Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Jasper van Dijk over een rechterlijke uitspraak over ‘onredelijk hoge boetes’

Antwoord van Staatssecretaris Van Ark (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen
17 april 2019).

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Centrale Raad van Beroep geeft vuistregels voor herziening
van evident onredelijk hoge boetes»? Wat is uw reactie hierop?1

Antwoord 1

Ja, ik ben bekend met dat artikel. Ik ben de uitspraak van de Centrale Raad van Beroep
van 7 maart 2019 aan het bestuderen. Ik stuur uw Kamer voor het zomerreces een reactie
op deze uitspraak, waarbij ik u ook informeer over de gevolgen voor de uitvoering.

Vraag 2

Wat vindt u ervan dat u tweemaal door de Centrale Raad van Beroep op de vingers bent
getikt, de eerste maal in 2014 toen het sterk verhoogde boeteregime in strijd met
internationaal recht bevonden werd en de tweede maal in 2019 toen geoordeeld werd
dat boetes ten tijde van het verhoogde boeteregime herzien moeten worden omdat ze
evident onredelijk zijn en de regelgeving gebrekkig was?

Antwoord 2

De sociale zekerheid en verantwoorde arbeidsomstandigheden zijn essentiële verworvenheden
van de Nederlandse samenleving. Werkende burgers moeten erop kunnen vertrouwen dat
alleen die mensen die er recht op hebben een uitkering ontvangen. Fraude met uitkeringen
ondermijnt dat vertrouwen. Een stevig handhavingsbeleid en bijbehorend boetestelsel
is dus van groot belang. De Wet aanscherping handhaving en sanctiebeleid SZW-wetgeving
(hierna Fraudewet) is in 2012 in dat licht met een ruime meerderheid door de Eerste
en Tweede Kamer aangenomen. Dat de Centrale Raad van Beroep zich uitspreekt over aspecten
van de wet, doet aan het algemene belang niets af.

Vraag 3

Onderschrijft u dat in een boeteregime er rekening mee gehouden moet kunnen worden
of de inlichtingenplicht per ongeluk geschonden wordt of expres?

Antwoord 3

Met de Fraudewet is niet beoogd mensen te straffen die kleine fouten maken of zich
vergissen. Het in 2017 aangepaste boeteregime bepaalt dan ook dat in alle gevallen
de hoogte van de boete wordt afgestemd op de individuele omstandigheden, waaronder
de mate van verwijtbaarheid (artikel 5:46 Algemene wet bestuursrecht). Als alle verwijtbaarheid
ontbreekt volgt er geen sanctie (artikel 5:41 Algemene wet bestuursrecht).

Vraag 4, 5, 7

Bent u bereid ervoor te zorgen dat het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen
(UWV), de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en de gemeenten de standaard «100%-boetes»
die opgelegd zijn in de periode 2013 tot en met 2016 ambtshalve herzien?

Wilt u de belanghebbenden actief informeren over de rechterlijke uitspraak?

Bent u bereid de mensen die de veel te hoge boete reeds betaald hebben, tegemoet te
komen? In hoeverre kunnen zij hun recht nog halen? Is er sprake van rechtsongelijkheid
tussen de mensen die de te hoge boete al betaald hebben en de mensen die nog niet
betaald hebben?

Antwoord 4, 5, 7

Mijn reactie op de uitspraak en uitleg over de gevolgen voor de uitvoering stuur ik
uw Kamer voor het zomerreces.

Vraag 6

Hoe vaak zijn in de periode 2013 tot en met 2016 «100%-boetes» opgelegd en hoe vaak
bij recidive een boete van 150%?

Antwoord 6

De uitspraak van de Centrale Raad van Beroep van 7 maart 2019 gaat alleen over de
periode van 1 januari 2013 tot en met 12 oktober 2014. Boetes die oorspronkelijk zijn
opgelegd tussen 13 oktober en 24 november 2014 of in die periode in de bezwaar- of
beroepsfase zaten, zijn in 2015 al opnieuw beoordeeld waarbij rekening is gehouden
met de uitspraak van 24 november 2014. Bij boetes die na 24 november 2014 zijn opgelegd,
is rekening gehouden met het aangepaste boeteregime.

Het antwoord op de vraag naar het aantal in de periode van 1 januari 2013 tot en met
12 oktober 2014 opgelegde boetes vergt meer tijd om uit te zoeken. In mijn toegezegde
brief zal ik u hier nader over informeren.