Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Van Weerdenburg, De Roon en Markuszower over de financiering van een aanval op onafhankelijke Israëlische rechtspraak

Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken), mede namens de Minister van Justitie
en Veiligheid (ontvangen 15 maart 2019).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Nederland financiert aanvallen op onafhankelijke Israëlische
rechtspraak»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Klopt het dat Nederland nauw betrokken is geweest bij een rapport van het omstreden
B’Tselem en deze ook heeft gefinancierd? Zo ja, hoeveel geld heeft dat exact gekost?

Antwoord 2

B’Tselem is een gerenommeerde Israëlische mensenrechtenorganisatie die steun ontvangt
uit Israël en daarnaast ook internationaal door verschillende (EU) landen wordt gefinancierd.
De Nederlandse bijdrage aan B’Tselem bedroeg in 2018 € 176.000. Deze bijdrage is toegekend
op basis van een strategisch werkplan met verschillende activiteiten, dat past binnen
de doelstelling van de organisatie om een einde te maken aan de Israëlische bezetting.
Dit sluit aan bij de Nederlandse inzet voor de verwezenlijking van de twee-statenoplossing.
B’Tselem kon dit bedrag naar eigen inzicht gebruiken, mits de activiteiten aansloten
bij het strategische werkplan en de Nederlandse beleidsdoelstellingen.

Verantwoordelijkheid voor de opname van het onderzoek naar het Israëlische Hooggerechtshof
in het strategisch werkplan, de uitvoering ervan en rapportage van de bevindingen,
ligt bij B’Tselem. Er is geen sprake geweest van inhoudelijke sturing door Nederland.
In 2018 bedroeg het totale budget van B’Tselem € 2,3 miljoen. Nederland droeg dus
7,6% van het budget bij. De rest van het geld is afkomstig van andere donoren, VN-organisaties,
EU, mensrechtenfondsen, familiefondsen en private donoren.

Vraag 3

Klopt het dat het doel en de conclusies uit het rapport van B’Tselem vooraf zijn vastgesteld
dan wel gestuurd zijn door het Ministerie van Buitenlandse Zaken? Zo ja, hoe is dat
precies gebeurd?

Antwoord 3

Nee. De onderzoeksdoelen zijn van tevoren door B’Tselem opgesteld, en de conclusies
zijn door B’Tselem getrokken op basis van het uitgevoerde onderzoek. Nederland heeft
op geen enkele manier op voorhand, of tijdens de uitvoering van het onderzoek sturing
gegeven aan onderzoeksdoelen of conclusies. Zie ook het antwoord op vraag 2.

Vraag 4

Worden er ook vergelijkbare onderzoeken naar Palestijnse rechtsprekende organen door
Nederland gefinancierd? Zo ja, welke? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 4

Nederland steunt de Independent Commission for Human Rights(ICHR), die als een ombudsman opereert door de mensenrechtensituatie in de Palestijnse
gebieden te monitoren. Deze organisatie onderzoekt de mate waarin de uitvoerende,
wetgevende en rechterlijke organen, publieke en private instituties en detentie instellingen
mensenrechten respecteren, en publiceert hierover een jaarlijks rapport voor de Palestijnse
samenleving en internationale gemeenschap. Bovendien levert ICHR ook input aan de
VN over de naleving van mensenrechtenstandaarden door de Palestijnse Autoriteit en
Hamas.

Daarnaast ondersteunt Nederland de Palestijnse NGO «Musawa» die een kritische monitoringfunctie
vervult ten aanzien van de Palestijnse justitiesector.

Vraag 5

Heeft u ervan kennisgenomen dat in het «appraisal document» voor de toekenning van
de subsidie aan B’Tselem wordt gerept over een «politiek klimaat gedomineerd door
rechtse politici en sterke invloed van de nederzettingenbeweging»? Waarom worden dergelijke
kwalificaties bij een beoordeling nodig geacht? Bent u van mening dat dit relevante
gezichtspunten zijn voor het toekennen van subsidie? Zo ja, waarom?

Antwoord 5

Ja, dat is relevante informatie voor de beoordeling van de projectaanvraag. Het is
gebruikelijk om de context te beschrijven waarin een organisatie die financiering
vraagt diens beoogde activiteiten gaat uitvoeren. Dit kan namelijk van invloed zijn
op de uitvoering van het project en de beoogde resultaten, aan de hand waarvan na
afloop tevens de effectiviteit van de financiering wordt beoordeeld. In dit geval
wordt daarom de huidige politieke context in acht genomen.

Vraag 6

Waarom acht Nederland zich gerechtigd om zich te mengen in de interne aangelegenheden
van een bevriende democratische rechtsstaat, notabene de enige democratische rechtsstaat
in het Midden-Oosten?

Antwoord 6

Er is hier geen sprake van ongeoorloofde inmenging door Nederland. Het betreft een
Israëlische organisatie die op basis van een feitenanalyse tot een eigen conclusie
komt over de rol van een belangrijk Israëlisch instituut, het Hooggerechtshof. De
Nederlandse steun aan B’Tselem sluit aan bij het Nederlandse beleid gericht op de
bevordering van een onafhankelijk maatschappelijk middenveld. Lokale maatschappelijke
organisaties vervullen een belangrijke rol in de bevordering van open, vrije en inclusieve
samenlevingen. Ruimte voor het maatschappelijk middenveld is een essentieel onderdeel
van een goed functionerende democratische rechtstaat. De steun aan B’Tselem is tevens
conform de motie Sjoerdsma c.s. over steun aan mensenrechtenorganisaties in Israël
d.d. 14/06/2016 (Kamerstuk 23 432, nr. 425).

Het rapport analyseert juridische uitspraken met betrekking tot de sloop van Palestijnse
huizen en eigendommen op de Westelijke Jordaanoever. Op grond van het internationaal
recht erkennen Nederland en de EU de Israëlische soevereiniteit over de sinds juni
1967 door Israël bezette gebieden niet, en beschouwen zij deze gebieden niet als een
onderdeel van het Israëlisch grondgebied.

Vraag 7

Deelt u de mening dat dergelijk politiek activisme gericht tegen Israël en het ondermijnen
van de onafhankelijke rechtspraak in Israël door de Nederlandse overheid ongewenst
is? Bent u van plan een einde te maken aan dergelijke praktijken? Zo nee, waarom niet?

Vraag 8

Deelt u de mening dat met deze financiering Nederland de onafhankelijke rechtspraak
in een verdragsstaat ondermijnt? Zo nee, waarom niet?»

Antwoord 7 en 8

Het kabinet ziet dit niet als ondermijnen van de onafhankelijke rechtspraak. B’Tselem
stelt met redenen omkleed dat het de Israëlische verplichtingen onder internationaal
recht anders interpreteert dan het Israëlische Hooggerechtshof. Daarmee maakt het
gebruik van de vrijheid van meningsuiting, zoals die ook in Israël geldt.