaal
belang, vindt besluitvorming hierover plaats in het kabinet. Uiteraard worden de standpunten
van alle betrokken partijen vanuit de regio daarbij betrokken.

Vraag 8

Bent u bereid om bij een dergelijk onderzoek ook andere relevante (intern)nationale
organisaties te betrekken, zoals de Nederlandse UNESCO Commissie en de organisaties
die in februari een oproep aan de Kamer deden om deze nieuwe aardgaswinningen te voorkomen?
Zo nee, waarom niet?

Antwoord 8

Ik zie voor het vaststellen van draagvlak voor een eventuele gaswinning vanuit Ternaard
geen meerwaarde in het betrekken van nationale en internationale organisaties. Het
staat nationale en internationale organisaties natuurlijk altijd vrij om hun standpunt
kenbaar te maken.

Vraag 9

Klopt het bericht in de Leeuwarder Courant dat uw vertegenwoordiger ter plekke erkende
dat er in alle geledingen twijfels zijn over aardgaswinning onder het Werelderfgoed
de Waddenzee vanuit Ternaard?2 Zo nee, waarom niet?

Antwoord 9

Het klopt dat in alle geledingen wordt beseft dat uiterste zorgvuldigheid betracht
dient te worden waar het gaat om een nieuwe mijnbouwactiviteit onder het Werelderfgoed
de Waddenzee. Dat neemt niet weg dat een nieuwe aardgaswinning, na een zorgvuldige
en brede afweging van de daarmee gemoeid zijnde belangen en indien mogelijk op een
veilige en verantwoorde wijze, tot de mogelijkheden behoort.

Vraag 10

Erkent u, net als uw vertegenwoordiger ter plekke, dat het politiek draagvlak voor
deze aardgaswinningen broos is? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 10

Politiek draagvlak voor de eventuele gaswinning Ternaard wordt vastgesteld in het
gremium waar het betreffende besluit aan de orde is, op het moment dat dit besluit
genomen dient te worden. Naar verwachting zal dat voor de gaswinning Ternaard dit
najaar in het kabinet aan de orde zijn. Het lange voorbereidingstraject en de intensieve
afstemming met de regio getuigt van commitment bij alle betrokken partijen om te komen
tot een oplossing die meerdere belangen zal dienen. Of dit voldoende is om in te kunnen
stemmen met de gaswinning Ternaard, besluit ik dit najaar.

Vraag 11

Kunt u aangeven welke twijfels u zelf heeft over deze voorgenomen aardgaswinning onder
Werelderfgoed Waddenzee? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 11

Zodra besluitvorming over de nieuwe gaswinning Ternaard aan de orde is, zal ik hierover
mijn standpunt bepalen. In algemene zin ben ik van mening dat gaswinning onder de
Waddenzee kan worden toegestaan als deze veilig en verantwoord mogelijk is en plaatsvindt
onder zodanig strikte randvoorwaarden (Hand aan de Kraan) dat de natuur in de Waddenzee
hiervan geen schade ondervindt.

Vraag 12

Vindt u het, in het volle besef van een gebrek aan bestuurlijk draagvlak en een broos
politiek draagvlak, nog van meerwaarde om onderzoek te gaan doen naar draagvlak voor
nieuwe aardgaswinning onder Werelderfgoed Waddenzee? Zo ja, waarom?

Antwoord 12

Het regeerakkoord en de vigerende wet- en regelgeving geven niet direct aanleiding
tot het opnieuw vaststellen van draagvlak voor nieuwe aardgaswinning onder Werelderfgoed
Waddenzee. Het omgevingsspoor behorende bij het RCR-project gaswinning Ternaard, met
alle inspanningen daarbinnen van met name de betrokken burgers en belangenorganisaties
uit de regio, maken dit anders. In het antwoord op de vragen 5 en 6 heb ik aangegeven
hoe ik de uitkomsten daarvan meeneem in de besluitvorming.

Vraag 13, 14

Hoeveel partijen dienen zich nog tegen de aardgaswinning onder de Waddenzee uit te
spreken voordat u concludeert dat het draagvlak ontbreekt?

Bent u bereid gehoor te geven aan het ontbrekende draagvlak en de gaswinning in Ternaard
geen doorgang te laten vinden? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 13, 14

Waar het energieprojecten betreft van nationaal belang, zoals de aardgaswinning onder
de Waddenzee, vindt de besluitvorming plaats in het kabinet en controleert de Tweede
Kamer. Zodra besluitvorming aldaar daadwerkelijk aan de orde is, zal blijken of een
voorgenomen besluit kan rekenen op voldoende steun. De standpunten vanuit de regio
worden in eerste instantie al betrokken bij het bepalen van het kabinetsstandpunt
en komen in tweede instantie vaak ook nog aan de orde in het debat met uw Kamer.

In de brief over de gaswinning uit de kleine velden in het licht van de energietransitie
ben ik destijds ingegaan op draagvlak in zijn algemeenheid.

Onze levensstandaard is gebaseerd op een ruime beschikbaarheid van betaalbare energie.
Nu is die nog vooral fossiel, straks vooral duurzaam. Maar de opgave verandert in
één opzicht niet: energieopwekking veroorzaakt onherroepelijk hinder, in de vorm van
industriële activiteit, uitstoot, verandering van het uitzicht, ruimtebeslag of bodembewegingen.
Over één ding zijn de meeste mensen het wel eens: in onze achtertuin liefst geen grote
energiecentrale, zéker geen kolencentrale en al helemaal geen kerncentrale, geen windmolens
in ons zicht, ook niet op zee, geen velden met zonnepanelen, geen gaswinning en zéker
geen schaliegaswinning, geen energie-import uit landen met onprettige regimes en geen
zichtbare transportleidingen in ons landschap. Maar als de CV-ketel ooit dreigt te
verdwijnen, worden we nu al ongerust, en als de elektriciteit uitvalt zijn we ontredderd.3

Deze realiteit maakt de besluitvorming in het kabinet, gegeven mijn verantwoordelijkheid
voor een betrouwbare, betaalbare en steeds duurzamere energievoorziening, niet eenvoudig.
Besluitvorming vindt plaats na afweging van de diverse belangen, waarbij ook reacties
vanuit de regio nadrukkelijk worden meegewogen.